«Η πραγματικότητα είναι δομημένη ενέργεια, όχι «σκληρή» ύλη. Η υποστήριξη της καρέκλας που κάθομαι επιτυγχάνεται μέσω της απώθησης των συννέφων πιθανότητας των ηλεκτρονίων μου από αυτά της καρέκλας, όπως επίσης το έδαφος κάτω από τα πόδια μου είναι μια αλληλεπίδραση πεδίων, όχι ένα φυσικό εμπόδιο…
Αυτό το μοτίβο επαναλαμβάνεται σε όλες τις κλίμακες από τον μικρόκοσμο των ατόμων στον μακρόκοσμο των γαλαξιών… Με άλλα λόγια μπορούμε να πούμε ότι η ύλη είναι η διακόσμηση της Φύσης στον καμβά του τίποτα. Πρέπει να τονιστεί ότι τα απίστευτα «άδεια» άτομα καθιστούν την ύπαρξη της Χημείας δυνατή. Εάν η ύλη ήταν στερεά πακεταρισμένη, τότε τα ηλεκτρόνια δεν θα μπορούσαν να μετακινηθούν, δεσμοί δεν θα σχηματίζονταν, DNA δεν θα μπορούσε να φτιαχτεί, δηλαδή ζωή δεν θα υπήρχε. Ο «κενός χώρος» των ατόμων, το «τίποτα» που φαινομενικά είναι ξεκάθαρα χωρίς νόημα, είναι ακριβώς ο λόγος που η ύλη συμπεριφέρεται κατά τρόπο που επιτρέπει την πολυπλοκότητα (complexity).
Η εσωτερική μας «κενότητα» είναι αυτή που μας δίνει μορφή. Δεν είναι ένα ψεγάδι στον σχεδιασμό της Φύσης, είναι το «κλειδί» σ’ αυτόν! Ζούμε σε ένα Σύμπαν χτισμένο στο «τίποτα», αλλά αυτό το «τίποτα» δημιουργεί οτιδήποτε ξέρουμε. Η ύλη, η στερεότητα, η αφή… όλα είναι ψευδαισθήσεις, «εκ κενότητος υφαντές»… Μέσα σ’ αυτό το «κενό» το Σύμπαν βρήκε τον τρόπο του να δημιουργήσει αστέρια, πλανήτες, ζωή και σκέψη. Τελικά μετά από χιλιάδες χρόνια προσπαθειών, χάρη στην επιστήμη, είμαστε πια σε θέση να κατανοήσουμε τη θέση μας στο Σύμπαν. Είμαστε, όλοι ανεξαιρέτως, προσωρινές διευθετήσεις ολοσχερώς, σχεδόν, κενών ατόμων, που όμως συνειδητοποιούμε την ύπαρξή μας! Είμαστε το Σύμπαν που κοιτάει τον εαυτό του, το «κενό» που στοχάζεται το «κενό». Το «κενό» δεν υπάρχει απλά, αλλά ξέρει ότι υπάρχει…
Το βρίσκω συνταρακτικό ότι το κβαντικό κενό δεν είναι μόνο η γενεσιουργός πηγή του (πολυ)Σύμπαντός μας, αλλά και το ότι ο μακρόκοσμος με τις μεγάλες δομές του δεν θα μπορούσε να αυτοδημιουργηθεί και να επιζήσει χωρίς την ύπαρξη του τεράστιου ενδοατομικού κβαντικού κενού. Δηλαδή Παράλογο!»
Απόσπασμα από το βιβλίο του Δημήτρη Νανόπουλου «Ο Κβαντικός Μύθος του Σισύφου», εκδόσεις Πατάκη
