Νέα (565 άρθρα)

1. Γονιός δε γεννιέσαι αλλά γίνεσαι. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να αποδεχθείς την ατελή σου φύση αλλά και να διεκδικήσεις το δικαίωμά σου να μαθαίνεις και να εξελίσσεσαι διαρκώς μέσα από τα λάθη σου, τα οποία θα αναγνωρίζεις με ευθύνη και κατανόηση.

2. Ο γονιός διδάσκει κυρίως με το παράδειγμά του, όχι με τα λόγια του. Κάθε γονιός χρειάζεται να εφαρμόζει πρώτα ο ίδιος όσα ζητά από το παιδί του, να αποτελεί ένα θετικό πρότυπο γι’ αυτό.

3. Κάθε γονιός είναι υπεύθυνος για τη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών του, για τη φυσική και συναισθηματική τους ασφάλεια. Ωστόσο, η ευθύνη αυτή δεν πρέπει να μετατρέπεται σε υπερπροστασία και σε ασφυκτικό έλεγχο. Κάθε παιδί έχει ανάγκη από προστασία αλλά και από αυτονόμηση, σε όποιο αναπτυξιακό στάδιο κι αν βρίσκεται.

4. Η σχέση γονιού – παιδιού χρειάζεται να είναι μια σχέσης αποδοχής. Κάθε σχέση αγάπης χρειάζεται να βασίζεται στην αποδοχή χωρίς όρους. Μια σχέση αποδοχής με όρους δεν είναι γνήσια σχέση αγάπης.

5. Ο γονιός χρειάζεται να εμπιστεύεται το παιδί του. Όπως έχτισε τη σχέση με το παιδί του πάνω στη βασική εμπιστοσύνη από τον πρώτο χρόνο της ζωής του, όπως με την έμπρακτη έκφραση της διαθεσιμότητάς του έκανε το παιδί να τον εμπιστεύεται, έτσι και μετέπειτα χρειάζεται να είναι διαθέσιμος, επιδεικνύοντας εμπιστοσύνη.

6. Ο γονιός χρειάζεται να ασκεί μέτριο έλεγχο και να εκδηλώνει άπλετη στοργή. Χρειάζεται να θέτει κανόνες και να οριοθετεί, αλλά και να εκφράζει την αγάπη του όσο και όποτε μπορεί. Τα παιδιά δεν κινδυνεύουν από την πολλή αγάπη. Κινδυνεύουν από έλλειψη ορίων και από υπερβολική επιείκεια ή από άκαμπτα όρια, και από υλικά αγαθά που χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα της αγάπης.

7. Ο γονιός είναι σημαντικό να σέβεται το παιδί και να του παρέχει ένα συνεκτικό σύστημα αξιών. Αξίες όπως η συνεργασία, ο αλτρουισμός, η υπομονή, η δικαιοσύνη, η εντιμότητα, η ελευθερία, η ευγένεια είναι ό,τι πιο πολύτιμο έχει να του χαρίσει.

8. Κάθε γονιός χρειάζεται να ενδιαφέρεται για τα συναισθήματα του παιδιού του, να το αφουγκράζεται και να επιδεικνύει προσοχή σε όσα λέει και στον τρόπο που τα λέει. Δεν απαγορεύει τα συναισθήματα του παιδιού, ούτε τα κατακρίνει. Αυτό που προσπαθεί να ελέγξει δεν είναι τα ίδια τα συναισθήματα, είναι η ανεπιθύμητη συμπεριφορά που πηγάζει από αυτά.

9. Καλός γονιός είναι ο γονιός που μπορεί να ακούει χωρίς να παρεμβαίνει. Να δίνει χρόνο στην προσεκτική ακρόαση του παιδιού του με διακριτικότητα και υπομονή.

10. Κάθε γονιός χρειάζεται να εμπλέκεται ενεργά στη ζωή του παιδιού του. Να ενδιαφέρεται να μάθει πώς περνά τη μέρα του, ποιοι είναι οι φίλοι του, τι του αρέσει. Να διαθέτει χρόνο για συζήτηση, αλλά και χρόνο για να συμμετέχει ως φυσική παρουσία στις δραστηριότητες του παιδιού, στις γιορτές του σχολείου, στα καλέσματα των φίλων του κτλ.

11. Ο γονιός χρειάζεται να μην ξεχνά ότι δεν είναι μόνο γονιός.Είναι σύντροφος, φίλος, παιδί, συνάδελφος. Ο γονικός ρόλος απορροφά σημαντικό μέρος του χρόνου και της ενέργειας ενός ενηλίκου, δεν πρέπει ωστόσο να απορροφά όλο του τον χρόνο. Ας μην ξεχνάμε, εξάλλου, ότι το παράδειγμα ενός τέτοιου γονιού μακροπρόθεσμα δεν αποβαίνει προς όφελος του παιδιού, ούτε αποτελεί θετικό πρότυπο για τη δική του ενήλικη ζωή.

12. Να μην ξεχνά ότι δεν είναι τέλειος κι ότι δεν μπορεί να γίνει τέλειος. Μπορεί όμως να καταφέρει να κατακτήσει την ψυχραιμία και να φροντίζει να είναι συνεπής με όσα λέει και κάνει. Τα παιδιά πείθονται με τη σοφία των μεγάλων, όχι με την επίδειξη της δύναμής τους. Τέλος, ο καλός γονιός δεν ξεχνά ποτέ να αγαπά τον εαυτό του.

_______________________

   ~ Βιβλιογραφική παραπομπή Παππά, Β. (2016). Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Γονικής Ταυτότητας (EPPI). Εγχειρίδιο για ειδικούς. Αθήνα.

by Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Μία πλούσια κυρία ρώτησε: “ Πόσo κάνουν τα αυγά; ”
Ο γέρος πωλητής απάντησε: “ 30 λεπτά το ένα αυγό, κυρία ”

Του είπε: “ Θα πάρω 10 αυγά για 2,50 Ευρώ ή αλλιώς θα φύγω ”.
Ο γέρος πωλητής απάντησε: “ Εντάξει, πάρτε τα στην τιμή που θέλετε. Και ίσως μου φέρει γούρι η επίσκεψη σας, γιατί σήμερα δεν έχω πουλήσει ούτε ένα μέχρι τώρα. ”

Η κυρία πήρε τα αυγά και έφυγε έχοντας την αίσθηση πως κέρδισε. Έβαλε τα αυγά στο διθέσιο αυτοκίνητο της και πήγε στο απέναντι εστιατόριο με τη φίλη της. Εκεί, παρήγγειλαν ό, τι τους άρεσε.

Και παρόλο που πήραν πολλά πιάτα, έφαγαν λίγο και άφησαν τα υπόλοιπα στο τραπέζι. Στη συνέχεια, ζήτησε τον λογαριασμό. Ήταν €37,30 και έδωσε €40,00 λέγοντας στον σερβιτόρο να κρατήσει τα ρέστα.

Αυτό το περιστατικό ήταν αρκετά φυσιολογικό για τον σερβιτόρο, αλλά έδειχνε επώδυνο για τον φτωχό πωλητή αυγών που τις κοιτούσε από μακριά.

Το θέμα είναι:

Γιατί δείχνουμε πάντα την δύναμη μας όταν βλέπουμε έναν φτωχότερο άνθρωπο;
Και γιατί γινόμαστε απλόχεροι σε όσους δεν έχουν και τόσο ανάγκη την γενναιοδωρία μας;

Κάποτε διάβασα κάπου: Ο πατέρας μου αγόραζε απλά πράγματα από φτωχούς πλανόδιους σε ακριβή τιμή παρόλο που δεν τα χρειαζόταν. Μερικές φορές μάλιστα, συνήθιζε να τους πληρώνει πολύ παραπάνω.

Με παραξένεψε αυτή η συνήθεια του και έτσι τον ρώτησα: “ Γιατί το κάνεις αυτό; “ Τότε ο πατέρας μου απάντησε:

” Παιδί μου, αυτό που κάνω είναι μια πράξη φιλανθρωπίας τυλιγμένη με αξιοπρέπεια “.

***

Πηγή: H σελίδα του facebook – H Agaph Einai Makria πιθανώς μετάφραση από αυτή contentodays

Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Χωρίς το παραμικρό διάλειμμα, ο παγκόσμιος τίτλος στο σκάκι ήταν αποκλειστικά υπόθεση των Σοβιετικών για περίπου τέσσερις δεκαετίες, έως και το «φιάσκο» του Ρέικιαβικ.

Εως και την εμφάνιση δηλαδή ενός… παράφρωνα Αμερικανού, του θρυλικού Μπόμπι Φίσερ, που παραμέρισε το σφυροδρέπανο για να καρφώσει στη σκακιέρα την αστερόεσσα, συντρίβοντας με 12½ -8½ τον κάτοχο του τίτλου Μπόρις Σπάσκι στην ισλανδική πρωτεύουσα. Σε μια εποχή που η αντιζηλεία ΗΠΑ-ΕΣΣΔ παρέμενε στα όρια της ψύχωσης, η μονομαχία για την παγκόσμια κυριαρχία ακόμα και στο σκάκι είχε αναχθεί σε μείζον διακύβευμα στη διελκυστίνδα του Ψυχρού Πολέμου.

Για τους Αμερικανούς, που γνώριζαν τη δυναμική του Φίσερ, η αναμέτρηση τιτλοφορήθηκε ως το «ματς του αιώνα». Για τους Σοβιετικούς η ήττα σε αυτό που ήταν κάτι σαν το εθνικό τους σπόρ αποτέλεσε ένα βαρύτατο πλήγμα κύρους. Ο άνθρωπος που θα αντιμετώπιζε τον Φίσερ θα έπρεπε να αποκαταστήσει την… τιμή της χώρας.

Το άστρο του Ανατόλι Καρπόφ ανέτειλε την κατάλληλη στιγμή. Αν και μόλις 24 ετών έμοιαζε έτοιμος, καθώς η ραγδαία εξέλιξη του τον οδηγούσε στους προκριματικούς του παγκοσμίου πρωταθλήματος. Στον ημιτελικό των διεκδικητών νίκησε τον Σπάσκι και στον τελικό τον σπουδαίο Βίκτορ Κορτσνόι, παίρνοντας το χρίσμα για τη μεγάλη αναμέτρηση του 1975.

Ο Φίσερ όμως δεν εμφανίστηκε ποτέ σε αυτήν. Διαφωνώντας με το σύστημα που όρισε η παγκόσμια ομοσπονδία για την ανάδειξη του πρωταθλητή, παραιτήθηκε από την υπεράσπιση του τίτλου και ο Καρπόφ έγινε ο πρώτος σκακιστής στην ιστορία που πάτησε κορυφή χωρίς να κουνήσει κομμάτι.

Τα επόμενα εννιά χρόνια βέβαια ο Καρπόφ απέδειξε ότι δεν είχε αντίπαλο, με τη… βοήθεια του Μπόμπι Φίσερ που δεν έβαλε νερό στο κρασί του, παραμένοντας εκτός αγωνιστικής δράσης. Αναδείχτηκε ξανά και ξανά πρωταθλητής Σοβιετικής Ένωσης, ενώ υπερασπίστηκε δις τον παγκόσμιο τίτλο του απέναντι στον Κορτσνόι: το 1978 οριακά (6-5) και το 1981 διά περιπάτου (6-2).

Οι προκριματικοί του παγκόσμιου πρωταθλήματος του 1984 είχαν την ιδιαιτερότητα του νέου συστήματος διεξαγωγής, που θα διαρκούσε μια διετία. Και όχι μόνο. Είχαν και την καινοτομία να εξελιχθεί σε απόλυτος κυρίαρχος ένας παίκτης που έως και λίγα χρόνια πριν ουδείς γνώριζε την ύπαρξη του. Λογικό, αφού όταν ξεκίνησαν οι αγώνες για την ανάδειξη του διεκδικητή (1982) ήταν μόλις 19. Το όνομα αυτού Γκάρι Κασπάροφ.

Ο πιτσιρικάς είχε εισβάλλει σαν «οδοστρωτήρας» στην σκακιστική ελίτ. Το 1980 αναδείχτηκε παγκόσμιος πρωταθλητής εφήβων και μέχρι το 1982 είχε προλάβει να ανέβει στο Νο 2 της παγκόσμιας κατάταξης στη βαθμολογία ELO (το σύστημα αξιολόγησης της παγκόσμιας ομοσπονδίας για κάθε παίκτη), πίσω μόνο από τον Καρπόφ.

Παρά την απειρία του το «παιδί-θαύμα» από το Μπακού έκανε θραύση στο προκριματικό τουρνουά, αλλά και στους αγώνες νοκ-άουτ που ακολούθησαν. Συνέτριψε κατά σειρά σε προημιτελικά, ημιτελικά και τελικό τους πανίσχυρους Αλεξάντερ Μπελιάφσκι, Κορτσνόι και Βασίλι Σμίσλοφ, παίρνοντας το εισιτήριο για την τελική αναμέτρηση.

Στις 10 Σεπτεμβρίου του 1984 ο Κασπάροφ πήρε θέση στη σκακιέρα απέναντι από τον Ανατόλι Καρπόφ στον αγώνα της Μόσχας.

Ο νεαρός διακρινόταν για την επιθετικότητα, τη φαντασία και τα ρίσκα που έπαιρνε στο παιχνίδι του – το εντελώς αντίθετο δηλαδή από τον αντίπαλό του, που ήταν μια ψυχρή υπολογιστική δύναμη, ανυπέρβλητη στον τομέα της τακτικής. Και ως χαρακτήρες ήταν τελείως διαφορετικοί, σα να καθρέφτιζε η σκακιέρα τον εσωτερικό τους κόσμο. Αντισυμβατικός και εκρηκτικός ο Κασπάροφ, χαμηλών τόνων, διπλωμάτης και διαπρέπων στις δημόσιες σχέσεις ο Καρπόφ.

Νικητής θα αναδεικνυόταν όποιος θα έφτανε πρώτος στις έξι νίκες. Παρά τη φαινομενική εξέλιξη και την τρομερή απόδοση του στους προκριματικούς, ο 21χρονος διεκδικητής έμοιαζε για ειδικούς και μη το μεγάλο αουτσάιντερ απέναντι στον 33χρονο κάτοχο του τίτλου.

Στις πρώτες εννιά παρτίδες η πραγματικότητα αποδείχτηκε για τον Κασπάροφ ακόμα πιο σκληρή και από τα προγνωστικά. Ηττήθηκε στις τέσσερις από αυτές (οι άλλες πέντε ισόπαλες), φτάνοντας να κινδυνεύει με διασυρμό. Αναλυτές και γκραν μετρ της εποχής εκτιμούσαν ότι η μάχη δεν θα υπερέβαινε τις 18 παρτίδες. Φευ… Στις επόμενες 17 δεν υπήρξε νικητής. Και οι δύο παίκτες απέφευγαν τα ρίσκα, φέρνοντας μόνο ισοπαλίες!

Στην παρτίδα Νο 27 ο Καρπόφ πέτυχε αυτό που έμοιαζε με χαριστική βολή στην ψυχολογία του αντιπάλου του, κάνοντας το 5-0.

Τα νεύρα του Κασπάροφ όμως ήταν ατσάλινα. Ακολούθησαν άλλες τέσσερις ισοπαλίες και στην 32^η παρτίδα ο διεκδικητής πέτυχε την πρώτη νίκη της καριέρας του κόντρα στον παγκόσμιο πρωταθλητή. Χρειάστηκαν 93 ημέρες μονομαχίας (!) για να καταφέρει το πρώτο ντιρέκτ ο Κασπάροφ, αλλά αποδείχτηκε καθοριστικό.

Η αναμέτρηση εξελίχθηκε σε ένα πόλεμο νεύρων. Σε μια άνευ προηγουμένου μάχη πνευματικής και ψυχολογικής φθοράς, που όμοια της δεν είχε καταγραφεί ποτέ σε επίπεδο διεκδίκησης ενός παγκόσμιου τίτλου.

Το μέγιστο που μπορούσε να διαρκέσει μια παρτίδα ήταν έως και κάτι λιγότερο από οχτώ ώρες, καθώς ο κάθε παίκτης είχε στη διάθεση του 2 ώρες για τις πρώτες 40 κινήσεις, άλλη μία ώρα για τις επόμενες 20 και μία επιπλέον ώρα για την ολοκλήρωση της παρτίδας. Κατά τη διάρκεια τους οι δύο μονομάχοι ερχόταν αντιμέτωποι και με πίεση χρόνου.

Η έκκριση αδρεναλίνης και το στρες έκαναν διαδοχικά limit up, καθώς ο Καρπόφ πάσχιζε μάταια να πετύχει την έκτη, λυτρωτική νίκη. Αφότου είχε προηγηθεί με 5-0, οι πιο καχύποπτοι άρχισαν να διασπείρουν φήμες περί χρηματισμού του Κασπάροφ από τους μπουκ για να «στήσει» εις βάρος του το παιχνίδι. Φαίνεται όμως ότι η τακτική του αποσκοπούσε στη φθορά του αντιπάλου του. Για τον οποίο τα 64 ασπρόμαυρα τετράγωνα εξελίχθηκαν σταδιακά σε εφιάλτης.

Με το σκορ στο 5-1, οι παρτίδες από την 32^η έως την 46^η τελείωσαν εκ νέου χωρίς νικητή! Κατά τη διάρκεια αυτών ο Καρπόφ εισήχθη τρεις φορές σε νοσοκομείο, εξουθενωμένος από το άγχος και την πίεση. Το επίπεδο του παιχνιδιού του είχε πέσει κατακόρυφα και στις παρτίδες Νο 47 και Νο 48 ο Κασπάροφ πέτυχε διαδοχικές νίκες, μειώνοντας σε 5-3.

Ο Καρπόφ είχε χάσει 9 κιλά σε αυτούς τους πέντε μήνες! Τόσο είχε διαρκέσει το εξαντλητικό μπρα ντε φερ, ένας «μαραθώνιος» πνευματικής κόπωσης, που μόνο κάποιος που δίνει ανά τρεις ημέρες εξετάσεις για πτυχίο θα μπορούσε να συλλάβει.

Δεν ήταν όμως ίδιοι οι όροι και για τους δύο. Το μομέντουμ είχε αλλάξει θεαματικά και ο κατά 12 χρόνια νεότερος Κασπάροφ έδειχνε να βρίσκεται σε πολύ καλύτερη φυσική κατάσταση. Έμοιαζε έτοιμος να ολοκληρώσει μια μυθική ανατροπή, πιθανότατα την πιο εντυπωσιακή στην ιστορία του ατομικού «αθλητισμού».

Και τότε, όταν όλα έδειχναν ότι το «θύμα» είχε αναλάβει ανεπιστρεπτί το ρόλο του «θύτη», η παγκόσμια ομοσπονδία (FIDE) αποφάσισε να διακόψει την αναμέτρηση. Προηγήθηκε μια επιστολή της σοβιετικής ομοσπονδίας σκακιού, που έθετε ως προτεραιότητα την υγεία των δύο παικτών και ζητούσε τρίμηνη αναβολή. Αναφέρθηκε ακόμα και το ότι ο Καρπόφ βρισκόταν στα πρόθυρα νευρικού κλονισμού!

Η απόφαση της FIDE για οριστική διακοπή του αγώνα συνάντησε την οργισμένη αντίδραση του Κασπάροφ. Επίσημα και ο Καρπόφ ζήτησε να συνεχιστεί η αναμέτρηση, ο αντίπαλός του όμως θεωρούσε ότι παρασκηνιακά ήταν δικό του αίτημα η διακοπή.

Ο παγκόσμιος πρωταθλητής ήταν πράγματι το αγαπημένο παιδί του καθεστώτος και τα πολιτικά αξιώματα που ανέλαβε μετά το τέλος της καριέρας του (και κατέχει έως και σήμερα) θα αιτιολογούσαν και την περιγραφή «άνθρωπος του συστήματος». Επρόκειτο για έναν καθαρόαιμο Ρώσο αστικής οικογένειας και το αντίπαλο δεος αποτελούσε ένα χωριατόπαιδο με καταγωγή από το Αζερμπαϊτζάν.

Ο Κασπάροφ, γιος Εβραίου πατέρα και Αρμένιας μάνας κατηγόρησε τους διοργανωτές ότι στόχος τους ήταν να προφυλάξουν τον Καρπόφ από την ήττα, αλλά οι διαμαρτυρίες του έπεσαν στο κενό.

Στις 15 Φεβρουαρίου του 1984, 158 ημέρες μετά την έναρξη της – και αφού είχε αλλάξει η ημερολογιακά η χρονιά – η «τιτανομαχία» έλαβε τέλος. Χωρίς νικητή… Ήταν η πρώτη φορά που συνέβη κάτι τέτοιο, μολονότι η διάρκεια του ματς είχε καταστήσει παρελθόν το προηγούμενο ρεκόρ από την 35^η κιόλας παρτίδα.

Η FIDE όρισε τους νέους τελικούς για το Σεπτέμβριο του 1985, αλλάζοντας το σύστημα ανάδειξης του πρωταθλητή (περισσότερες νίκες σε 24 παρτίδες).

Στην 24η και τελευταία ο Καρπόφ είχε την ευκαιρία να ισοφαρίσει σε 12-12 και να διατηρήσει τα σκήπτρα (το σύστημα ευνοούσε τον κάτοχο του τίτλου σε περίπτωση ισοπαλίας), ωστόσο ο Κασπάροβ δεν μπορούσε να περιμένει άλλο για την άνοδό του στον θρόνο. Αν και του αρκούσε η ισοπαλία, πήρε το matchball (13-11) και στα 22 του έγινε ο νεαρότερος παγκόσμιος πρωταθλητής στην ιστορία του παιχνιδιού.

Ο Κάρποβ προσπάθησε με νύχια και με δόντια την επόμενη πενταετία να ανακτήσει τα ηνία, αλλά απέτυχε και τις τρεις φορές – το 1986 (12,5-11,5), το ’87 (12-12) και το ’90 (12,5-11,5) – μένοντας πάντα δεύτερος στις απόλυτες λεπτομέρειες.

Σε αυτή την εξαετία η αντιπαλότητα τους έλαβε μυθικές διαστάσεις, εκτοξεύοντας τη δημοφιλία του σκακιού. Ο ίδιος ο Κασπάροφ την έχει περιγράψει ως τη «μεγαλύτερη όλων των εποχών στην ελίτ του παγκόσμιου αθλητισμού». Πιθανόν να υπερβάλλει, από τη στιγμή που ο κόσμος είδε πριν απ’ αυτούς τα (πολύ πιο εμπορικά) δίδυμα των Μοχάμεντ Άλι – Τζο Φρέιζερ, Μάτζικ Τζόνσον – Λάρι Μπερντ και κατόπιν των Αϊρτον Σένα – Αλέν Προστ και Ρότζερ Φέντερερ – Ράφα Ναδάλ. Σίγουρα όμως έχει κάθε δικαίωμα να χαμογελάει με ειρωνική διάθεση όταν για τις… ψυχροπολεμικές ανάγκες η αναμέτρηση Φίσερ – Σπάσκι περιγράφεται ως το «ματς του 20^ου αιώνα».

Το αυθεντικό τέτοιο είναι αυτό για χάρη του οποίου δύο άνθρωποι υπερέβησαν κάθε όριο πνευματικής αντοχής, ζώντας στο δικό τους καθολικά αποστειρωμένο ασπρόμαυρο κόσμο επί μισό χρόνο. Και με ένα παραισθησιογόνο déjà vu να τους ξυπνά κάθιδρους σαν εφιάλτης: το ανηλεές, ανεκπλήρωτο κυνήγι ενός δονκιχωτικού ανεμόμυλου με τη μορφή βασιλιά.

_______________________

   Πηγή: menshouse.gr

by Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Από ιστορικής απόψεως, την ελληνικότητα της Μακεδονίας δεν την αμφισβήτησε ποτέ κανείς στα σοβαρά. Το αρχαίο και ένδοξο κράτος των Μακεδόνων ήταν όντως ελληνικό. Αυτό που αμφισβητούν οι Σκοπιανοί είναι το δικαίωμα της μονοχρησίας του ονόματος Μακεδονία.

Δηλαδή του ονόματος μιας περιοχής τα σαφή γεωγραφικά και εθνολογικά όρια της οποίας είναι απολύτως αδύνατο να καθοριστούν, δεδομένου ότι οι αρχαίοι λαοί δεν είχαν σύνορα, με τη νομική έννοια που έχει ο όρος σήμερα.

Στην αρχαιότητα, τα σύνορα ήταν πάντα φυσικά: αδιάβατοι ποταμοί, απάτητα όρη και πάσης φύσεως φυσικά εμπόδια, που υποχρέωναν τους λαούς να αναπτύξουν τις πολιτιστικές τους ιδιομορφίες, και συνεπώς να εμφανιστούν ως ευδιάκριτες εθνότητες, κατ’ αρχήν εντός φυσικά καθορισμένων γεωγραφικών ορίων, απ’ τα οποία θα μπορούσαν, βέβαια, να ξεφύγουν με τους αποικισμούς και τις μεταναστεύσεις, αλλά όταν ήδη η εθνική συνείδηση είχε ήδη διαμορφωθεί στην αρχική εθνική κοιτίδα. Αν αυτό δε συμβεί, τότε μια ομάδα μεταναστών ή αποίκων, δημιουργεί καινούργια, δική της εθνική συνείδηση.

Όπου τα φυσικά εμπόδια δεν αποτελούσαν πρόβλημα είτε γιατί δεν υπήρχαν καν είτε γιατί η πείνα, η επιμονή, ή η ανάπτυξη του πολιτισμού τα καταργούσαν εύκολα, τα σύνορα ήταν εκεί που ήταν οι φρουροί των συνόρων: Οι Βόλχοι (Βλάχοι) κατά τα ύστερα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, οι Ακρίτες στη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, οι Κοζάκοι στη Ρωσική Αυτοκρατορία των Τσάρων. Αν οι φρουροί των συνόρων υποχωρούσαν, υποχωρούσαν μαζί τους και τα σύνορα. Η νομική έννοια των συνόρων, δηλαδή οι συμφωνίες που γίνονται ανάμεσα σε γειτονικά κράτη για το πού τελειώνει το ένα και πού αρχίζει το άλλο και η συνακόλουθη χάραξη διαχωριστικών γραμμών επί του χάρτου, είναι υπόθεση πάρα πολύ μεταγενέστερη.

Να, λοιπόν, γιατί είναι απολύτως αδύνατο να οριστούν τα γεωγραφικά όρια της Μακεδονίας. Η ιστορία της περιοχής που φέρει αυτό το ιστορικό όνομα είναι τόσο παλιά και τα φυσικά ή στρατιωτικά της όρια έχουν αλλάξει τόσες πολλές φορές απ’ το 1000 π.Χ. μέχρι σήμερα, που κανείς πια δεν ξέρει τι είναι και τι δεν είναι Μακεδονία από γεωγραφικής και εθνολογικής απόψεως. Άλλα ήταν τα όριά της και οι λαοί της επί Φιλίππου, άλλα επί Μεγάλου Αλεξάνδρου, άλλα στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, άλλα στα χρόνια της τουρκικής κατάχτησης, άλλα στην πριν τη λήξη των Βαλκανικών Πολέμων (1913) περίοδο, και άλλα σήμερα. Όπως όλα τα σύνορα, αλλά περισσότερο απ’ όλα στην Ευρώπη αυτά της Μακεδονίας είναι εξόχως «ελαστικά», και κανείς δεν μπορεί να ξέρει ποια περιοχή θα ονομάζουν Μακεδονία οι γεωγράφοι της τρίτης χιλιετίας που έρχεται.

Τα παραπάνω σημαίνουν πως η σημερινή ελληνική Μακεδονία είναι μέρος μόνο μιας ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής, που αναμφισβήτητα περιλαμβάνει και την περιοχή των Σκοπιών, αφού ήταν κι αυτή Μακεδονία, τόσο κατά την ελληνική αρχαιότητα και τη βυζαντινή περίοδο, όσο και κατά την περίοδο της τουρκικής κατοχής των Βαλκανίων.

Συνεπώς, το πρόβλημα δεν είναι να καταλάβουμε τι είναι και τι δεν είναι Μακεδονία από ιστορικής και γεωγραφικής απόψεως (το πρώτο το ξέρουμε, το δεύτερο δε θα το μάθουμε ποτέ με ακρίβεια), αλλά ποιοι είναι και ποιοι δεν είναι Μακεδόνες. Φυσικά, για τους σημερινούς Μακεδόνες της σημερινής ελληνικής Μακεδονίας δε γεννάται πρόβλημα. Είναι Μακεδόνες γιατί είναι Έλληνες και γιατί κατοικούν σε μια περιοχή όπου πάντα υπήρχαν Έλληνες. Η λέξη Έλλην είναι έννοια γένους, όπως θα έλεγε ο Αριστοτέλης. Η λέξη Μακεδών είναι έννοια είδους, πάλι κατά τον Αριστοτέλη. Μ’ άλλα λόγια η έννοια Έλλην είναι ευρύτερη της έννοιας Μακεδών. Δεν είναι όλοι οι Έλληνες Μακεδόνες, αυτό είναι αυτονόητο.

Από πολιτιστικής και όχι γεωγραφικής ή ιστορικής απόψεως, οι Μακεδόνες δεν μπορεί παρά να είναι Έλληνες. Όσοι Μακεδόνες μετέχουν του ελληνικού πολιτισμού, δεν μπορεί παρά να είναι και σήμερα Έλληνες, όπως ήταν πάντα από πολιτιστικής απόψεως, το τονίζω. Συνεπώς, Μακεδόνες δεν είναι αυτοί που κατοικούν σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, τα όρια της οποίας είναι ευμετάβλητα κατ’ ανάγκην, αλλά αυτοί που μετέχουν σ’ έναν συγκεκριμένο πολιτισμό, που λέγεται μακεδονικός, και που σαν τέτοιος δεν μπορεί παρά να είναι ελληνικός κατά κύριο λόγο.

Όμως, η λέξη Ελλάδα, με μια γεωγραφική έννοια, δεν είναι ούτε έννοια γένους ούτε έννοια είδους σε σχέση με τη λέξη Μακεδονία. Διότι, το είπαμε, καμιά γεωγραφική έννοια δεν παραμένει σταθερή. Αλλά και γιατί κανένας τόπος δεν γεννάει άλλον τόπο, έτσι αυτόματα και ερήμην των ανθρώπων που κατοικούν σ’ αυτόν. Η σημερινή Ελλάδα και η σημερινή ελληνική Μακεδονία, από γεωγραφικής απόψεως δεν είναι όμοιες με τις περιοχές που στην αρχαιότητα ονομάζονταν έτσι. Ενώ δεν έχουμε ιδέα ποια θα είναι η γεωγραφική τους μορφή στο μέλλον. Όμως, ξέρουμε σαφώς τι είναι η ελληνική γλώσσα και ο ελληνικός πολιτισμός.

Και η απόφανσή μας για την ελληνικότητα μιας γεωγραφικής περιοχής δεν μπορεί παρά να γίνεται βάσει πολιτιστικών και όχι γεωγραφικών παραμέτρων. Άλλωστε, από εθνικής απόψεως συμφέρει να χρησιμοποιούμε μόνο τις πολιτισμικές παραμέτρους, διότι κανείς δεν μπορεί να ξέρει μέχρι πού μπορεί να φτάσει στο μέλλον ο ελληνικός πολιτισμός. Εκτός κι αν αναμένουμε παραπέρα συρρίκνωσή του, οπότε για την υποστήριξη των «εθνικών μας συμφερόντων», καταφεύγουμε στα ασταθή γεωγραφικά και τα βλακώδη αιματολογικά επιχειρήματα.

Το όνομα Μακεδονία που χρησιμοποιούν οι Σκοπιανοί για τη Δημοκρατία τους, δεν το πρωτοχρησιμοποίησε ο Τίτο. Μακεδονία ονόμαζαν οι Τούρκοι μια ευρύτατη περιοχή που εκτός της ελληνικής περιλάμβανε και την περιοχή των Σκοπιών, καθώς και ένα κομμάτι της Βουλγαρίας. Από την αρχαιότητα και μέχρι την επιτυχή για τους Έλληνες και τους Σέρβους έκβαση των Βαλκανικών Πολέμων το 1913 δεν υπήρχε πρόβλημα ελληνικής, ή βουλγαρικής, ή σερβικής Μακεδονίας, για τον απλό λόγο πως ολόκληρη αυτή η περιοχή περνάει αδιαλείπτως απ’ τη μία (πολυεθνική) αυτοκρατορία στην άλλη. Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή κι απ’ αυτήν στην Οθωμανική. Οι εν λόγω αυτοκρατορίες δεν είχαν κανέναν λόγο να καθορίσουν είτε τα ιστορικά, είτε τα γεωγραφικά, είτε τα πολιτιστικά όρια αυτής της συγκεκριμένης περιοχής, όπως και οποιασδήποτε άλλης εντός των ορίων τους. Το πρόβλημα, λοιπόν, προέκυψε με τον καθορισμό των συνόρων των βαλκανικών κρατών το 1913, ύστερα απ’ την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το κομμάτι της μέχρι τότε ενιαίας, ας την πούμε έτσι, «τουρκικής» Μακεδονίας που πέρασε στη Σερβία το 1913, ονομαζόταν από τότε, είτε Παλαιά Σερβία, είτε Άνω Μακεδονία. Και κανείς Έλληνας τότε δε διαμαρτυρήθηκε για τη χρήση του ονόματος Μακεδονία, προκειμένου για την καινούργια επαρχία της ήδη αυτόνομης Σερβίας. Γιατί στη σέρβική πλευρά ζούσαν ακόμα πάρα πολλές χιλιάδες Ελλήνων. Συνεπώς, από πολιτιστικής απόψεως, κατά ένα μεγάλο ποσοστό, η σέρβική (γεωγραφικά) Μακεδονία ήταν ελληνική (πολιτιστικά), πράγμα που δημιουργούσε την ελπίδα πως θα ήταν δυνατό κάποτε να γίνει και γεωγραφικά ελληνική.

Όμως, με τον καθορισμό των συνόρων το 1913, οι ελληνικοί πληθυσμοί της Βουλγαρίας και της Σερβίας και οι σλαβικοί της Ελλάδας, είτε ανταλλάσσονται, είτε περνούν σιγά σιγά απ’ την άλλη πλευρά των συνόρων. Επί Οθωμανών, όλοι αυτοί ζούσαν σε μια ενιαία περιοχή, που ήταν τούρκικη. Με την μετακίνηση των πληθυσμών, το εθνολογικό πρόβλημα, εν πολλοίς αλλά όχι εντελώς, λύνεται αυτόματα, όπως γίνεται πάντα όταν προκύπτουν καινούργια σύνορα. Που, λίγο ως πολύ, είναι πάντα αυθαίρετα, γιατί είναι αδύνατο να χωριστεί ένας τόπος με ακρίβεια, βάσει εθνολογικών δεδομένων. Άλλωστε, πρόβλημα συνόρων προκύπτει μόνο όταν μια εθνότητα οργανώσει το δικό της κράτος, όπως έχει δικαίωμα βάσει του Διεθνούς Δικαίου, πράγμα που, ωστόσο, μπορεί να μην το διεκδικήσει ποτέ. (Η έννοια κράτος είναι νομική, η έννοια έθνος είναι πολιτιστική, η έννοια χώρα είναι γεωγραφική).

Το πρόβλημα, λοιπόν, με το όνομα Μακεδονία υπάρχει απ’ το 1913 και όχι απ’ το 1945 που ο Τίτο εγκαθίσταται στην εξουσία και, για λόγους δικής του πολιτικής σκοπιμότητας, δημιουργεί την Ομόσπονδη Δημοκρατία της Μακεδονίας, που μέχρι τότε ήταν περιφέρεια της Σερβίας και από πολλούς λεγόταν Μακεδονία. Οι Έλληνες δημαγωγοί ψεύδονται ασύστολα όταν λεν πως δεν μπορούσαν να θέσουν θέμα ονόματος ούτε το 1945 ούτε αργότερα. Διότι, λέει, ο Τίτο ήταν και κομμουνιστής και δικτάτωρ. Και διότι, επιπροσθέτως, ήταν ένας φιλοδυτικός που έπρεπε να τον καλοπιάνουμε και να του κάνουμε τα χατίρια, έτσι που μπήκε καρφί στο μάτι του Στάλιν.

Όμως, ξέρετε γιατί δεν μπήκε θέμα ονόματος τότε; Διότι η Ελλάδα, όπως και η Δύση άλλωστε, πίστευε πως τα κομμουνιστικά καθεστώτα όπου νάναι είτε καταρρέουν, είτε διαλύονται με επέμβαση έξωθεν, οπότε μια ανακατανομή των εδαφών στην περιοχή, σε όφελος της Ελλάδας, ήταν πολύ πιθανή. Δηλαδή, απ’ το 1945 και μετά η ελληνική διπλωματία σιωπά για το όνομα Μακεδονία ακριβώς για τον ίδιο λόγο που σιωπούσε από το 1913 μέχρι το 1945.

Πάντα καιροσκόποι οι Έλληνες διπλωμάτες και πάντα ανίκανοι να χαράξουν πολιτική που να ξεπερνάει πρόβλεψη εξαμήνου, κάνουν την πάπια και περιμένουν τις εξελίξεις. Που ήρθαν αλλά πάρα πολύ καθυστερημένα. Και το σημαντικότερο, με μια διαφοροποίηση των πρώην κομμουνιστικών καθεστώτων από μέσα κι όχι απ’ έξω. Δηλαδή, όχι με μια άμεση επέμβαση των δυτικών, οπότε αυτοί θα μπορούσαν να επιβάλουν όρους και να κάνουν περίπου ό,τι θέλουν με την ανακατανομή των εδαφών, όπως γίνεται πάντα με τους νικητές, αλλά με μια καπιταλιστική διαφοροποίηση των πρώην κομμουνιστικών χωρών.

Ο Μέγας Αλέξανδρος του Rembrandt

Τώρα τα πράγματα γίνονται δύσκολα για τους δυτικούς. Που τρέχουν να επωφεληθούν κατ’ αρχήν διά της διπλωματικής οδού και μετά, διά της στρατιωτικής. Μπορεί τα πράγματα να διαφοροποιηθούν κυρίως διά της στρατιωτικής οδού στο προσεχές μέλλον, αλλά προς το παρόν βρισκόμαστε στο κλασικό στάδιο του καθορισμού ζωνών επιρροής στην ευρύτατη περιοχή των πρώην σοσιαλιστικών χωρών. Όσο για την Ελλάδα, αυτή περιμένει τον επόμενο ενδοκαπιταλιστικό πόλεμο για να πάρει κανένα κοψίδι δίκην δώρου για την, μάλλον συμβολική συμμετοχή της σ’ αυτόν. Που, βέβαια, δεν είναι για αύριο, είναι για μετά το 2000 υποθέτω.

Θα πείτε ίσως, πώς θα ήταν δυνατό να προβλέψει η ελληνική διπλωματία τις εξελίξεις στη Γιουγκοσλαβία; Το πρόβλημα είναι σχετικά απλό, με την προϋπόθεση πως οι διπλωμάτες μας θα μπορούσαν να ερμηνεύσουν την ιστορία της Γιουγκοσλαβίας με τα εθνολογικά και ιστορικά δεδομένα ενός κράτους κατά το μάλλον ή ήττον τεχνητού, που προέκυψε το 1918, κατ’ αρχήν ως βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων που μόνο το 1929 θα πάρει το όνομα Γιουγκοσλαβία. Που, άλλωστε, το σοφίστηκαν Γερμανοί και όχι Γιουγκοσλάβοι ιστορικοί. Και που σημαίνει Νοτιοσλαβία, δηλαδή χώρα των Νότιων Σλάβων. Αυτό το όνομα το επεξεργάστηκαν εθνολογικά και ιστορικά πρώτοι οι Κροάτες απ’ τους Νότιους Σλάβους, στην προσπάθειά τους να αποδείξουν πως όλοι οι σλάβικοι πληθυσμοί της περιοχής πρέπει να ενωθούν σε ένα κράτος, προκειμένου να γλυτώσουν από τις εναλλασσόμενες κατακτήσεις της Κροατίας και της Σλοβενίας κυρίως από τους γείτονες κεντροευρωπαίους.

Όμως οι Νότιοι Σλάβοι (Γιουγκοσλάβοι) δεν είναι μια σαφής, ενιαία εθνότητα, είναι μια ομάδα υποεθνοτήτων, που οι σλαβολόγοι τους λεν έτσι για να τους ξεχωρίζουν από τους ανατολικούς (Ρώσοι κ.λπ.) και από τους κεντρώους, ή βορειοδυτικούς Σλάβους (Τσεχοσλοβάκοι, Πολωνοί). Δεν υπήρξε ποτέ στην περιοχή αυτή ενιαία εθνική συνείδηση, και τα προβλήματα φάνηκαν με τη δημιουργία της Γιουγκοσλαβίας. Που ευθύς αμέσως υποχρεώνεται να καταφύγει στη βασιλική δικτατορία για να διατηρήσει τη συνοχή της, που παίζονταν κάθε μέρα, κυρίως εξαιτίας των αποσχιστικών τάσεων των Κροατών, δηλαδή αυτών ακριβώς που έκαναν τα περισσότερα για την ένωση των Νότιων Σλάβων. Στους οποίους εντελώς λανθασμένα συναριθμούσαν οι φρέσκοι τότε Γιουγκοσλάβοι και τους Βούλγαρους, που όμως την κοπάνησαν απ’ τις διασκέψεις πριν παρθούν οι τελικές αποφάσεις για την ένωση των Νότιων Σλάβων σε ένα ενιαίο κράτος υπό το όνομα Γιουγκοσλαβία (Νοτιοσλαβία).

Τη δικτατορία του βασιλιά, που θα πληρώσει με τη ζωή του την ένωση των Νότιων Σλάβων, διαδέχεται ατάκα η δικτατορία του Τίτο. Μετά το θάνατό του όλοι πια ξέρουν πως η Γιουγκοσλαβία θα διαλυθεί. Και όλοι πλην των Ελλήνων σχεδιάζουν την πολιτική τους πολύ έγκαιρα με βάση τη σίγουρη διάλυση. Που η Ελλάδα, απλώς την απεύχεται. Ίσως να έγιναν και δεήσεις για να βάλει ο Θεός (των Ελλήνων) το χέρι του ώστε να προκόψει καμιά μετατιτοϊκή στρατιωτική δικτατορία. Αλλά, δυστυχώς για την ελληνική διπλωματία, δεν προέκυψε. Για την ελληνική διπλωματία προέκυψε το διπλωματικό πρόβλημα του ονόματος! Που η ίδια δημιούργησε. Αν όχι απ’ το 1913 που η Σερβία ενσωματώνει την περιοχή των Σκοπιών, αν όχι απ’ το 1918 που εμφανίζεται η ένωση, τουλάχιστον απ’ το 1929 που εμφανίζεται το όνομα Γιουγκοσλαβία και μαζί του η δικτατορία, η ελληνική διπλωματία, αν υπήρχε, θα έπρεπε να ξέρει πως η Γιουγκοσλαβία θα καταρρεύσει μαζί με τη δικτατορία, είτε τη βασιλική, είτε την τιτοϊκή.

Άλλωστε, όλος ο κόσμος ήξερε πως τα Σκόπια δεν είναι Γιουγκοσλα-βία, είναι Βουλγαρία κατ’ ουσίαν, και συνεπώς θά δημιουργηθεί εκεί μια ιδιάζουσα κατάσταση μετά την κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας. Η Σερβία ούτε καν κουνήθηκε να περισώσει τα Σκόπια. Και έτσι, οι Σκοπιανοί δεν ξέμειναν μόνο από προστάτη, όπως ήταν ο Σέρβος βασιλιάς ή ο Τίτο, ξέμειναν και από όνομα. Το όνομά τους είναι η ψυχή τους! Διότι οι πολλές εθνότητες (Σέρβοι, Αλβανοί, Βούλγαροι, Έλληνες) που κατοικούν στην περιοχή θα βολεύονταν μόνο κάτω από ένα «εθνικό» όνομα που κατ’ ουσίαν θα ήταν γεωγραφικό. Δώστους, λοιπόν, ένα ενοποιητικό των ποικίλων εθνοτήτων γεωγραφικό όνομα και πάρτους το βρακί.

Να γιατί οι Ευρωπαίοι θα ήθελαν να τους κάνουν δώρο ένα ηχηρό όνομα. Για να μη συνεχιστεί η πολυδιάσπαση της πρώην Γιουγκοσλαβίας και όσον αφορά τις επιμέρους πρώην ομόσπονδες και νυν αυτόνομες δημοκρατίες.

***

Β. Ραφαηλίδης – «Οι λαοί των Βαλκανίων»

Αντικλείδι , http://antikleidi.com