Ένας καθηγητής του MIT δίδασκε το ίδιο μάθημα μαθηματικών για 62 χρόνια, και την ημέρα που συνταξιοδοτήθηκε, φοιτητές από κάθε χώρα της γης εμφανίστηκαν διαδικτυακά για να παρακολουθήσουν την τελευταία του διάλεξη. Το όνομά του είναι Gilbert Strang και το μάθημα είναι η Γραμμική Άλγεβρα (MIT 18.06). Γεννημένος το 1934 και κάτοχος διδακτορικού από το UCLA, ο Strang δεν ήταν απλώς ένας λαμπρός μαθηματικός. Ήταν ένας δάσκαλος με όλη τη σημασία της λέξης.
Eιδικοί στη μηχανική μάθηση, επιστήμονες δεδομένων, αναλυτές ποσοτικών μοντέλων, αυτοδίδακτοι προγραμματιστές που κατανοούν πραγματικά πώς λειτουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη, έμαθαν τα μαθηματικά από αυτόν τον άνθρωπο. Οι περισσότεροι από αυτούς δεν πάτησαν ποτέ το πόδι τους στην πανεπιστημιούπολη του MIT. Απλώς άνοιξαν μια δωρεάν playlist στο YouTube και τον άφησαν να τους διδάξει.
Ο Strang εντάχθηκε στο μαθηματικό τμήμα του MIT το 1962. Συνταξιοδοτήθηκε το 2023. Επί 61 χρόνια στεκόταν στον ίδιο μαυροπίνακα διδάσκοντας το ίδιο αντικείμενο σε 18χρονους.
Όταν το 2002 στο MIT ξεκίνησε το OpenCourseWare, οι περισσότεροι καθηγητές ήταν σκεπτικοί. Ανησυχούσαν ότι βάζοντας τις διαλέξεις τους στο διαδίκτυο, θα έκαναν τις αίθουσές τους περιττές. Ο Strang δεν δίστασε. Είπε ότι η αποστολή της ζωής του ήταν να ανοίξει τα μαθηματικά σε φοιτητές παντού. Βιντεοσκόπησε κάθε διάλεξη και την πρόσφερε δωρεάν. Η απόφαση αυτή άλλαξε αθόρυβα τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος μαθαίνει μαθηματικά.
Για δεκαετίες η γραμμική άλγεβρα διδασκόταν με τον λάθος τρόπο. Οι καθηγητές ξεκινούσαν με αφηρημένους διανυσματικούς χώρους και αποδείξεις για τα αξιώματα πεδίων. Οι φοιτητές πνίγονταν στην αφαίρεση. Οι περισσότεροι τα παρατούσαν. Έφευγαν πιστεύοντας ότι ήταν κακοί στα μαθηματικά, ενώ απλώς είχαν διδαχθεί με μια σειρά που κανενός ο εγκέφαλος δεν είναι φτιαγμένος να αφομοιώσει. Ο Strang αντέστρεψε ολόκληρο το πρόγραμμα σπουδών. Ξεκίνησε με τον πολλαπλασιασμό πινάκων. Κάτι που μπορείς να γράψεις στο χαρτί. Κάτι που μπορείς να υπολογίσεις με το χέρι. Κάτι που μπορείς να δεις. Στη συνέχεια, έδειξε στους φοιτητές του ότι όλα τα υπόλοιπα στην γραμμική άλγεβρα – τα ιδιοδιανύσματα, η ορθογωνιότητα, η ιδιάζουσα παραγοντοποίηση πίνακα, οι τέσσερις θεμελιώδεις υπόχωροι – ήταν απλώς ένας διαφορετικός φακός για να κατανοήσεις τι πραγματικά έκανε ο πίνακας στο παρασκήνιο.
Ο κανόνας του ήταν αυστηρός. Αν ένας φοιτητής δεν μπορούσε να εξηγήσει μια έννοια χρησιμοποιώντας ένα συγκεκριμένο παράδειγμα (έναν πίνακα 3×3), τότε ο φοιτητής αυτός δεν είχε κατανοήσει πραγματικά την έννοια. Η αφαίρεση έπρεπε να έρχεται τελευταία, όχι πρώτη. Η διαίσθηση ήταν το θεμέλιο. Οι αποδείξεις ήταν απλώς η επιβεβαίωση ότι η διαίσθηση ήταν σωστή.
Το δεύτερο χαρακτηριστικό του Strang ότι στην τάξη του έλεγε «παρακαλώ» και «ευχαριστώ» στους μαθητές του. Σε κάθε διάλεξη. Σταματούσε στη μέση μιας παραγωγής μαθηματικού τύπου για να ρωτήσει «τα λέω καλά;» για να ελέγξει αν είχε χαθεί κανείς. Ποτέ δεν χρησιμοποίησε τη λέξη «προφανώς» ή «τετριμμένα», επειδή ήξερε ακριβώς τι κάνουν αυτές οι λέξεις σε έναν φοιτητή που βρίσκεται ένα βήμα πίσω. Αντιμετώπιζε 19χρονους που μάθαιναν μαθηματικά για πρώτη φορά με τον ίδιο τρόπο που αντιμετώπιζε τους συναδέλφους του. Με υπομονή. Με σεβασμό. Με την παραδοχή ότι η θέση τους ήταν μέσα σε αυτή την αίθουσα. Για 62 χρόνια.
Το αποτέλεσμα είναι κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ στην ιστορία της εκπαίδευσης. Ένας μόνο καθηγητής μαθηματικών έγινε ο βασικός δάσκαλος του αντικειμένου του για ολόκληρο τον πλανήτη. Πανεπιστήμια στην Ινδία, την Κίνα, τη Βραζιλία, τη Νιγηρία, σε κάθε χώρα με τμήμα επιστήμης υπολογιστών, άρχισαν να λένε στους δικούς τους φοιτητές απλώς να παρακολουθούν τις διαλέξεις του Strang. Το Πανεπιστήμιο του Ιλινόις αναθεώρησε το μάθημα της γραμμικής άλγεβρας ώστε να μην έχει σχεδόν καμία δια ζώσης διάλεξη. Ο λόγος ήταν ειλικρινής. Ο καθηγητής είπε ότι δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν τα βίντεο.
Η τελευταία του διάλεξη έγινε τον Μάιο του 2023. Το αμφιθέατρο ήταν γεμάτο με φοιτητές που δεν τον είχαν γνωρίσει ποτέ πριν. Περπάτησε μέχρι τον μαυροπίνακα, δίδαξε για μια ώρα, και στο τέλος ολόκληρη η αίθουσα σηκώθηκε όρθια και χειροκρότησε. Για μια στιγμή φάνηκε μπερδεμένος, σαν να μην καταλάβαινε ειλικρινά γιατί τον επευφημούσαν. Μετά χαμογέλασε, τους χαιρέτησε με το χέρι του και βγήκε έξω.
Το γραπτό του σχόλιο κάτω από το βίντεο της τελευταίας διάλεξης στο YouTube αποτελούνταν από δυο προτάσεις. Είπε ότι η διδασκαλία ήταν μια υπέροχη ζωή. Είπε ότι ήταν ευγνώμων σε όλους όσους είδαν την σημασία της γραμμικής άλγεβρας. Αυτό ήταν όλο. Κανένας αποχαιρετιστήριος λόγος. Καμία προσπάθεια διαχείρισης της υστεροφημίας του. Ο άνθρωπος του οποίου η διδασκαλία αποτελεί το θεμέλιο της σύγχρονης Τεχνητής Νοημοσύνης, απλά ευχαρίστησε το κοινό και πήγε σπίτι του.
Ο πυρήνας της επανάστασης της Τεχνητής Νοημοσύνης στηρίζεται πάνω σε μαθηματικά που εκατομμύρια άνθρωποι έμαθαν δωρεάν από έναν χαμηλού προφίλ καθηγητή στο Cambridge. Το μάθημα βρίσκεται ακόμα στο MIT OpenCourseWare. Κάθε διάλεξη, κάθε σετ ασκήσεων, κάθε εξέταση, κάθε λύση. Δωρεάν. Το πιο σημαντικό μάθημα μαθηματικών του 21ου αιώνα βρίσκεται ένα κλικ μακριά μας. Αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα κάνουν ποτέ αυτό το κλικ.
