Νέα (567 άρθρα)

Μπορεί να υπάρχουν πολλοί παράγοντες και σε πολλά επίπεδα οι οποίοι επηρεάζουν το κατά πόσον αισθανόμαστε επιτυχημένοι, πλήρεις και ευτυχείς, αλλά θεωρώ ότι ο σημαντικότερος από αυτούς είναι ο βαθμός της δικής μας συναισθηματικής ωρίμανσης. Η συναισθηματική ωριμότητα προσφέρει σταθερότητα, ψυχική δύναμη και αυτοπεποίθηση.

Τα συναισθήματά μας θεωρούνται μέρος του ψυχισμού μας, αλλά αυτό που τα ξεχωρίζει ποιοτικά είναι ότι έχουν άμεση επίδραση στη φυσική μας υπόσταση· επηρεάζουν τις λειτουργίες του σώματός μας και καθοδηγούν κάθε δράση μας. Χωρίς συναισθήματα δε θα είχαμε κίνητρο για να κάνουμε το οτιδήποτε. Κατά την αναλογία που δίνει ο Χόρχε Μπουκάι στο βιβλίο του «Φύλλα Πορείας: Ο δρόμος της Αυτοεξάρτησης», αν ο εαυτός μας ήταν μια άμαξα, τα συναισθήματα θα ήταν τα άλογα που την κινούν και το μυαλό μας ο αμαξάς που κρατάει τα γκέμια.

Κατά την οπτική γωνία του παρόντος άρθρου, οι συναισθηματικά ώριμοι άνθρωποι έχουν φτάσει σε μια εσωτερική ισορροπία, όπου ο αμαξάς και τα άλογα συνεργάζονται αρμονικά. Για κάποιους τυχερούς, η ισορροπία αυτή έρχεται με φυσικό, εξελικτικό τρόπο, καθώς μεγαλώνουν και ωριμάζουν μέσα σε ένα οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον που την υποστηρίζει. Σε άλλους, ακόμα πιο τυχερούς, έρχεται λίγο ως πολύ έμφυτη. Για τους περισσότερους από εμάς, είναι μια κατάκτηση που έρχεται μετά από συνεχή, συστηματική, επίπονη και ειλικρινή εσωτερική εργασία.

Τα γνωρίσματα της ψυχικής και συναισθηματικής ωριμότητας είναι πολλά, όπως πολλοί είναι και τρόποι με τους οποίους εκδηλώνεται – ίσως υπερβολικά πολλοί για να περιγραφούν. Σε αυτό το άρθρο, αντί να ακολουθήσουμε τη συνηθισμένη οδό, δηλαδή να παραθέσουμε ένα δείγμα των «θαυμαστών» πραγμάτων που κάνουν οι άνθρωποι που έχουν φτάσει σε υψηλό βαθμό ψυχικής και συναισθηματικής ωριμότητας, θα κάνουμε κάτι που ίσως είναι χρησιμότερο· κάτι που δείχνει ποια όρια μπαίνουν χάρη στην ωριμότητα και γιατί, τόσο προς τους εαυτούς μας, όσο και προς τους άλλους.

Ας δούμε λοιπόν 15 πράγματα που  δεν κάνουν οι ψυχικά και συναισθηματικά ώριμοι άνθρωποι.

Δεν αποζητούν την αποδοχή των άλλων

Η ανάγκη να αποσπάσουμε την προσοχή και κερδίσουμε την αποδοχή των άλλων είναι απευθείας συνδεδεμένη με το συναισθηματικό μας κόσμο. Κάποιοι από εκείνους που έχουν την ανάγκη να γίνονται αποδεκτοί από τους άλλους, αισθάνονται ότι έχουν αξία μόνο όταν παίρνουν την επιβεβαίωση από κάποιον τρίτο, ότι αυτός τους έχει ανάγκη, ότι του είναι χρήσιμοι. Είναι λες και οι άνθρωποι αυτοί αμφιβάλλουν για την αξία τους ή ότι έχουν πολύ χαμηλή αυτοεκτίμηση. Το να αμφιβάλλει κανείς για την αξία του είναι μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία: αν ούτε καν εσύ δεν είσαι σίγουρος για την αξία σου, κανείς δεν θα πιστέψει ποτέ ότι αξίζεις.

Η αναζήτηση της αποδοχής των άλλων κρύβει μεγάλες παγίδες. Η μεγαλύτερη, κατά τη γνώμη μου, είναι ότι με τον τρόπο αυτό υπάρχει ο κίνδυνος οι συγκεκριμένοι άνθρωποι στην πραγματικότητα να χαραμίζουν τη δική τους ζωή, ζώντας τη φαντασιακή ζωή κάποιου άλλου, δηλαδή εκπληρώνοντας τις προσδοκίες κάποιου άλλου. Πολλές φορές αυτό έχει ρίζες στην παιδική ηλικία, όταν οι γονείς προβάλλουν πάνω στο παιδί τις δικές τους προσδοκίες, αντί να του δίνουν αγάπη για αυτό που είναι, όπως είναι, άνευ όρων. Βλέποντας το παιδί την αναγνώριση και την αποδοχή μόνο όταν συμμορφώνεται με την εκπλήρωση των (εκφρασμένων ή υπονοούμενων) προσδοκιών των γονιών του, αναπτύσσει τη συμπεριφορά της αποζήτησης αυτής της αναγνώρισης, μπερδεύοντας την επιδοκιμασία (που εκδηλώνουν οι γονείς λόγω της ικανοποίησης των δικών τους επιθυμιών) με την αγάπη (που έχουν ανάγκη και αποζητούν τα παιδιά). Αυτή η αποζήτηση όμως ποτέ δε φτάνει σε ολοκλήρωση, καθώς, όση αποδοχή και να κερδίσουν στη ζωή τους (πχ μέσω της επαγγελματικής επιτυχίας), πάντα θα τους λείπει το αρχικό ζητούμενο: η αγάπη.

Δεν επιτρέπουν σε άλλους να τους ρίχνουν

Ο υγιής ψυχισμός απαιτεί συναισθηματική ανθεκτικότητα. Ο κόσμος είναι γεμάτος ανθρώπους με συμπλέγματα, απωθημένα και κακίες, που δε θέλουν να βλέπουν άλλους ανθρώπους να προοδεύουν και να προχωράνε στη ζωή τους. Μέσα σε κάθε περίσταση της ζωής σας, μπορεί να υπάρχει κάποιος που σας φθονεί. Η ατυχής αλήθεια είναι ότι, πολύ συχνά, οι άνθρωποι που μας κρατάνε πίσω είναι εκείνοι που βρίσκονται περισσότερο κοντά μας. Το να απαλλαγούμε από αυτούς τους ανθρώπους είναι τις πιο πολλές φορές η καλύτερη λύση, αλλά ταυτόχρονα είναι και η πιο δύσκολη. Αν μπορέσετε να απομακρύνετε διακριτικά αυτούς τους ανθρώπους από κοντά σας, θα έχετε κάνει ένα μεγάλο βήμα για να καθαρίσετε τη ζωή σας από συναισθηματικά φορτία που σας κρατάνε καθηλωμένους.

Δεν κρατούν μνησικακία

Αν κρατάτε μέσα σας απωθημένο θυμό, πικρία ή κακία για κάτι που σας έχουν κάνει, τότε ήδη ασχολείστε περισσότερο απ’ ό,τι χρειάζεται με κάποια κατάσταση. Εάν κάποιος ζητήσει ειλικρινά συγγνώμη, συγχωρέστε τον και προχωρήστε. Εάν δε ζητήσει συγγνώμη, τότε διακόψτε σχέσεις μαζί του, αποκόψτε τον εαυτό σας από εκείνον και προχωρήστε· μόνο μην αφήσετε τα όποια σκοτεινά συναισθήματα να παραμείνουν μέσα σας. Η μνησικακία (ανάμνηση του κακού), το να κουβαλάτε στις συναισθηματικές αποσκευές σας θυμό ή πικρία για την κακία που αισθάνεστε ότι σας έχουν κάνει, καταναλώνει πάρα πολλή ψυχική ενέργεια, σας κάνει δυστυχείς και βλάπτει την υγεία σας . Όπως είπε κάποιος κάποτε, η μνησικακία είναι σαν να παίρνω εγώ το δηλητήριο και να περιμένω ότι θα πεθάνει ο άλλος.

Δε σταματούν να κάνουν αυτό που τους αρέσει

Οι συναισθηματικά ώριμοι άνθρωποι κάνουν ό,τι κάνουν επειδή το αγαπούν και δεν το αλλάζουν και δεν το σταματούν για κανέναν τρίτο που μπορεί να έχει τις δικές του προτιμήσεις ή σκοπιμότητες.

Δε σταματούν να πιστεύουν στον εαυτό τους

Εκείνοι που αγαπούν τον εαυτό τους και κατανοούν τον εαυτό τους — εκείνοι που δε φοβούνται να είναι υπερήφανοι για τους εαυτούς τους — δεν αμφιβάλουν ποτέ για την αξία τους. Ξέρουν ακριβώς πόσο αξίζουν και φέρονται αναλόγως· ούτε υπερεκτιμούν, ούτε υποτιμούν τους εαυτούς τους.

Δε φέρονται επιθετικά προς στους άλλους

Οι άνθρωποι μπορούν να γίνουν κακοί. «Γιατί όμως να συμβαίνει αυτό;» μπορεί να αναρωτηθεί κανείς. Η επιθετική ή καταπιεστική συμπεριφορά προς τους άλλους έχει νόημα και μπορεί να χρησιμεύει μόνο σαν τρόπος επιβολής. Αν προσπαθείς να επιβληθείς σε άλλους ή να τους μειώσεις, ας ελπίσουμε ότι το κάνεις στα πλαίσια των επαγγελματικών σου υποχρεώσεων (πχ σε διαπραγματεύσεις)· αν όμως είναι η γενικότερη στάση ζωής σου να φέρεσαι σαν μ@λ@κας, τότε αυτό είναι σαφής ένδειξη προσπάθειας υπερκάλυψης της πολύ χαμηλής αυτοεκτίμησης που κατά βάθος σε βασανίζει. Μήπως οδηγείς και μεγάλο, ακριβό αυτοκίνητο; Έχω ακούσει ότι υπάρχουν ειδικά χάπια για την περίπτωσή σου.

Δεν αφήνουν τον καθένα να μπαίνει μέσα στη ζωή τους

Οι συναισθηματικά ώριμοι άνθρωποι έχουν συναισθηματική σταθερότητα για ένα λόγο: Δεν αφήνουν τον εαυτό τους να εκτεθεί στην επίδραση ανθρώπων που δεν έχουν διαλέξει οι ίδιοι. Οι περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο ζουν τη ζωή τους χαοτικά, χωρίς κατεύθυνση και χωρίς προσανατολισμό (στην καλύτερη περίπτωση) ή ακόμα με τάσεις αυτοκαταστροφής (στη χειρότερη) – και πολύ ευχαρίστως θα έπαιρναν κι εσάς μαζί, για παρέα.

Δε φοβούνται να αγαπήσουν πραγματικά

Εάν φοβάσαι να αγαπήσεις, τότε μάλλον δεν έχεις αρκετή εμπιστοσύνη στον εαυτό σου. Ίσως να πιστεύεις ότι δεν είσαι αρκετά καλός ή αξιόλογος για τους άλλους για να διατηρήσεις μακροχρόνια σχέση. Ίσως δεν μπορείς να διακρίνεις τι θα δουν οι άλλοι σ’ εσένα για να θέλουν να είναι μαζί σου. Ίσως πιστεύεις πως ό,τι και να δοκιμάσεις θα είναι καταδικασμένο έτσι κι αλλιώς να αποτύχει και δε θες να μείνεις πάλι μόνος και πληγωμένος.

Προσπάθησε να το δεις από την αντίθετη πλευρά. Κατά βάθος είσαι ένας υπέροχος άνθρωπος και αυτό θα το αισθανθεί οποιοσδήποτε σε γνωρίσει καλύτερα. Ακόμα και αν κάτι δεν προχωρήσει, δε σημαίνει ότι θα φταις εσύ. Σε μια σχέση υπάρχουν πάντα δύο. Αν όλα πάνε καλά, θα είναι χάρη και στους δύο. Αν όχι, η ευθύνη θα είναι και των δύο από κοινού. Εκτός βέβαια, αν είσαι ένας κακός και απαίσιος χαρακτήρας! Τότε ναι, φταις εσύ.

Δε μένουν στο κρεβάτι, τρέμοντας τη μέρα μπροστά τους

Η καλύτερη στιγμή της ημέρας θα έπρεπε να είναι η στιγμή που ξυπνάς και συνειδητοποιείς ότι είσαι για άλλη μια μέρα ζωντανός, ότι έχεις την ευκαιρία να δημιουργήσεις, να καταφέρεις πράγματα, να κάνεις τη ζωή σου καλύτερη! Πολύ συχνά, δυστυχώς, παίρνουμε την ύπαρξή μας σαν αιωνίως δεδομένη.

Δε φοβούνται την ηρεμία

Οι ψυχικά ώριμοι άνθρωποι δεν αισθάνονται την ανάγκη για συνεχή δράση, ούτε έχουν την ανάγκη συνεχούς εύρεσης νέων ερεθισμάτων. Δεν έχουν την ανάγκη να γεμίζουν με δραστηριότητες το χρόνο τους και να είναι συνέχεια στο πόδι, προκειμένου να αποφεύγουν έτσι να αντιμετωπίσουν τους δαίμονές τους ή για να αποδείξουν στους άλλους ή στον εαυτό τους την αξία τους. Εκτιμούν τις στιγμές γαλήνης και ανάπαυλας, καθώς τους υπενθυμίζουν το πώς είναι απλά να υπάρχεις και να αναπνέεις. Με αυτό δεν εννοούμε ότι αποφεύγουν την ένταση, αλλά μόνο ότι δεν τους καίει κάποια ιδιαίτερη ανάγκη συνεχούς εγρήγορσης και δράσης, δεν είναι παθολογικά εξαρτημένοι από αυτήν. Αντιθέτως, πολύ ευχαρίστως και χωρίς τύψεις ή ανασφάλειες θα πήγαιναν με την πρώτη ευκαιρία για έναν ήσυχο περίπατο ή θα καθόντουσαν για λίγο σε ένα παγκάκι να παρατηρήσουν και να νιώσουν με όλες τις αισθήσεις τους το περιβάλλον.

Δεν κάνουν πράγματα που δε θέλουν να κάνουν

Όλοι κάποιες στιγμές χρειάζεται να κάνουμε πράγματα που είτε δε μας τρελαίνουν ή δε μας αρέσουν, αλλά ποτέ δεν θα έπρεπε να κάνουμε πράγματα που δε θέλουμε να κάνουμε. Οι ψυχικά ώριμοι άνθρωποι το καταλαβαίνουν αυτό και έχουν πάντα μέσα στο μυαλό τους τα πράγματα που αγαπούν, κάτι το οποίο σαν στάση ζωής τους βοηθά και στο να βρίσκουν τρόπους για να φτάσουν εκεί. Μπορεί να μην απολαμβάνουν κάθε δευτερόλεπτο καθενός πράγματος που κάνουν, όμως έχουν ένα σκοπό και κάθε τι που κάνουν τους φέρνει πιο κοντά σε αυτό που αγαπούν.

Δεν έχουν κανένα πρόβλημα να πουν «όχι»

Δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία· αν δεν μπορείς να πεις «όχι», είσαι υποψήφιο θύμα εκμετάλλευσης. Οι άλλοι θα σε έχουν για χαλάκι της εξώπορτας και κανείς δε θα ζητάει τη γνώμη σου – ούτε θα τη λαμβάνουν σοβαρά υπόψη όταν τη δίνεις από μόνος σου. Το να λες «όχι» υπενθυμίζει στους άλλους ότι είσαι ανεξάρτητος, ότι έχεις όρια και ότι δεν μπορούν να σε ελέγξουν στα πάντα.

Δεν «αμελούν» να δίνουν ένα χέρι βοήθειας

Η δικαιολογία «δεν μπορώ» δε στέκει, όταν έχουμε να κάνουμε με τη συμπόνια και τη συμπαράσταση. Μερικές φορές δε χρειάζεται να έχουμε χρήματα για να βοηθήσουμε κάποιον· λίγος από τον χρόνο μας, η συμπάθειά μας και η προσοχή μας μπορεί να είναι αρκετά. Κάποιοι άνθρωποι επιλέγουν να παραβλέπουν τα πράγματα που μας συνδέουν με τους άλλους. Οι ψυχικά ώριμοι άνθρωποι εκτιμούν τη Ζωή σε όλες της τις μορφές, εκφάνσεις και εκδηλώσεις και είναι περισσότερο πρόθυμοι να βοηθήσουν άλλους που βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση.

Δεν αισθάνονται την ανάγκη να «ταιριάξουν»

Όσο πιο ώριμος είναι κάποιος ψυχικά, τόσο λιγότερο αισθάνεται την ανάγκη να ταιριάξει με άλλους ανθρώπους, ομάδες ή καταστάσεις και τόσο περισσότερο ανεξάρτητος γίνεται. Ή, για να χρησιμοποιήσουμε τη φράση του Χόρχε Μπουκάι, τόσο περισσότερο «αυτοεξαρτώμενος» γίνεται, με την έννοια ότι εξαρτάται όλο και περισσότερο από τον ίδιο τον εαυτό του και δεν εξαρτάται από το με ποιον είναι.

Το πρώτο στάδιο της διαδρομής που ακολουθεί η σκέψη και τα συναισθήματα των ώριμων ψυχικά ανθρώπων ξεκινάει από τη συνεχή, επίμονη (και επίπονη μερικές φορές, λόγω ξεβολέματος ή απομυθοποίησης καταστάσεων και προσώπων), προσπάθεια αυτογνωσίας, το «γνώθι σ’ αυτόν» του Σωκράτη, δηλαδή από το «ποιος είμαι». Από το ποιος είμαι, με ειλικρίνεια και υπευθυνότητα προκύπτει το δεύτερο στάδιο του σκεπτικού μας, το «τι (θα έπρεπε να) κάνω». Αυτό που θα αναφέρω είναι υπεραπλούστευση, αλλά το χρησιμοποιώ για παράδειγμα: ο ζωγράφος ζωγραφίζει, ο συγγραφέας γράφει, ο αθλητής αθλείται, ο λεμονοστύφτης στύβει λεμόνια. Αυτό εφαρμόζεται αντίστοιχα σε όλες τις εκδηλώσεις του ανθρώπου, από τις προσωπικές, μέχρι τις σεξουαλικές, τις επαγγελματικές, τις κοινωνικές, τα χόμπι κτλ. Το τι κάνω, με τη σειρά του, μέρα με τη μέρα χτίζει το τρίτο στάδιο και με οδηγεί από μόνο του στο «πού πάω». Στη συνέχεια, πάνω στη διαδρομή που χαράσσεται με βάση το πού πάω, έρχομαι σε επαφή με συνοδοιπόρους των οποίων αυτό το κομμάτι της διαδρομής τους συμπίπτει με τη δική μου (πρόσκαιρα ή μακροχρόνια) και με τους οποίους μπορώ (ή και όχι, ό,τι διαλέξω) να αναπτύξω σχέσεις, οπότε προκύπτει το τέταρτο και τελευταίο βήμα, το «με ποιον είμαι» που λέγαμε στην αρχή.

Οι ώριμοι και έμπειροι συναισθηματικά άνθρωποι γνωρίζουν τη σειρά των βημάτων και επανεξετάζουν τον εαυτό τους συνεχώς. Η σειρά πρέπει να είναι πάντα από τα προηγούμενα προς τα επόμενα, όχι αντίστροφα. Το κάθε ένα επόμενο στάδιο (θα έπρεπε να) είναι αποτέλεσμα όλων των προηγούμενων σταδίων. Για παράδειγμα, το τι κάνω δεν (θα έπρεπε να) καθορίζει το ποιος είμαι –  το ποιος είμαι (πρέπει να) καθορίζει το τι κάνω· το με ποιον είμαι δεν (θα έπρεπε να) καθορίζει το προς τα πού πάω –  το προς τα πού πάω (πρέπει να) καθορίζει με ποιον θα είμαι.

Το θέμα αυτό συσχετίζεται άμεσα με το περιεχόμενο που δίνουμε στην έννοια «ελευθερία», καθώς και τις συνέπειες της ελευθερίας. Η ελευθερία μάς ολοκληρώνει οντολογικά ως ανθρώπους, αλλά ταυτόχρονα μάς φορτώνει με ευθύνες και υπευθυνότητες, γι’ αυτό οι περισσότεροι επιθυμούν ολόθερμα να πιστεύουν ότι δεν είναι ελεύθεροι· αλλιώς δεν θα είχαν κανένα άλλοθι για το ότι δεν αναλαμβάνουν δράση για να αλλάξουν την κατάστασή τους (αναλαμβάνοντας και την ευθύνη για τα αποτελέσματα των δράσεών τους). Από την άλλη, αν παραδέχονταν ότι ήταν ελεύθεροι, δεν θα είχαν κανέναν άλλον να του φορτώσουν (μεταβιβάσουν) τις δικές τους ευθύνες για το τι κάνουν τώρα, πού πάνε τώρα και με ποιον είναι τώρα.

Εκεί όμως θα πάμε σε επόμενο άρθρο, το οποίο θα ασχοληθεί ειδικά με το αντικείμενο της ελευθερίας. Όσον αφορά το παρόν άρθρο, κάντε όλους τους δυνατούς συνδυασμούς και συγκρίνετε με αυτό που συμβαίνει στη ζωή σας. Τι άποψη έχετε; Συμφωνείτε ή διαφωνείτε;

Δεν ξεχνούν ότι η «ευτυχία» είναι «στάση ζωής»

Τελευταίο και ίσως σημαντικότερο, οι ψυχικά ώριμοι και ψαγμένοι άνθρωποι κατανοούν την ανθρώπινη φύση και κατάσταση. Καταλαβαίνουν το ρόλο που παίζει ο εγκέφαλός μας και τη δύναμη που έχει η ίδια η δική μας αντίληψη των πραγμάτων πάνω στο σώμα και το νου μας, και από βιολογικής και από ψυχολογικής πλευράς. Κατανοούν ότι τα συναισθήματα είναι αντιδράσεις· αντιδράσεις όχι απέναντι στα γεγονότα αυτά καθαυτά, αλλά αντιδράσεις στη δική μας αντίληψη των γεγονότων. Με άλλα λόγια, οι αντιδράσεις μας δεν αντανακλούν την πραγματικότητα· αντανακλούν την ερμηνεία που εμείς οι ίδιοι δίνουμε στην πραγματικότητα (φυσική, κοινωνική ή όποια άλλη).

Αν κάποιος το κατανοήσει αυτό βαθιά, θα είναι σε θέση να διαχειριστεί πολύ καλύτερα τα συναισθήματά του και, αλλάζοντας τη στάση του, να αλλάξει την κατάστασή του και, σε τελική ανάλυση, την ευχαρίστηση που παίρνει από τη ζωή του.

Πηγή: http://laspas.gr

Πώς φτάσαμε να θεωρείται κανονικότητα η επίδειξη των κακών τρόπων.

Οταν συναντιούνται τυχαία δύο άγνωστοι στον δρόμο, έλεγε ο Ερβιν Γκόφμαν (αμερικανός κοινωνιολόγος των ηθών της καθημερινής ζωής), αυτό που ακούγεται συχνότερα να βγαίνει από το στόμα τους είναι «καλημέρα» και «συγγνώμη». Και συμπλήρωνε: Αυτά τα «καλημέρα» και τα «συγγνώμη» πρέπει να τα λάβουμε σοβαρά υπόψη και να τα μελετήσουμε, αν θέλουμε να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί μια κοινωνία.

Αν ο Γκόφμαν μπορούσε να κάνει μια βόλτα σε ένα ελληνικό αστικό κέντρο τού σήμερα, ας πούμε στην πρωτεύουσα, θα παρατηρούσε ότι όταν συναντιούνται δύο άγνωστοι μπορούν να ακουστούν πολλά διαφορετικά πράγματα, εκ των οποίων σπανιότερα «καλημέρα» και «συγγνώμη». Ο εισαγωγικός χαιρετισμός συχνά απουσιάζει ή στην καλύτερη περίπτωση αντικαθίσταται από ένα, μάλλον επιθετικό, «να σας πω!». Η έκφραση δε του αιτήματος που πυροδοτεί την επικοινωνία είναι συχνά αδιαμεσολάβητη: «Θέλω αυτό» ή «Εχετε το τάδε;» ή «Το τσιγάρο σας έρχεται κατευθείαν πάνω μου!». Η απουσία  της λεκτικής ευγένειας συνοδεύεται συχνά και από εκφράσεις αγένειας πέραν της φυσικής γλώσσας: η παντελής αδυναμία συγκρότησης ουράς σε ένα ταμείο και οι συνακόλουθοι αναστεναγμοί δυσαρέσκειας που βγαίνουν από το παρατοποθετημένο μπουλούκι των ανθρώπων, το σολιψιστικό μπλοκάρισμα του διαδρόμου ή της πόρτας στο βαγόνι του μετρό, η ευκολία με την οποία κάποιος «δεν σε βλέπει» και σε προσπερνά κλέβοντας τη σειρά σου, χωρίς να αντιλαμβάνεται καν το «δυνατό άγγιγμα» που προκύπτει από το «ασυναίσθητο» σκούντημα ή ποδοπάτημα, δεν είναι παρά μερικές από αυτές.

Η αγένεια δεν είναι προφανώς ελληνικό προνόμιο. Σε όλες τις πόλεις, όπου η επικοινωνία δεν γίνεται με όρους γνωριμίας όπως συμβαίνει στις πιο μικρές κοινότητες, οι άνθρωποι συχνά απογοητεύονται από τη συμπεριφορά τρίτων απέναντί τους. Το ενδιαφέρον όμως της ελληνικής αγένειας στις τυχαίες δημόσιες συναντήσεις μεταξύ αγνώστων είναι ότι αυτή δεν γίνεται ποτέ αντιληπτή ως μεμονωμένη παρέκκλιση από έναν κανόνα αστικής ευγένειας παρά θεωρείται κανονικότητα. Αντίθετα, μέσα σε ένα καθεστώς απόλυτης αστικής διαστροφής, οι τύποι ευγένειας είναι εκείνοι που θεωρούνται παρέκκλιση και γίνονται συχνά αντικείμενο γελοιοποίησης, σχολιασμού και (καλοπροαίρετης;) πλάκας.

Η κουλτούρα της αγένειας διαμορφώνει ασφαλώς και τους όρους δημοσιότητας των δημοσίων προσώπων. Φωνές, τσιρίδες, υποτιμητικός πληθυντικός και μάγκικος ενικός κυριαρχούν στη ζωντανή και τηλεοπτική πολιτική αντιπαράθεση. «Ακούς τι σου λέω, ρε; Ακούς τι σου λέω;», «Αυτό που σου λέω, εγώ!» ακούγονται να βγαίνουν από το στόμα μελιτζανοκόκκινων προσώπων έτοιμων να εκραγούν. Περιγραφικά επίθετα εν είδει κατηγορητηρίου (Καραγκιόζης, μαφιόζοι, λαμόγια, ρουφιάνοι) και ηθικολογίζοντες αφορισμοί («σα δεν ντρέπεστε!», «καλά, εντάξει, μπαρμπούτσαλα») και πού και πού κανένα αναστοχαστικό συγγνώμη («Μα είστε εντελώς ηλίθιος, συγγνώμη κιόλας») δίνουν και παίρνουν προτού τα διακόψει ρυθμικά η τέλεια μονοτονία της επανάληψης: «Με αφήνετε να μιλήσω; Με αφήνετε να μιλήσω; Μα γιατί δε με αφήνετε να μιλήσω;».

Η ελληνική κουλτούρα της αγένειας δεν είναι καθαυτή κακή, όπως αντίστοιχα μια άλλη εθνική κουλτούρα ευγένειας δεν είναι καθαυτή καλή. Πράγματι η χρήση κάποιων λέξεων όπως «καλημέρα», «συγγνώμη», «ορίστε», «παρακαλώ», «ευχαριστώ», καθώς και η χρήση του πληθυντικού αριθμού δεν εξασφαλίζουν από μόνες τους την καλή συμβίωση των κατοίκων των πόλεων, ούτε επαρκούν για να εξαλείψουν τη βία – βίαιες συμπεριφορές εκδηλώνονται κάλλιστα και σε συνθήκης απόλυτης ευγένειας. Επιτελούν όμως, όπου χρησιμοποιούνται, μια σειρά από πολύπλοκες κοινωνικές λειτουργίες τις οποίες δεν πρέπει να παραβλέψουμε: οργανώνουν τις τυχαίες αλλά αναπόφευκτες συναντήσεις μεταξύ αγνώστων, φτιάχνουν μικρές καθημερινές τελετουργίες, αισθητικοποιούν την επικοινωνία κρύβοντας την πραγματική αδιαφορία που μπορεί να νιώθει ο ένας για τον άλλον, επιτρέπουν την έκφραση μέχρι και των πιο παράδοξων αιτημάτων διαλύοντας και ξαναφτιάχνοντας στιγμιαίες σχέσεις εξάρτησης. Κυρίως, όμως, υφαίνουν το πλαίσιο μιας κουλτούρας που υπολογίζει τον Άλλον, επιτρέπει την κριτική, αλλά επιζητεί τη συναίνεση.

Όχι, η κουλτούρα της αγένειας δεν είναι καθαυτή κακή. Ευνοεί όμως τις εκρήξεις, τις φορμαλιστικές αντιπαραθέσεις και τις ανταγωνιστικές επιδείξεις υπέρμετρων εγώ. Αντίθετα, η αναγνώριση του Άλλου και η προσοχή στις ανάγκες του, που αυτόματα προκύπτουν από τη μηχανική χρήση ξερών τύπων ευγένειας, καθρεφτίζουν μία προδιάθεση συναίνεσης, απαραίτητη για την αστική συμβίωση. Ευγένειες και αγένειες, ήρθε η ώρα όλες αυτές τις λέξεις, τις στάσεις, τις συμπεριφορές, να τις πάρουμε στα σοβαρά.

____

 Η Χαριτίνη Καρακωστάκη είναι πολιτική επιστήμων, υποψήφια διδάκτωρ Κοινωνιολογίας στην Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (Paris)

 Πηγή: tanea.gr

Κομμένα και ραμμένα εξεταστικά συστήματα, που εξυπηρετούν σκοπιμότητες ή ανοησίες.

Είναι φοβερό αυτό που συμβαίνει με τα εξεταστικά συστήματα στην Ελλάδα. Όλων των ειδών. Είτε εξετάζεσαι για να πάρεις δίπλωμα οδήγησης, είτε για να πάρεις το Lower, είτε για να μπεις στο Πανεπιστήμιο κ.λπ.

Όλα έχουν μια βασική αρχή. Όχι το πώς να μάθεις, αλλά να μάθεις μόνον εκείνα τα «μισά» που θα σου χρειαστούν για να περάσεις τις εξετάσεις. Η μάθηση δεν είναι το ζητούμενο. Το ζητούμενο είναι ο προσανατολισμός προς μια κατεύθυνση. Να εξασκηθείς στα τερτίπια των συστημάτων, ώστε να τη βγάλεις καθαρή. Ειδικά με τη δοκιμασία των «πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων», που βασανίζει τους μαθητές της Τρίτης Λυκείου και τις οικογένειές τους, το πράγμα έχει ξεφύγει εντελώς, τείνοντας ν’ αποκτήσει χαρακτηριστικά αληθινής ανοησίας… Τουλάχιστον…

Πάνε πολλά χρόνια από τότε που έδωσα εξετάσεις για να πάρω δίπλωμα οδήγησης. Τα θυμάμαι τώρα και γελάω με τα… άγχη του καιρού εκείνου. Η φωνή του δασκάλου ηχεί ακόμη στ’ αυτιά μου… Πρόσεξε στο παρακάρισμα να μην «καβαλήσει» η ρόδα το πεζοδρόμιο, γιατί «κόπηκες»! Κι εδώ διδάσκεσαι... συστήματα πλοήγησης, για να ανταπεξέλθεις στις εξετάσεις μιας ξένης γλώσσας. Όλα είναι «κουτάκια». Και φυσικά ξένη γλώσσα δεν μαθαίνεις. Το φαινόμενο είχε (και έχει) και αστείες πλευρές.

Στις συγκεκριμένες εξετάσεις μπορεί να παίρνεις δίπλωμα… ζογκλέρ ας πούμε, αλλά στην πράξη δεν ξέρεις να οδηγείς. Εξετάζεσαι για να… μη σου σβήσει η μηχανή πάνω από μια φορά, να μην καβαλήσεις πεζοδρόμιο, να μην απέχεις από το κράσπεδο περισσότερο από 35 εκατοστά (βγάζεις πασέτο και μετράς…), να μπεις και να βγεις από το χώρο στάθμευσης με τέσσερις το πολύ κινήσεις (γιατί αν βγεις με πέντε κάτι τρέχει στα γύφτικα), και άλλα τέτοια ουτιδανά, τα οποία έχουν από ελάχιστη έως ανύπαρκτη σχέση με αυτό που λέμε «οδήγηση». Φυσικά, το δίπλωμα το παίρνεις, αλλά μαθαίνεις να οδηγάς μετά απ’ αυτό… πολλές φορές και με εγκληματικά επακόλουθα.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με τις εξετάσεις για τα Lower, Proficiency και τ’ ανάλογα. Κι εδώ διδάσκεσαι… συστήματα πλοήγησης, για να ανταπεξέλθεις στις εξετάσεις μιας ξένης γλώσσας. Όλα είναι «κουτάκια». Και φυσικά ξένη γλώσσα δεν μαθαίνεις. Το φαινόμενο είχε (και έχει) και αστείες πλευρές.

Αν και ξέραμε, λοιπόν, εκείνα τ’ αγγλικά που έπρεπε να ξέρουμε, εκείνα που διδαχτήκαμε τέλος πάντων, τα τού Κέμπριτζ ή του Μίσιγκαν, μας ρίχνανε στ’ αυτιά οι φίλοι μας το καλοκαίρι στο νησί, που μάθαιναν τα… σωστά αγγλικά στις παραλίες και τις ντίσκο. Καθότι το ζήτημα δεν ήταν να μιλάς σαν… ακαδημαϊκός ψευτολόρδος, αλλά απλώς να μιλάς…

Έχουμε μετά τις Πανελλήνιες – τις εξετάσεις των… πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων της Γ Τάξης του Λυκείου, όπως τις λέμε σήμερα, που διεξάγονται αυτές τις μέρες. Το Υπουργείο… Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων ανακοινώνει μέσω ΦΕΚ την ύλη των εξετάσεων. Εδώ πέφτει πολύ γέλιο. Ή και κλάμα – αναλόγως πώς θα το δει κανείς…

Ανατρέχω στο ΦΕΚ της 19ης Ιουνίου 2015, που αφορά στη σχολική χρονιά 2015-2016 (την τρέχουσα δηλαδή) και ρίχνω μια ματιά στην ύλη της Φυσικής και των Μαθηματικών τής Ομάδας Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών. Την ύλη των αυριανών φυσικών και μαθηματικών μας ας πούμε. Εδώ θα μπούμε σε λίγο πιο ειδικά θέματα…

Η ύλη της Φυσικής αφορά στις ταλαντώσεις, στα κύματα, στη δυναμική των ρευστών, στη μηχανική του στερεού σώματος και στην κρούση. Αυτά τα ολίγα. Από την εξεταστέα ύλη της Φυσικής της Γ Λυκείου απουσιάζουν: ο ηλεκτρισμός, η θερμότητα και η θερμοδυναμική, η οπτική, η ατομική / πυρηνική φυσική και άλλα πολλά! Και αν η θερμοδυναμική είναι από τα «δύσκολα» κεφάλαια, από τα οποία πρέπει να… προφυλαχτούν οι μαθητές μας, τότε τι να πει κανείς για τον ηλεκτρισμό, που είναι ένα διαχρονικά ακρογωνιαίο κεφάλαιο για την κατανόηση των πιο εφαρμοστικών φυσικών νόμων;

Οι εξεταζόμενοι μαθητές θα μπουν στο πανεπιστήμιο και πρακτικά δεν θα έχουν εξεταστεί ούτε στο νόμο του Ωμ! Μιλάμε για γελοιότητες.

Τα ίδια φαιδρά παρατηρούνται και στην ύλη των Μαθηματικών. Πασαλείβεται η ακρογωνιαία σημασία του «ορίου», ενώ απουσιάζουν παντελώς οι σημαντικότατες «ακολουθίες»! Να μη μιλήσω για μιγαδικούς αριθμούς, θεωρία αριθμών, αλγεβρικές δομές και τα ρέστα (που κάποτε, όλα αυτά, υπήρχαν στις σχετικές εξετάσεις). Η θεωρία των Μαθηματικών, που είναι το άλφα και το ωμέγα της μαθηματικής επιστήμης (για να καταλάβεις λίγο πώς λειτουργεί το πράγμα δηλαδή) είναι εξοβελισμένη από την ύλη του Λυκείου, προς χάριν των… τυφλοσούρτηδων. Τα παιδιά μαθαίνουν να παπαγαλίζουν ακόμη και στα Μαθηματικά! Συζητούμε, πια, για την απόλυτη κατάντια.

Είσαι 17-18 χρονών, πετάς ένα κάρο ώρες από τη ζωή σου σε σχολεία και φροντιστήρια, η οικογένειά σου τροφοδοτεί με ζεστό χρήμα την παραπαιδεία σε τόσο δύσκολες εποχές προκειμένου να μπεις σε μια «καλή» σχολή, ένα ολόκληρο σύστημα αυταπάτης, που ξέρει μόνο να σε χαϊδεύει, να σε αλλοιώνει και να σε τιμωρεί την πιο κρίσιμη στιγμή, έχει στηθεί πάνω στην πλάτη σου από τότε που πρωτοπάτησες στο σχολείο, κι εσύ, αυτή την ώρα που παίζονται, υποτίθεται, τα πάντα για τη μελλοντική ζωή σου, τους κάνεις το χατίρι… αρρωσταίνεις, παθαίνεις κρίσεις άγχους, παίρνεις χάπια και άλλα τινά βοηθήματα για να μπορέσεις να ανταποκριθείς σ’ ένα σχέδιο (από το οποίο «τρώνε» πολλοί), που εξ αρχής είναι φτιαγμένο για να σε υποτιμά και να σε φτύνει.

Μπορείς να κάνεις κάτι για να το αλλάξεις; Αν μπορείς κάνε το…

«(…)Υπάρχουν πολλά σχολεία που πιστεύουν ότι οι εξετάσεις είναι ένα μέσο για να υπολογίζονται οι γνώσεις σας και το επίπεδό σας. Αυτό είναι λάθος! Ποτέ ένας διαγωνισμός δεν μπορεί να καθορίσει τι ξέρετε. Κόκκινο Βιβλιαράκι των Μαθητών Στους διαγωνισμούς παρουσιάζετε μια πλαστή εικόνα του τι είσαστε σε θέση να κάνετε. Κι αυτό γιατί δεν εργαζόσαστε μέσα στις ίδιες συνθήκες, που εργαζόσαστε κανονικά. Οι εξετάσεις δείχνουν μόνο και μόνο αυτά που έχετε μάθει απ’ έξω κι αυτά που σας έχουν βάλει στο κεφάλι σας. Σπάνια, όμως, δείχνουν αν μπορείτε να σκεφτείτε και να βρείτε μόνοι σας τη λύση ενός προβλήματος.(…) Στα σχολεία όπου υπάρχουν αδιάκοπα διαγωνισμοί η ποιότητα της εκπαίδευσης και της μάθησης μειώνεται σημαντικά. Οι καθηγητές στην ουσία δεν διδάσκουν μια ύλη, αλλά το πώς να περνάει κανείς στους διαγωνισμούς.(…) Οι εξετάσεις θα μπορούσε να γίνονται με διαφορετικό τρόπο. Θα μπορούσε οι μαθητές να φέρνουν μαζί τους βιβλία και σημειώσεις. Το διαγώνισμα θα μπορούσε κάλλιστα να γίνεται σε μια βιβλιοθήκη, όπου θα μπορείτε να συμβουλευτείτε όποιο βιβλίο σας χρειάζεται. Στις προφορικές εξετάσεις θα μπορούσε ο καθηγητής να σας δώσει όλο το χρόνο για να ετοιμάσετε την απάντησή σας.(…) Αν πιστεύετε ότι το σύστημα των διαγωνισμών είναι κακό, πρέπει να αγωνιστείτε για την κατάργησή του. Αν τα διαβήματα που θα κάνετε δε φέρουν κανένα αποτέλεσμα, μπορείτε να καταφύγετε στην απεργία των διαγωνισμών ή στις λευκές κόλλες. Προσέξτε όμως! Αυτό δε μπορεί να γίνει μόνο από μερικούς μαθητές. Πρέπει να είναι αποφασισμένοι οι μαθητές μιας τάξης ή ενός σχολείου ή ακόμα κι οι μαθητές των σχολείων μιας ολόκληρης πόλης».

_______________

  Από το θρυλικό «Κόκκινο Βιβλιαράκι των Μαθητών» [Βέργος, Αθήνα 1/1975] των Bo Dan Andersen, Søren Hansen και JesperJensen

  Πηγή: www.lifo.gr

Όλοι γνωρίζουμε ένα πράγμα για το ποδήλατο, ότι δηλαδή δεν ξεχνιέται ποτέ, από τη στιγμή που θα μάθεις να κάνεις. Αν άλλαζε η μεριά που στρίβει το τιμόνι, πιστεύεις θα μπορούσες να κάνεις το ίδιο εύκολα ποδήλατο; Ο εγκέφαλός σας θα μπορούσε να ανταπεξέλθει στα καινούρια δεδομένα;

Όπως και οι περισσότεροί από εμάς, ο Destin Sandlin έμαθε ποδήλατο όταν ήταν παιδί. Σαν μέρος της εκπαιδευτικής εκπομπής «Smarter Everyday» στο Youtube, αποφάσισε να δει αν μπορεί να «ξεμάθει» να κάνει ποδήλατο και να βγάλει από τον εγκέφαλό του την τεχνική που είχε γίνει έμφυτη. Για το «πείραμα» χρησιμοποίησε ένα ειδικό ποδήλατο, το οποίο είχε την ιδιαιτερότητα, όταν το τιμόνι ήταν στριμμένο αριστερά η ρόδα να πηγαίνει δεξιά και το αντίθετο.

Με την συμμετοχή του σε διάφορα συνέδρια, ήταν σίγουρος ότι κανένας άνθρωπος δεν μπορούσε να καβαλήσει το συγκεκριμένο ποδήλατο. Αυτή του η σιγουριά πήγαζε από τους 8 μήνες καθημερινής προσπάθειάς του για να καβαλήσει το συγκεκριμένο ποδήλατο, μέσω νεύρων και αποκαρδίωσης γιατί στο κάτω κάτω ήταν απλά ένα ποδήλατο! Έπρεπε όμως να μπει στην διαδικασία να «ξεμάθει» το μυαλό του από ότι ήξερε μέχρι τώρα σχετικά με τα ποδήλατα. Έπρεπε να μπει στην διαδικασία να μάθει ποδήλατο από την αρχή! Κάτι που ο 8χρονος γιος του το κατάφερε μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες -η ζωντανή απόδειξη της νευρο-πλαστικότητας του εγκεφάλου των παιδιών που είναι και ο ίδιος λόγος που τα παιδιά μαθαίνουν πιο εύκολα μια ξένη γλώσσα από κάποιον ενήλικα.

Σαν μηχανικός, έπαιρνε το ποδήλατο (Backwards Brain Bike) μαζί του σε διάφορα συνέδρια, ανά τον κόσμο και πρόσφερε 200$ σε όποιον κατάφερνε να κάνει μόλις λίγα μέτρα με το συγκεκριμένο ποδήλατο. Σίγουρα δείχνει κάτι πολύ εύκολο, αλλά κανένας σε καμιά χώρα δεν κατάφερε ούτε να ισορροπήσει πάνω στο ποδήλατο. Μπορεί να φαίνεται απλή και εύκολη διαδικασία, αλλά η νοητική διαδικασία για να καβαλήσει κάποιος ένα ποδήλατο είναι αρκετά σύνθετη.

Δείτε στο παρακάτω επεισόδιο του Smarter Everyday την προσπάθεια του Sandlin να μάθει στο «ανάποδο ποδήλατο» και προβληματιστείτε όταν μετά από 8 μήνες προσπαθεί να καβαλήσει ένα κανονικό ποδήλατο στο Άμστερνταμ.

_________________

Πηγή: sela.gr

Τι κοινό έχουν μια πιστωτική κάρτα, η αναπαραγωγή των κουνελιών, το κουνουπίδι και ο Παρθενώνας; Η απάντηση ακούει στο όνομα 1,618033..., το χρυσό αριθμό. Μάθετε τι τον καθιστά τόσο μαγικό!

Τι το ιδιαίτερο έχει, λοιπόν, αυτός ο αριθμός; Σε τι διαφέρει από τους άλλους; Όπως ο π (3,141592...) εκφράζει το πιο τέλειο γεωμετρικό σχήμα, τη σφαίρα, έτσι και ο φ (1,618033...) είναι ο αριθμός της ομορφιάς. Ο μοναχός του 15ου αιώνα Λούκα Πατσιόλι, επηρεασμένος από την αντίληψη της εποχής ότι οι νέες γνώσεις της επιστήμης έπρεπε να ενταχθούν στο εκκλησιαστικό δόγμα, τον ονόμασε Η θεία αναλογία. Πού αναφέρεται αυτή η φράση, που θα ταίριαζε μάλλον σε αλχημιστή ή αποκρυφιστή παρά σε μαθηματικό; Στο «χρυσό αριθμό», ονομασία που αποδίδεται στον Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Αιώνες αργότερα, ο Αμερικανός μαθηματικός Μαρκ Μπαρ θα τον προσδιόριζε με το ελληνικό γράμμα φι, προς τιμήν του γλύπτη Φειδία, ο οποίος με βάση αυτόν τον αριθμό δημιουργούσε τα έργα του.

Μαθηματική ομορφιά

Ο φ ανήκει στους άρρητους αριθμούς, δηλαδή εκείνους που δεν μπορούμε να εκφράσουμε ως κλάσμα δύο ακέραιων. Για παράδειγμα, η τετραγωνική ρίζα του δύο είναι άρρητος αριθμός: αυτή η ανακάλυψη προκάλεσε τέτοια αμηχανία στους πυθαγόρειους, που την απέκρυψαν από τον υπόλοιπο κόσμο. Σήμερα, για να υπολογίσουμε το χρυσό αριθμό, αρκεί να χρησιμοποιήσουμε ένα κομπιουτεράκι και να ακολουθήσουμε τις εξής απλές οδηγίες: πρώτα υπολογίζουμε την τετραγωνική ρίζα του 5. Μετά προσθέτουμε 1 στο αποτέλεσμα και τέλος το διαιρούμε διά 2.

Σε μαθηματικούς όρους, χρυσός αριθμός είναι εκείνος που αν του προσθέσουμε το 1 θα μας δώσει το ίδιο αποτέλεσμα το οποίο θα έχουμε και αν τον υψώσουμε στο τετράγωνο. Δηλαδή, αν ο χρυσός αριθμός ήταν το 4, θα έπρεπε να είχαμε το ίδιο αποτέλεσμα είτε κάναμε τον πολλαπλασιασμό 4 επί 4 είτε κάναμε την πρόσθεση 4 συν 1, που όμως δεν ισχύει. Στην πραγματικότητα, πάντως, υπάρχουν δύο χρυσοί αριθμοί, ένας θετικός (1,618033...) και ένας αρνητικός (-1,618033...), αλλά ο πρώτος έχει κλέψει όλη τη δόξα.

Πανταχού παρών

Όμως, το μυστήριο με αυτόν τον παράξενο αριθμό είναι ότι το συναντάμε στην ανάπτυξη των φυτών, την κατανομή των φύλλων σε ένα μίσχο και τα όστρακα. Κρύβεται επίσης στις πιστωτικές κάρτες, στις αναλογίες του Παρθενώνα και στο διαχρονικό πρότυπο του αρμονικού ανθρώπινου σώματος, στον Άνθρωπο του Βιτρούβιου, έργο του Λεονάρντο Ντα Βίντσι.

Ακολουθώντας τα βήματα του αρχιτέκτονα της Αναγέννησης Λεόν Μπατίστα Αλμπέρτι και του γλύπτη Αντόνιο Φιλαρέτε, ο Λεονάρντο πίστευε ότι υπάρχει στενή σχέση ανάμεσα στην ανατομία και την αρχιτεκτονική. Τη δεκαετία του 1480, όταν προσέφερε τις υπηρεσίες του στον δούκα του Μιλάνου, εμβάθυνε στη σχέση των δύο επιστημών και δημιούργησε το διάσημο σχέδιο το 1487. Το σχέδιο αυτό βασίστηκε στην πραγματεία που είχε γράψει για το ανθρώπινο σώμα ο Ρωμαίος αρχιτέκτονας Μάρκος Πολλίωνας Βιτρούβιος.

Η χρυσή τελειότητα

Στην περιγραφή του, ο Πολλίωνας αναφέρει: «Στο ανθρώπινο σώμα, το κέντρο είναι ο ομφαλός. Επομένως, αν ένας άντρας ξαπλώσει με το πρόσωπο προς τα πάνω, τα χέρια και τα πόδια του αναπτυγμένα, και σχεδιάσουμε έναν κύκλο με κέντρο τον ομφαλό, τα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών θα αγγίξουν την περιφέρεια του κύκλου. Μπορούμε επίσης να περικλείσουμε το σώμα με ένα ορθογώνιο σχήμα». Αν διαιρέσουμε τη μια πλευρά του ορθογωνίου (το ύψος του ανθρώπου) με την ακτίνα του κύκλου (την απόσταση από τον ομφαλό μέχρι την άκρη των δαχτύλων), θα έχουμε το χρυσό αριθμό. Έτσι, για να ανακαλύψει κάποιος κατά πόσο ανταποκρίνεται στο πρότυπο της αισθητικής τελειότητας, δεν έχει παρά να πάρει μια μεζούρα.

Σιγά σιγά ο Λεονάρντο παθιάστηκε με την αναζήτηση μοτίβων που συνέδεαν την ανατομία με την αρχιτεκτονική, με την αρμονία της μουσικής, ακόμη και με την ίδια τη φύση. Η προσπάθειά του να βρει αναλογίες και να συσχετίσει την περιφέρεια των κορμών των δέντρων με το ύψος των κλαδιών τους ήταν επίπονη αλλά μάταια. Ωστόσο, δεν επρόκειτο απλώς για μια εμμονή, καθώς, όταν παρατηρούμε τη φύση, μπορούμε να εντοπίσουμε το χρυσό αριθμό σε πολλά διαφορετικά παραδείγματα. Αλλά προτού ασχοληθούμε με αυτό το ζήτημα θα ταξιδέψουμε ακόμη πιο πίσω στο παρελθόν, και πιο συγκεκριμένα στο 13ο αιώνα, όταν ένας μαθηματικός είχε μια περίεργη εμμονή με τα κουνέλια και τη διαδικασία αναπαραγωγής τους.

Αχ, κουνελάκι

Το 1202 ο Λεονάρντο Φιμπονάτσι προσπάθησε να υπολογίσει την ταχύτητα αναπαραγωγής των κουνελιών στη Γη σε ιδανικές συνθήκες. Ας υποθέσουμε, έλεγε, ότι έχουμε ένα μοναδικό ζευγάρι, το οποίο αρχίζει να αναπαράγεται από τον πρώτο κιόλας μήνα και μετά από κάθε μήνα κύησης γεννά ένα ακόμη ζεύγος. Και ότι κάθε νέο ζεύγος γίνεται γόνιμο σε δύο μήνες μετά τη γέννησή του και αρχίζει να αναπαράγεται με τον ίδιο ρυθμό. Πόσα ζευγάρια κουνελιών θα έχουμε στο τέλος του πρώτου χρόνου; Στο τέλος του πρώτου μήνα το αρχικό ζευγάρι είναι έτοιμο να τεκνοποιήσει, αλλά υπάρχει μόνο αυτό. Στο τέλος του δεύτερου μήνα έχουμε το αρχικό ζευγάρι και το πρώτο ζευγάρι παιδιών του. Στο τέλος του τρίτου μήνα έχουμε το αρχικό ζευγάρι, το πρώτο ζευγάρι παιδιών του, που είναι έτοιμα κι αυτά να τεκνοποιήσουν, και ένα δεύτερο ζεύγος παιδιών του. Στο τέλος του τέταρτου μήνα έχουμε το αρχικό ζευγάρι και το τρίτο ζεύγος παιδιών του, το πρώτο ζεύγος παιδιών και το πρώτο δικό τους ζεύγος παιδιών, καθώς και το δεύτερο ζεύγος παιδιών, που είναι έτοιμο να τεκνοποιήσει. Πιο συγκεκριμένα, η ακολουθία των ζευγαριών κουνελιών είναι: 1, 1, 2, 3, 5. Μπορείτε να εντοπίσετε το μοτίβο που κρύβεται πίσω από αυτή την αλληλουχία; Αν την επεκτείνουμε λίγο ακόμα, τα πράγματα αρχίζουν να ξεκαθαρίζουν: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233... Δηλαδή, για να δημιουργήσουμε τη λεγόμενη ακολουθία Φιμπονάτσι (γνωστή και ως «αριθμοί Φιμπονάτσι»), αρκεί να προσθέσουμε τα δύο προηγούμενα νούμερα για να έχουμε το αμέσως επόμενο.

Όμως, τι σχέση έχει αυτή η ακολουθία με το χρυσό αριθμό; Κάντε το παρακάτω πείραμα: πάρτε ένα κομπιουτεράκι και διαιρέστε οποιοδήποτε νούμερο με το αμέσως προηγούμενό του. Όσο προχωράτε στην ακολουθία, το πηλίκο θα προσεγγίζει ολοένα και περισσότερο το χρυσό αριθμό. Σε μαθηματικούς όρους, αυτό σημαίνει ότι η ακολουθία που δημιουργείται από τη διαίρεση κάθε αριθμού Φιμπονάτσι με τον αμέσως προηγούμενό του έχει ως όριο το χρυσό αριθμό.

Παρθενογένεση στο μελίσσι

Το πρόβλημα με τα κουνέλια του Φιμπονάτσι είναι ότι αποτελούν μια εξιδανικευμένη υπόθεση. Υπάρχει λοιπόν στη φύση κάποιο υπαρκτό παράδειγμα όπου συναντάμε αυτή τη χρυσή ακολουθία; Υπάρχει, στο γενεαλογικό δέντρο κάθε κηφήνα σε ένα μελίσσι. Το εν λόγω έντομο γεννιέται από ένα μη γονιμοποιημένο αβγό της βασίλισσας, δηλαδή έχει μητέρα αλλά όχι και πατέρα. Αντιθέτως, τόσο η βασίλισσα (η μοναδική που μπορεί να κάνει αβγά) όσο και οι εργάτριες γεννιούνται από αβγά που έχουν γονιμοποιηθεί από αρσενικό. Αυτές, λοιπόν, έχουν και πατέρα και μητέρα. Επομένως, το γενεαλογικό δέντρο του κηφήνα διαμορφώνεται ως εξής: έχει 1 μητέρα, 2 παππούδες (αρσενικό και θηλυκό), 3 προπαππούδες (δύο από την οικογένεια της γιαγιάς και μία του παππού), 5 προ-προπαππούδες, 8 προ-προ-προπαππούδες και ούτω καθεξής. Το γενεαλογικό δέντρο του κηφήνα είναι μια ακολουθία Φιμπονάτσι! Και όχι μόνο αυτό. Το 1966, ο Νταγκ Γιανέγκα, από το Μουσείο Έρευνας στην Εντομολογία του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, ανακάλυψε ότι η αναλογία που υφίσταται ανάμεσα σε εργάτριες μέλισσες και κηφήνες σε ένα μελίσσι προσεγγίζει το χρυσό αριθμό.

Η διάσημη σπείρα

Ας μετατρέψουμε τώρα τους αριθμούς σε τετράγωνα. Τοποθετούμε δύο ίσα τετράγωνα οποιουδήποτε μεγέθους το ένα δίπλα στο άλλο, έτσι ώστε οι πλευρές τους να εφάπτονται. Στην κορυφή τους σχεδιάζουμε ένα ακόμη, με διπλάσια πλευρά. Στα δεξιά προσθέτουμε ένα ακόμη, με τριπλάσια πλευρά. Από κάτω ζωγραφίζουμε κι άλλο, με πενταπλάσια πλευρά. Συνεχίζουμε έτσι ώστε η πλευρά κάθε νέου τετραγώνου να αποτελεί το άθροισμα των δύο προηγούμενων. Στη συνέχεια, αν σχεδιάσουμε σε κάθε τετράγωνο το ένα τέταρτο μιας καμπύλης γραμμής (ξεκινώντας από το πρώτο), όπως στο σχέδιο της δεύτερης σελίδας του θέματος, θα έχουμε μια λογαριθμική σπείρα, πανομοιότυπη με το σχήμα ενός οστρακοειδούς, του ναυτίλου.

Τώρα πάρτε ένα μολύβι και χαράξτε μια γραμμή από το κέντρο της σπείρας προς τα έξω. Τονίστε δύο σημεία όπου αυτή η γραμμή τέμνει τη σπείρα, με την προϋπόθεση ανάμεσά τους η σπείρα να εκτελεί μία ολοκληρωμένη περιστροφή. Θα διαπιστώσετε ότι το εξωτερικό σημείο είναι 1,618 φορές πιο μακριά από το κέντρο από το εσωτερικό. Δηλαδή, ο χρυσός αριθμός είναι ο παράγοντας ανάπτυξης του ναυτίλου.

Πού αλλού συναντάμε τους αριθμούς Φιμπονάτσι; Στον αριθμό της σπείρας που μπορούμε να μετρήσουμε αριστερά και δεξιά στους σπόρους των ηλίανθων, στον αριθμό των πετάλων των λουλουδιών (3 στο αγριόκρινο, 5 ή 8 σε κάποια φυτά του γένους ranunculus, ενώ οι μαργαρίτες και οι ηλίανθοι συνήθως έχουν 13, 21, 34, 55 ή 85 πέταλα...) και στον αριθμό των ανθών στα σπιράλ του κουνουπιδιού και του μπρόκολου. Με τον ίδιο τρόπο, μπορούμε να εντοπίσουμε τους αριθμούς Φιμπονάτσι στον πλάτανο και τη μηλιά.

Το καλύτερο σύστημα οργάνωσης

Για ποιο λόγο η φύση δείχνει ιδιαίτερη αδυναμία στην ακολουθία Φιμπονάτσι; Τα φύλλα, τα πέταλα και οι σπόροι οργανώνονται στα φυτά ακολουθώντας ένα συγκεκριμένο μοτίβο γιατί έτσι, καθώς αναπτύσσονται, αξιοποιούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το διαθέσιμο χώρο. Αν κατανείμουμε τα φύλλα στο μίσχο σύμφωνα με το χρυσό αριθμό, όλα θα επωφελούνται στο μέγιστο βαθμό από το φως του ήλιου, χωρίς να κρύβει το ένα το άλλο. Τα λουλούδια, χάρη στο χρυσό αριθμό, προσελκύουν όσο το δυνατόν καλύτερα τα έντομα που μεταφέρουν τη γύρη. Η ακολουθία Φιμπονάτσι είναι η πιο επιτυχημένη προσέγγιση του αριθμού φ.

Μετά από όλα αυτά, δε μας κάνει εντύπωση το γεγονός ότι ο Παρθενώνας είναι κατασκευασμένος σύμφωνα με το χρυσό αριθμό. Το ίδιο συμβαίνει και με τις διαστάσεις των πιστωτικών καρτών. Εξάλλου, υπάρχει τίποτα ωραιότερο στη φύση από μια Visa χωρίς πιστωτικό όριο;

Πηγή: Περιοδικό Focus , εικόνες διαδίκτυο , για να μάθετε πιο πολλά: goldennumber

Το διάστημα, είναι κάτι πολύ δύσκολο για εμάς να το κατανοήσουμε. Είναι μεγαλύτερο, κατά πολλές τάξεις μεγέθους, από οτιδήποτε έχουμε ποτέ βιώσει από την προσωπική μας εμπειρία, και περιλαμβάνει διαδικασίες που εκτυλίσσονται στη διάρκεια δισεκατομμυρίων ετών. Ένα πράγμα που μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε καλύτερα το διάστημα είναι οι χάρτες και τα γραφικά. Εικόνες και παραστάσεις που αιχμαλωτίζουν την ποικιλομορφία, την παραδοξότητα, και, πάνω από όλα, την απεραντοσύνη του σύμπαντος που μας περιβάλει.

(National Geographic/5W Infographics)

1. το Ηλιακό μας σύστημα,

Αυτό είναι το Ηλιακό μας σύστημα, το γνωστό σε όλους ''σύμπλεγμα'' στο οποίο υπάρχει ένα αστέρι, οκτώ πλανήτες, μια ζώνη αστεροειδών (μεταξύ Άρη και Δία), και ένα σωρό φεγγάρια, κομήτες, και μικροσκοπικά κομμάτια και συντρίμμια από διάφορες συγκρούσεις και διεργασίες . Αυτός ο όμορφος χάρτης από το National Geographic παρουσιάζει όλη την ιστορία μας για την εξερεύνηση αυτού του συμπλέγματος, τις επανδρωμένες προσγειώσεις μας στο φεγγάρι, τους ανιχνευτές μας στην Αφροδίτη, ο Άρης, οι αστεροειδείς και οι κομήτες, τις τροχιακές αποστολές μας γύρω από τον Ήλιο, το Κρόνο, τον Ερμή, τον Δία , και τις διελεύσεις μας από τον Ουρανού και του Ποσειδώνα. Αλλά, με χάρτες όπως αυτούς, υπάρχει πάντα ένας σημαντικός περιοριστικός παράγοντας που πρέπει να θυμάστε ...

(Andrew Levitt)

2.Το Ηλιακό σύστημα είναι ως επί το πλείστο… άδειος χώρος.

... Οι χάρτες του ηλιακού συστήματος δεν είναι σχεδόν ποτέ σε κλίμακα. Στην πραγματικότητα, το Ηλιακό μας σύστημα είναι ένα τεράστιος, άδειος χώρος, που μέσα του υπάρχουν ένα αστέρι, μερικοί βαλμένοι σε σειρά μικροσκοπικοί πλανήτες με τεράστια, πραγματικά τεράστια κενά μεταξύ τους. Αν έχετε κάποιο τρόπο ταξιδέψει πάνω τους με την ταχύτητα του φωτός, θα μπορούσατε κάλλιστα να μη τους αντιληφθείτε καθόλου, και απλά να δείτε ένα λαμπερό Ήλιο που περιβάλλεται από ….τίποτα. Ο ιστότοπος του Josh Worth: Αν η Σελήνη ήταν μόνο 1 Pixel είναι ο καλύτερος τρόπος για να δείτε πόσο πραγματικά άδειο είναι το ηλιακό σύστημα

(CapnTrip)

3. Είναι εκπληκτικό το πόσο  μακριά από τη Γη είναι η Σελήνη.

Σε σύγκριση με τη συνολική απεραντοσύνη του διαστήματος, το φεγγάρι είναι πολύ κοντά σε μας. Είναι ακριβώς 384.402 χιλιόμετρα (238.856 μίλια) μακριά. Αλλά σε σύγκριση με την καθημερινή μας εμπειρία, τα πάντα στο διάστημα είναι πραγματικά, μα πραγματικά πολύ μακριά. Στο ‘’χάσμα’’ ανάμεσα σε εμάς και το φεγγάρι, θα μπορούσατε να βάλετε τους υπόλοιπους επτά πλανήτες, και να περισσέψει και λίγος χώρος ! Συμπεριλαμβανομένου του Κρόνου και του Δία, που είναι περίπου 9 και 11 φορές πιο μεγάλοι από τη Γη, αντίστοιχα.

(John Brady)

4. Ο Ήλιος είναι απλά….Τεράστιος

Μπορεί να μην σας κάνει τόσο μεγάλη έκπληξη, ότι δηλαδή ο Ήλιος είναι πραγματικά μεγάλος. Αλλά σε αυτή την εικόνα, μέρος μιας μεγάλης σειράς εικόνων μεγεθών  αστρονομικών αντικειμένων από τον John Brady, υπογραμμίζεται το πόσο τεράστιος σε κλίμακα είναι, γεγονός που δείχνει απλά πολύ δύσκολο για τα ‘’μικροκαμωμένα’’ ανθρώπινα μυαλά μας να κατανοήσουμε.  Σκεφτόμαστε τη Γη σαν ένα μεγάλο μέρος. Πετώντας γύρω από τον ισημερινό μέσα σε ένα αεροσκάφος τύπου 747 με μέγιστη ταχύτητα, η πτήση μας  θα διαρκέσει περίπου 42 ώρες.... Πετώντας όμως γύρω από τον Ήλιο με την ίδια ταχύτητα, το ταξίδι μας θα διαρκέσει περίπου έξι μήνες !

(NASA Earth Observatory/NOAA NGDC)

5. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, τη νύχτα

Έχουμε εκτοξεύσει χιλιάδες δορυφόρους για να μάθουμε για ένα μέρος που  οι περισσότεροι άνθρωποι δεν λαμβάνουν και τόσο υπόψιν τους…το «Διάστημα» . Εικόνες της Γης από το διάστημα έχουν δώσει στοιχεία σχετικά με τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, τα μέχρι πριν άγνωστα βουνά στον πυθμένα της θάλασσας, και την αποψίλωση των δασών στον Αμαζόνιο. Αυτή η σύνθετη εικόνα, που αποτελείται από φωτογραφίες που ελήφθησαν από δορυφόρους της NASA και της NOAA, δείχνουν την αξιοσημείωτη επίδραση του τεχνητού φωτός σε όλες τις ΗΠΑ τη νύχτα. Κοιτάζοντας αποκλειστικά σε αυτές τις άμορφες μάζες και τις ραβδώσεις της φωτορύπανσης, μπορείτε να υπολογίσετε τη θέση των πόλεων, των προαστίων, ακόμη και διακρατικές εθνικές οδούς.

(NASA/JPL)

 6. 556 αστεροειδείς έχουν χτυπήσει την ατμόσφαιρα της Γης

Συχνά κάθε τόσο, ένα μικρό κομμάτι του Διαστήματος πέφτει από τον ουρανό και μας χτυπά. Αυτός ο χάρτης δείχνει 556 μικρούς αστεροειδείς που έχουν αναφλεγεί στην ατμόσφαιρα της Γης κατά τη διάρκεια περίπου δύο δεκαετιών. Οι περισσότεροι από αυτούς αποσυντεθήκαν ακίνδυνα, αλλά ένας από αυτούς εξερράγη πάνω από την πόλη Chelyabinsk, στη Ρωσία, το 2013, σπάζοντας χιλιάδες παράθυρα και προκαλώντας τραυματισμούς. Οι πιθανότητες ενός ακόμα πιο καταστροφικού χτυπήματος από αστεροειδή εναντίον μας είναι λίγες, αλλά αυτό συμβαίνει από καιρό σε καιρό - και πολλοί ειδικοί λένε ότι δεν κάνουμε αρκετά για να παρακολουθούμε* και να εμποδίζουμε τέτοιου είδους περιστατικά. ΣτΜ: Τα ουράνια αυτά σώματα για να γίνουν ορατά θα πρέπει να φωτίζονται από τον Ήλιο όταν κατευθύνονται προς την Γη. Σε αντίθετη περίπτωση δεν γίνονται ορατοί πάρα μόνο από μερικά λεπτά έως μερικές ώρες αφότου εισέλθουν στην ατμόσφαιρα μας.

(Michael Najjar/Braunschweig University)

 7. Υπάρχουν 300.000 κομμάτια διαστημικών σκουπιδιών

Έχουμε αφήσει αρκετά μολυσμένο το διάστημα, μετά από δεκαετίες χρήσης του για την επικοινωνία και την άμυνα. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν σήμερα 300.000 κομμάτια διαστημικών σκουπιδιών μήκους από ένα εκατοστό ή και μεγαλύτερα σε τροχιά γύρω από τη Γη. Μερικά απενεργοποιούνται αλλά παραμένουν εκεί , παλαιοί δορυφόροι με ηλικία δεκαετιών, όμως τα περισσότερα είναι μεταλλικά θραύσματα. Το απομεινάρια πυραύλων που εξερράγησαν μετά τη χρήση τους, ή δορυφόροι που συγκρούστηκαν. Οι ειδικοί ανησυχούν ότι τα αυξανόμενα επίπεδα διαστημικών σκουπιδιών θα μπορούσαν να κάνουν κάποιες τροχιές δύσκολες ή αδύνατες για χρήση, και οι διαστημικές υπηρεσίες απαιτούν από τους χειριστές δορυφόρων να είναι πιο προσεκτικοί με τον εξοπλισμό τους όταν παροπλιστούν.

(Christiaan Huygens)

 8. Ο πρώτος χάρτης του Άρη

Οι άνθρωποι έχουν περιέργεια για το Διάστημα από πάρα πολύ παλιά. Χρόνια πριν, πίσω στο 1659, ο Ολλανδός αστρονόμος Christiaan Huygens σχεδίασε αυτά τα τραχιά σκίτσα του Άρη, που πιστεύεται ότι είναι ο πρώτος χάρτης ενός άλλου πλανήτη. Χρησιμοποιώντας ένα πρωτόγονο τηλεσκόπιο δικής του εφεύρεσης, εντόπισε τα χαρακτηριστικά της επιφάνειας του Άρη καθώς και ένα κάλυμμά πάγου στους πόλους του πλανήτη. Επίσης χρησιμοποίησε τους χάρτες αυτούς για τον υπολογισμό της ταχύτητας περιστροφής του Άρη με εντυπωσιακή ακρίβεια. Περίπου την ίδια εποχή, ο Huygens ανακάλυψε ακόμα δαχτυλίδια και φεγγάρια γύρω από τον Κρόνο. Λίγες δεκαετίες μετά ο Galileo Galilei ανακάλυψε τα φεγγάρια του Δία και τις Ηλιακές κηλίδες.

(White Sands Missile Range/Applied Physics Laboratory)

 9. Η πρώτη φωτογραφία που τραβήχτηκε ποτέ από το διάστημα

Η διαστημική εποχή θεωρείται συνήθως ότι ξεκίνησε το 1957, όταν η Σοβιετική Ένωση εκτόξευσε τη Διαστημοσυσκευή Σπούτνικ. Αλλά θα μπορούσε να επικρατήσει ή αντίληψη ότι άρχισε πραγματικά κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Γερμανικοί πύραυλοι V-2 έγιναν το πρώτο αντικείμενο που στάλθηκε από τον άνθρωπο στο διάστημα. Στη συνέχεια, ο στρατός των ΗΠΑ ανέλαβε το πυραυλικό πρόγραμμα, και το 1946, μηχανικοί στο White Sands Missile Range στο Νέο Μεξικό τοποθέτησαν μια κινηματογραφική μηχανή των 35 mm σε ένα από αυτούς τους πυραύλους. Ο ίδιος ο πύραυλος καταστράφηκε κατά την επιστροφή του στη Γη, αλλά ένα ρολό φιλμ διασώθηκε μέσα σε ένα μεταλλικό δοχείο από χάλυβα, που αν και με πολύ ‘’κόκκο’’,  δείχνει μια εκπληκτική θέα από ύψος 65 μιλίων πάνω από την Γήινη επιφάνεια, λίγο πάνω από το όριο των 62 μιλίων που έως τότε θεωρούταν ότι οριοθετούσε το διάστημα.

(RBC/Kir Khachaturov)

 10. Πώς ο Ψυχρός Πόλεμος ‘’πυροδότησε’’ την εξερεύνηση του διαστήματος

Η εποχή της εξερεύνησης του διαστήματος άρχισε το 1957 με την εκτόξευση τουSputnik,  μια μπάλα σαν και αυτή που χρησιμοποιούμε στην παραλία. Με βάρος 83.46 κιλών (184 λίβρες) το μεγάλο αυτό ‘’κομμάτι’’ μετάλλου θα μπορούσε να στείλει ραδιοσήματα πίσω στη Γη. Το θέμα πήρε στρατιωτικό χαρακτήρα από τους Αμερικανούς ηγέτες, και κατά τις επόμενες δεκαετίες, ο ανταγωνισμός μεταξύ των δύο αντιπάλων επιταχύνει δραματικά την εξερεύνηση του διαστήματος. Στο απόγειο της κούρσας για την κατάκτηση του Διαστήματος, οι ΗΠΑ δαπάνησαν τουλάχιστον 4 τοις εκατό του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού για τη NASA. Αλλά, όταν αργότερα οι ΗΠΑ κέρδισαν την ΕΣΣΔ στη κατάκτηση της Σελήνης το 1969, οι πολιτικές εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών άρχισαν να υποχωρούν. Ο Διαστημικός αγώνας μετετράπηκε σε συνεταιρισμό το 1975, με την σύνδεση του σκάφους της NASA ‘’Απόλλων’’ με μια Σοβιετική κάψουλα τύπου Soyuz σε τροχιά γύρω από τη Γη.

(Rand McNally)

11. Ο πρώτος θρίαμβος της Αμερικής στο διάστημα

Τον Φεβρουάριο του 1962, όταν με την πρόοδο της ΕΣΣΔ στις επανδρωμένες διαστημικές πτήσεις η NASA προσπαθούσε μανιωδώς να καλύψει τη διαφορά, ο John Glenn έγινε ο πρώτος Αμερικανός για να ολοκλήρωσε μια πλήρη τροχιά γύρω από τη Γη . Συμπλήρωσε ακόμα τρεις περιφορές γύρω από τη Γη, ενώ ήταν ‘’στριμωγμένος’’ σε μια κάψουλα τύπου Mercury για σχεδόν πέντε ώρες. Η πτήση είχε θεωρηθεί ως ένα σημαντικό βήμα για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ, και ο Rand McNally εξέδωσε αυτό τον αναμνηστικό χάρτη αργότερα στη σχετική γιορτή που έγινε . Είναι πιθανό ότι η NASA απέφευγε σκόπιμα να περνά πάνω από την ΕΣΣΔ κατά τη διάρκεια της πτήσης, για να εξαλειφθεί ο κίνδυνος προσγείωσης του Glenn σε σοβιετικά ελεγχόμενο έδαφος, όπως ακριβώς είχε αποφευχθεί ο ίδιος κίνδυνος στη πρώτη πτήση σε τροχιά γύρω από τη Γη του κοσμοναύτη Γιούρι Γκαγκάριν.

(MGMT Design)

 12. Οι τέσσερις φάσεις της ιστορίας των επανδρωμένων διαστημικών πτήσεων της NASA.

Από το την ίδρυσή της το 1958, η NASA έχει περάσει από τέσσερις κύριες φάσεις στις επανδρωμένες διαστημικές πτήσεις. Πρώτον, υπήρξε ο πύραυλος τύπου Mercury, μια αποστολή που θα βάλει έναν άνθρωπο σε τροχιά γύρω από τη Γη και θα τον επιστρέψει με ασφάλεια το συντομότερο δυνατόν, με τις ελπίδες σαν ορόσημο να κερδηθεί η ΕΣΣΔ . Κατόπιν, υπήρξε ο πύραυλος τύπου Gemini, μια σειρά εκτοξεύσεων που βάζουν ένα ζευγάρι αστροναυτών σε τροχιά για αρκετές ημέρες, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για μια Σεληνιακή αποστολή. Ακολούθησε το πρόγραμμα ‘’Απόλλων’’, το οποίο έστειλε με επιτυχία αστροναύτες στο φεγγάρι, τελειώνοντας έτσι αποτελεσματικά την διαστημική κούρσα. Τέλος, μετά από μια σύντομη περίοδο ‘’ξηρασίας’’ στις επανδρωμένες διαστημικές πτήσεις ήρθε το Διαστημικό Λεωφορείο. Μια σειρά επαναχρησιμοποιήσιμων διαστημικών αεροσκαφών που σημείωσε 135 εκτοξεύσεις πριν τερματιστεί το 2011.

(MIT Technology Review/Tommy McCall/Mike Orcutt/Jonathan ­McDowell)

 13. Οι περισσότερες διαστημικές εκτοξεύσεις ήταν με στρατιωτικούς δορυφόρους

Η ιστορία του Διαστήματος αναφέρεται ως επί το πλείστο με όρους ανθρώπινων πτήσεων ή με την  εξερεύνηση μη επανδρωμένων αποστολών σε μακρινούς πλανήτες. Αλλά οι περισσότερες εκτοξεύσεις έχουν στρατιωτικούς δορυφόρους, που στέλνονται επάνω σε τροχιά για να φωτογραφίζουν την Γη, καθώς και για να κάνουν δυνατή την επικοινωνία σε μεγάλες αποστάσεις, ή να βοηθήσουν την πλοήγηση των οχημάτων. Ο τεράστιος αριθμός των στρατιωτικών δορυφορικών εκτοξεύσεων της ΕΣΣΔ, ξεκινά τις δεκαετίες του 1970 και του '80 οφείλεται στο γεγονός ότι η σοβιετικοί δορυφόροι είχαν μικρότερη διάρκεια ζωής από τους Αμερικανικούς, και η ‘’έκρηξη’’ στις εμπορικές εκτοξεύσεις δορυφόρων στις ΗΠΑ το 1990 ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα των νέων νόμων που οδήγησαν τη NASA να μισθώνει ιδιωτικές εταιρείες να εκτοξεύουν ‘’ωφέλιμα φορτία’’ προς το διάστημα όταν αυτό ήταν απαραίτητο.

(Reddit user afrofagne)

 14. Δορυφόροι έχουν μπει σε τροχιά από 15 χώρες, και από μία ωκεάνια εξέδρα γεώτρησης πετρελαίου.

Είκοσι-έξι διαφορετικά ''διαστημικά λιμάνια'' σε 15 χώρες έχουν εκτοξεύσει με επιτυχία δορυφόρους σε τροχιά γύρω από τη Γη. Οι περισσότερες εκτοξεύσεις ήταν σε τέσσερα Διαστημικά  κέντρα στις ΗΠΑ, και τη Ρωσία. Την Βάση Πολεμικής Αεροπορίας στο Vandenburg, το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι, το κοσμοδρόμιο Μπαϊκονούρ και Πλεσέτσκ στο Μπαϊκονούρ. Επίσης δεκάδες δορυφόροι έχουν ακόμα εκτοξευτεί από την Ιαπωνία, την Κίνα, την Ινδία και τη Γαλλική Γουιάνα, εκεί όπου είναι το ‘’σπίτι’’ ενός διαστημικού ‘’λιμανιού’’, το οποίο χρησιμοποιείται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA). Οι δορυφόροι έχουν ήδη εκτοξευτεί από την ‘’Οδύσσεια’’, μια πρώην εξέδρα γεώτρησης πετρελαίου που μετατράπηκε σε ιδιόκτητη κινητή πλατφόρμα εκτόξευσης στον Ειρηνικό ωκεανό, καθώς και από τα υποβρύχια τύπου Delta της Ρωσίας, και από τα ειδικά σχεδιασμένα αεροσκάφη τύπου Stargazer της εταιρείας τροχιακής επιστήμης (Orbital Science Corporation’s ), που μπορούν να εκτοξεύσουν εν κινήσει, δορυφόρους που βρίσκονται τοποθετημένοι επάνω σε  πυραύλους.

(Nuclear Vacuum)

 15. Πολίτες από 38 χώρες έχουν επισκεφθεί το διάστημα

Μόνο τρεις χώρες, οι ΗΠΑ, η ΕΣΣΔ / Ρωσία και η Κίνα, έχουν στείλει ανθρώπους στο διάστημα. Αλλά όμως και πολίτες από 38 χώρες έχουν ταξιδέψει εκεί ‘’πάνω’’, χάρη στις Αμερικανικές ή Ρωσικές αποστολές που μετέφεραν διεθνείς συμμετέχοντες. Στη δεκαετία του 1970 και του '80, η ΕΣΣΔ μετέφερε πολίτες από εννέα διαφορετικά κομμουνιστικά κράτη βάζοντάς τους σε τροχιά γύρω από τη Γη, με διάφορες πτήσεις, του διαστημικού σκάφος Soyuz. Στη δεκαετία του 1980 και του '90, η NASA άρχισε να κάνει το ίδιο και με τις αποστολές του Διαστημικού Λεωφορείου. Το 2003, η Κίνα πέτυχε την πρώτη της επανδρωμένη πτήση, και από το 2001, η Ρωσία μετέφερε επτά (πολύ πλούσιους) ιδιώτες στο διαστημικό σταθμό, πληρώνοντας σεβαστά ποσά για να ονομαστούν έτσι ‘’τουρίστες του διαστήματος’’, συμπεριλαμβανομένων και του πρώτου Νοτιοαφρικάνου και Ιρανού πολίτη  στο Διάστημα.

(boredboarder8)

 16. Το φεγγάρι είναι μικρότερο από όσο νομίζετε

Ίσως επειδή είναι τόσο κοντά μας, και κατά συνέπεια τόσο μεγάλο στον ουρανό τη νύχτα,  το φεγγάρι μας είναι ίσως η κύρια εξαίρεση στον κανόνα ότι τα πάντα στο διάστημα είναι μεγαλύτερα από όσο νομίζετε. Αυτή η σύγκριση των ηπειρωτικών Ηνωμένων Πολιτειών και της σελήνης δείχνει ότι στην πραγματικότητα είναι αρκετά μικρό. Εάν προσθέσετε και την Χαβάη, οι ΗΠΑ θα ‘’τυλίξουν’’ από περισσότερο από το 70 τοις εκατό της περιφέρειας του φεγγαριού.

(NASA/Goddard Space Flight Center/DLR/ASU)

 17. Το φεγγάρι έχει βουνά ψηλότερα από το Έβερεστ

Παρά το σχετικά μικρό του μέγεθος το φεγγάρι, έχει μερικά πραγματικά γιγαντιαία χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων βουνών που είναι ψηλότερο από το Έβερεστ και χαράδρες που είναι σχεδόν τόσο βαθιές όσο η Τάφρος των Μαριανών. Ο κύριος λόγος που το φεγγάρι έχει τόσο ανώμαλη επιφάνεια είναι επειδή δεν έχει τρεχούμενο νερό, όπως στην Γη το οποίο συνεχώς σμιλεύει σχεδόν κάθε χαρακτηριστικό γνώρισμα της επιφάνειας της . Αυτό σημαίνει ότι κάθε κρατήρας που δημιουργήθηκε από έναν αστεροειδή ή κάποια άλλη σύγκρουση, παραμένει εκεί για ένα εξαιρετικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Ακόμα και τα ίχνη από τις πατημασιές που άφησαν οι αστροναύτες του Απόλλων στις δεκαετίες του 1960 και του '70 είναι ακόμα ορατά.

(Thomas Schwagmeier)

 18. Η περιοχή προσεδάφισης του Απόλλων 11 είχε το μέγεθος ενός γηπέδου μπέιζμπολ.

Οι αποστολές Απόλλων προσσελήνωσαν τον άνθρωπο στο φεγγάρι έξι φορές. Αλλά η αλήθεια είναι ότι το θέμα φεγγάρι είναι ακόμα προς εξερεύνηση. Ο χάρτης αυτός - που δείχνει την περιοχή προσεδάφισης του Απόλλων 11 επάνω σε ένα γήπεδο του μπέιζμπολ - δείχνει πόσο λίγο από το φεγγάρι έχουμε δει από πρώτο χέρι. Οι αποστολές Απόλλων, είχαν ανθρώπους στην επιφάνεια της Σελήνης συνολικά, λιγότερο από 13 ημέρες. Από το τέλος του προγράμματος Απόλλων, περικοπές του προϋπολογισμού και αλλαγές των πολιτικών προτεραιοτήτων έχουν σταματήσει τη NASA από την αποστολή επανδρωμένων αποστολών στο φεγγάρι, ή οπουδήποτε αλλού πέρα από την τροχιά της Γης.

(National Geographic)

 19. Στείλαμε 9 διαστημικά οχήματα (ρόβερ) στον Άρη.

Οι πρώτες μη επανδρωμένες αποστολές στον Άρη απέτυχαν, με υποτυπώδεις ρουκέτες ως επί το πλείστο να εκρήγνυται αμέσως μετά την εκτόξευση. Αλλά το 1964, η Διαστημοσυσκευή της NASA Mariner 4 περνώντας πάνω από τον Άρη, έστειλε πίσω στη Γη ασπρόμαυρες ‘’κοκκώδεις’’ εικόνες - οι πρώτες φωτογραφίες ενός εξωγήινου κόσμου, που οι άνθρωποι είχαν δει ποτέ. Από αυτά τα χρόνια και μετά, η NASA, η ΕΣΣΔ, και άλλοι διαστημικοί οργανισμοί έχουν θέσει με επιτυχία εννέα ανιχνευτές σε τροχιά και επτά ρόβερ στην επιφάνεια, στέλνοντας στη Γη ‘’τόνους’’ δεδομένων σχετικά με τη σύνθεση του πλανήτη, την ατμόσφαιρα, και το παγωμένο νερό. Δείτε τη διαδραστική εκδοχή αυτού του χάρτη του National Geographic για να μάθετε περισσότερα για κάθε μία από τις αποστολές αυτές.

(Mars 500)

20. To ηφαίστειο «Όλυμπος» στον Άρη είναι σχεδόν τόσο μεγάλο όσο η Γαλλία.

Ο Άρης έχει γιγάντια ηφαίστεια. Για να σας δώσω μια ιδέα, αυτός ο χάρτης δείχνει το όρος ''Όλυμπος''  - το ψηλότερο βουνό στον Άρη και το δεύτερο σε ύψος στο ηλιακό μας σύστημα - επάνω σε έναν χάρτη της Γαλλίας .O  Όλυμπος είναι σχεδόν τρεις φορές το ύψος του Έβερεστ. Είναι και άλλα ηφαίστεια στον Άρη που είναι τόσο μεγάλα για μερικούς λόγους: Η λάβα πιθανό να εκρήγνυται πολύ έντονα. Η επιφάνεια του Άρη δεν κινείται γιατί δεν υπάρχει το φαινόμενο των τεκτονικών πλακών όπως στη Γη,(έτσι συσσωρεύονται στρώματα λάβας πάνω στο ίδιο σημείο με την πάροδο του χρόνου), και υπάρχει μικρή ή καθόλου ροή νερού για να διαβρώσει, να σμιλέψει δηλαδή την επιφάνεια του Πλανήτη με το πέρασμα του χρόνου.

Από τον Joseph Stromberg  

Πηγή: gikasdimitris μετάφραση από το vox.com

zimzamphysics.gr