Ιστορία (45 άρθρα)

Άντα, η πρώτη προγραμματίστρια ήταν κόρη του Λόρδου Βύρωνα

| 0 ΣΧΟΛΙΑ

Διείδε ότι οι υπολογιστές μέσα από αριθμούς μπορούν να επεξεργάζονται και οντότητες όπως γράμματα του αλφαβήτου ή νότες της μουσικής.

Ο Λόρδος Βύρωνας είχε μια μόνο κόρη εντός γάμου, την λαίδη Αυγούστα Άντα Μπάϊρον, κόμισσα του Λάβλεϊς. Η Αυγούστα Άντα Μπάιρον ήταν μαθηματικός και πρόδρομος της επιστήμης των υπολογιστών (computer science). Το πρόσωπό της είναι μυθικό στην ιστορία της πληροφορικής, άλλωστε πολλοί την αποκαλούν την πρώτη προγραμματίστρια στην ιστορία. Το όνομά της (Ada) το φέρει μια από τις πρώτες γλώσσες για την τεχνητή νοημοσύνη και τον προηγμένο προγραμματισμό. Η αναγνώρισή της ξεπερνά το χώρο της πληροφορικής, και γι’ αυτό η διεθνής μέρα για τα επιτεύγματα των γυναικών στην επιστήμη, την τεχνολογία και τα μαθηματικά φέρει το όνομά της (Ada Lovelace Day).   

 

anta-i-proti-programmatistria-itan-kori-toy-lordoy-vyrona0H λαίδη Αυγούστα Άντα ήταν κόρη του Βύρωνα από τον σύντομο γάμο του με την αριστοκρατικής καταγωγής Αναμπέλλα Μίλμπανκ το 1815. Ο γάμος τους διήρκεσε ένα μόνο χρόνο, κατά τον οποίο γεννήθηκε η Άντα.  Μετά το τέλος του γάμου του, ο Βύρωνας έφυγε από την Αγγλία και δεν επέστρεψε ποτέ. Η Άντα δεν ξαναείδε τον πατέρα της. Ο Βύρωνας πέθανε σε ηλικία τριάντα έξι ετών στο Μεσολόγγι,  όταν η Άντα ήταν μόλις οκτώ. Σε ένα ποίημά του έχει γράψει «Είναι το πρόσωπό σου όπως της μητέρας σου; Όμορφο παιδί μου. Άντα, μόνη κόρη του σπιτιού μου και της καρδιάς; Είδα για τελευταία φορά τα μπλε  νεανικά μάτια σου, μετά χωρίσαμε, όχι όπως τώρα χωρίζουμε, αλλά με μια ελπίδα». Η αυστηρή μητέρα της θεωρούσε ανάρμοστη και άστατη την ζωή του Βύρωνα και προσπαθούσε να την αποκόψει από αυτόν και από την ποίησή του. Όταν ο Βύρωνας έφυγε από το σπίτι η Αναμπέλλα Μίλμπανκ κάλυψε με ύφασμα το πορτρέτο του στον τοίχο για πάντα. Η Μίλμπανκ, μαθηματικός και η ίδια, προσέφερε μια σπουδαία εκπαίδευση κατ’ οίκον στην Άντα. Οι γυναίκες δεν γινόντουσαν δεκτές στα πανεπιστήμια τότε. Η ενασχόληση με τα μαθηματικά ήταν ασυνήθιστη για τις γυναίκες εκείνη την εποχή. Η Μίλμπανκ όμως φιλοδοξούσε η κόρη της να αποκτήσει μαθηματικές γνώσεις υψηλού επιπέδου. Ανέθεσε τη μαθηματική παιδεία της Άντα στην Μερι Σόμερφιλ, από τις πιο σπουδαίες Αγγλίδες μαθηματικούς και αστρονόμους του 19ου Αιώνα και γνωστής υπέρμαχου των πολιτικών δικαιωμάτων των γυναικών και στον πρώτο καθηγητή μαθηματικών του Πανεπιστημίου του Λονδίνου Αύγουστο Ντε Μόργκαν, ειδικό στη λογική και τα διακριτά μαθηματικά. Πίστευε ότι τα μαθηματικά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος μιας σοβαρής εγκύκλιας παιδείας και ότι ενδεχομένως θα ξεκόψει με αυτό τον τρόπο την κόρη της από πιθανή κακή επιρροή του πατέρα της. Η Άντα επέδειξε τρομερή έφεση στα μαθηματικά και τις θετικές επιστήμες γενικά. Στα δώδεκα χρόνια της, παρατηρώντας τα πουλιά και το πώς πετούν, πρότεινε την δημιουργία ενός νέου κλάδου, της πτητικής (flyology). Είχε οραματιστεί τρόπους για να πετάξει ο άνθρωπος χρησιμοποιώντας την ενέργεια του ατμού. Στο κοινωνικό περιβάλλον που ζούσε, λόγω της καταγωγής της μητέρας της, συνδιαλεγόταν με πολλούς από τους σημαντικότερους επιστήμονες και συγγραφείς της εποχής όπως ο Μάικλ Φαραντέι, ο Κάρολος Ντίκενς και ο Τσαρλ Μπάμπατζ.    

Η Άντα και ο Μπάμπατζ συναντήθηκαν το 1833 μέσω της καθηγήτριάς της Μέρι Σόμερβιλ, φίλης του Μπάμπατζ. Ο Μπάμπατζ εντυπωσιάστηκε από τις μαθηματικές γνώσεις της και μοιράστηκε μαζί της τις ιδέες του για τους μηχανικούς υπολογιστές. Έκτοτε η Άντα και μέχρι τον πρόωρο θάνατό της έγινε ενθουσιώδης υποστηρίκτρια του έργου του και συνετέλεσε στην εξέλιξή του. Κατά τη συνεργασία τους, η Άντα εμπνεύστηκε και πρότεινε ένα τυποποιημένο σύστημα από βήματα, το οποίο θα επέτρεπε στη μηχανή να υπολογίσει μια ακολουθία από αριθμούς Μπερνούλι. Πρόκειται για τον πρώτο δημοσιευμένο αλγόριθμο που θα μπορούσε να εκτελεστεί από υπολογιστή. Αυτή της η συνεισφορά ονομάστηκε αργότερα ως «το πρώτο πρόγραμμα» στην ιστορία των υπολογιστών.  Οι υπολογιστές του Μπάμπατζ είχαν λίγο πολύ τη σημερινή δομή των σύγχρονων υπολογιστών. Διέθεταν κεντρική μονάδα επεξεργασίας, μνήμη, είσοδο – έξοδο κλπ. Λειτουργούσαν με διάτρητες κάρτες και μπορούσαν να χρησιμοποιούν τη δύναμη του ατμού. Παρά το γεγονός ότι οι κατασκευές αυτές ουδέποτε ολοκληρώθηκαν σε όλες τις πτυχές τους, αποτελούν τον πρόδρομο των ηλεκτρονικών υπολογιστών του 20ου αιώνα. 

anta-i-proti-programmatistria-itan-kori-toy-lordoy-vyrona2
H λαίδη Αυγούστα Αντα Μπάιρον, κόμισσα του Λάβλεϊς, μια ιδιοφυΐα, πρόσωπο μυθικό στην ιστορία της πληροφορικής.

Η έρευνα των ιστορικών για την Αυγούστα Άντα είναι σε εξέλιξη και νέα στοιχεία βγαίνουν στο φως από τη μελέτη του οικογενειακού αρχείου που βρίσκεται στη βιβλιοθήκη Μποντλίαν της Οξφόρδης. Φαίνεται ότι ήταν από τα πρώτα ανθρώπινα μυαλά που είχαν συλλάβει τη δύναμη των μηχανών υπολογισμού, έχοντας ως αφετηρία της σκέψης της τον μηχανικό υπολογιστή γενικού σκοπού του Μπάμπατζ, την λεγόμενη Αναλυτική Μηχανή. Από τη μελέτη των ιστορικών αρχείων προκύπτει ότι είχε συλλάβει μια ευρεία έννοια αλγορίθμου που μπορούσε να εκτελεστεί από τον μηχανικό υπολογιστή. Η συγκεκριμένη έννοια είναι ευρύτερη από αυτή που είχε κατά νου ο Μπάμπατζ. Αξίζει εδώ να αναφερθεί ότι μέχρι τότε το μέγιστο που προσδοκούσαν από μια μηχανή ήταν υπολογισμοί βασισμένοι σε αριθμητικές πράξεις, κάτι σαν μια αριθμομηχανή με κάποιες επιπλέον δυνατότητες. Πολλοί ήταν οι επιστήμονες, σύγχρονοι του Μπάμπατζ, που τον θεωρούσαν αιθεροβάμονα και δεν πίστευαν στο μέλλον των υπολογιστικών μηχανών του. Η Άντα ήταν σταθερή και πεπεισμένη για την αξία τους. Σε μια από τις επιστολές της του πρότεινε μάλιστα να αναλάβει εκείνη, με την ικανότητα που είχε στη συγγραφή, να πείσει τόσο την επιστημονική κοινότητα όσο και ευρύτερα την κοινωνία για την αξία των μηχανών του. Η κατασκευή της Αναλυτικής Μηχανής απαιτούσε αρκετούς δημόσιους πόρους. Ο Μπάμπατζ αρνήθηκε την πρότασή της. Η Αναλυτική Μηχανή τελικά δεν ολοκληρώθηκε στο σύνολό της γιατί η κυβέρνηση δεν πείστηκε για τη σπουδαιότητά της. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο Μπάμπατζ δεν κατάφερε να ολοκληρώσει και την προηγούμενη μηχανή του, τη Μηχανή των Διαφορών, παρά τη σημαντική κρατική χρηματοδότηση που είχε λάβει και την υπόσχεση που είχε δώσει προς την κυβέρνηση να την παραδώσει να λειτουργεί. Στο πιο θεωρητικό σκέλος της συνεργασίας τους, η λαίδη Άντα στην επικοινωνία της με τον Μπάμπατζ σχετικά με την Αναλυτική Μηχανή έγραφε «μπορούμε να πούμε ότι η Αναλυτική μηχανή υφαίνει αλγεβρικά μοτίβα, όπως οι αργαλειοί του Ζακάρ υφαίνουν λουλούδια και φύλλα». Διείδε ότι οι υπολογιστές μέσα από αριθμούς μπορούν να επεξεργάζονται και οντότητες όπως γράμματα του αλφαβήτου ή νότες της μουσικής. Οι μηχανές αυτές δηλαδή μπορούν δυνητικά να επεξεργάζονται όλα τα σύμβολα εφόσον υπάρχουν οι σχετικοί κανόνες. Αυτή της η προσέγγιση την οδήγησε να θέσει και άλλα ερωτήματα όπως ποια είναι να όρια των μηχανών μέσα σε μια οργανωμένη κοινωνία ή εάν το ανθρώπινο νευρικό σύστημα μπορεί να αναπαρασταθεί με μαθηματικό τρόπο.  

 

Το 1843 η Άντα μετέφρασε από τα Γαλλικά ένα άρθρο του Ιταλού μηχανικού Λουίτζι Μεναμπρέα. Το άρθρο, το οποίο και δημοσιεύτηκε με τα σχόλιά της, βασίστηκε σε ομιλία του Μπάμπατζ στο Τορίνο και αφορούσε τις υπολογιστικές δυνατότητες των μηχανών του. Οι σημειώσεις της Άντα στην μετάφραση ήταν τριπλάσιες από το μέγεθος του άρθρου και περιέγραφαν μεταξύ άλλων και τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσει η μηχανή προκειμένου να επιλύσει μαθηματικά προβλήματα. Ιστορικά θεωρείται η πρώτη δημοσίευση σε επιστημονικό περιοδικό που αφορά αυτό που σήμερα ονομάζεται πληροφορική. Η Άντα το υπέγραφε μόνο με τα αρχικά της A.A.L (Augusta Ada Lovelace) ενδεχομένως και για μην προκαλέσει την ανδροκρατούμενη επιστημονική κοινότητα της εποχής.    

anta-i-proti-programmatistria-itan-kori-toy-lordoy-vyrona4Η λαίδη Άντα πέθανε σε ηλικία 36 ετών από καρκίνο, στην ίδια ακριβώς ηλικία με τον πατέρα της, αφήνοντας πίσω τρία παιδιά. Μια κόρη που έγινε επίσης μαθηματικός και δύο αγόρια στα οποία έδωσε ονόματα στη μνήμη του πατέρα της (Βύρων, Γκόρντον). Η τελευταία της επιθυμία ήταν να ταφεί δίπλα του στο οικογενειακό μαυσωλείο στην εκκλησία της Αγίας Μαγδαληνής στο Νότιγχαμ. 

Το έργο της έμεινε για πολλά χρόνια στην αφάνεια. Επανήλθε στην επιστημονική δημοσιότητα στα μέσα του 20ου αιώνα, μετά από μια αναφορά σ’ αυτήν από τον Άλαν Τιούριγκ για τα όρια των μηχανών και το κατά πόσο οι μηχανές μπορούν να γίνουν «σκεπτόμενες». Η Άντα πίστευε ότι αυτό δεν είναι δυνατό: «Η Αναλυτική Μηχανή δεν μπορεί να προσποιηθεί ότι δημιουργεί κάτι. Μπορεί να κάνει οτιδήποτε για το οποίο είμαστε σε θέση να δώσουμε εντολές για να εκτελεστεί. Παρακολουθεί την ανάλυση, αλλά δεν έχει καμία δύναμη να προβλέψει αναλυτικές σχέσεις ή αλήθειες».

Ίσως να μην γνωρίσουμε ποτέ τι σήμαινε γι’ αυτήν  η ποιητική επιστήμη, όπως την ονόμαζε. Ενδεχομένως να ήταν το προϊόν μιας ρομαντικής προσέγγισης του κόσμου, όπου τα όρια της ποίησης διατρέχουν τα ακρότατα σημεία της  επιστημονικής δημιουργικότητας. Είναι φανερή η επιρροή του πατέρα της, κορυφαίου ρομαντικού ποιητή ο οποίος ύμνησε την Ελλάδα με τους στοίχους του «εάν είμαι ποιητής… ο αέρας της Ελλάδας με δημιούργησε». Η Άντα φιλοδοξούσε μέχρι το τέλος της ζωής της να παντρέψει τα μαθηματικά και τις μηχανές με την ποίηση. 

 

*Ο Πέτρος Σ. Στεφανέας, είναι επίκουρος καθηγητής στον Τομέα Μαθηματικών του ΕΜΠ.

Πηγή

Κατηγορίες:
Ιστορία

Επιστήμονες και ψευδοεπιστήμονες στον καιρό της Ελληνικής Επανάστασης του 1821

| 0 ΣΧΟΛΙΑ

Έλληνες γιατροί που σπούδασαν την Ιατρική, κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, σε πανεπιστήμια ευρωπαϊκών πόλεων όπως η Πάδος, η Παβία, η Πίζα και η Βιέννη επέστρεφαν στην υπόδουλη πατρίδα τους, με διπλώματα που έφεραν την αναφορά Natione Graecus.

Κάποιοι από αυτούς απέκτησαν αξιώματα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, κάποιοι άλλοι οργάνωσαν φιλελληνικά κομιτάτα ενώ δεκάδες από αυτούς μετείχαν στη Φιλική Εταιρεία. Εκτός όμως από τους επιστήμονες Έλληνες ιατρούς στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας υπήρχαν και οι πρακτικοί ή εμπειρικοί γιατροί που ασκούσαν τη λεγόμενη «δημώδη Ιατρική», κυρίως στις ορεινές περιοχές της χώρας ενώ δεν έλειπαν οι τσαρλατάνοι και οι κομπογιαννίτες οι οποίοι είχαν ως σκοπό να αποκομίζουν οικονομικό όφελος.

Για τους επιστήμονες γιατρούς κατά την επανάσταση του 1821, αλλά και για τους πρακτικούς/ εμπειρικούς γιατρούς καθώς και για τους τσαρλατάνους μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Υγείας του ΑΠΘ, καθηγητής Υγιεινής- Κοινωνικής Ιατρικής Θεόδωρος Δαρδαβέσης.

Ιατροί που διακρίθηκαν στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας

«Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, αρκετοί νέοι από διάφορες περιοχές της υπόδουλης Ελλάδος, πήγαιναν σε Πανεπιστήμια ευρωπαϊκών πόλεων για να σπουδάσουν, κατά προτίμηση Ιατρική.
Κάποιοι από αυτούς, όπως ο Μαυροκορδάτος και ο Νικούσιος έγιναν Μεγάλοι Διερμηνείς ανερχόμενοι στην κλίμακα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ορισμένοι, όπως ο Ηπίτης, οργάνωσαν φιλελληνικά κομιτάτα στην Ευρώπη ενώ κάποιοι άλλοι όπως ο Αδαμάντιος Κοραής κατέστησαν διαφωτιστές του έθνους ή πολιτικοί της επανάστασης, όπως ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος και ο Ιωάννης Κολέττης. Επίσης υπήρχαν γιατροί που πλαισίωσαν τον Ρήγα Φεραίο και στήριξαν τον αγώνα του, όπως ο Ιωάννης Εμμανουήλ από την Καστοριά, ο Νικόλαος Πολύζος, ο Ιωάννης Κυρίτσης, ο Δημήτριος Νικολαϊδης, ο Πέτρος Φράγκος και οι φοιτητές Ιατρικής Κωνσταντίνος Καρακάσης, Χριστόφορος Περαιβός και Γεώργιος Σακελλάριος.

Αλλά και στη Φιλική Εταιρεία συμμετείχαν ως μέλη δεκάδες ιατροί, ενώ αργότερα υπήρξαν ευεργέτες του αγώνα, όπως ο Αρσάκης από την Ήπειρο, ο Δελλαπόρτας από την Κεφαλλονιά, ο Σακελλάριος από την Κοζάνη και ο Φλέβας από την Νάουσα. Τέλος, ιατρός ήταν ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος Ιωάννης Καποδίστριας σημειώνει ο κ . Δαρδαβέσης.

Ελάχιστοι επιστήμονες ιατροί ενεπλάκησαν στον ένοπλο αγώνα

Όπως αναφέρει ο κ Δαρδαβέσης από τους επιστήμονες ιατρούς, λίγοι, επέλεξαν να εμπλακούν στο ένοπλο σκέλος της εθνεγερσίας και να προσφέρουν υπηρεσίες στους αγωνιστές της επανάστασης.

«Όσοι τελικά ενεπλάκησαν, ασχολήθηκαν περισσότερο με την αντιμετώπιση παθολογικών καταστάσεων και ελάχιστα με τη φροντίδα τραυμάτων και κακώσεων, με συνέπεια η ιατρονοσηλευτική περίθαλψη να στηριχθεί σε φιλέλληνες και αλλοδαπούς ιατρούς και κυρίως στους λεγόμενους πρακτικούς ή εμπειρικούς ιατρούς, οι οποίοι δεν είχαν καμία σχέση με τους κομπογιαννίτες και τους τσαρλατάνους» εξηγεί ο κ. Δαρδαβέσης.

Πρακτικοί γιατροί με ενεργό εμπλοκή στον απελευθερωτικό αγώνα

Οι πρακτικοί ή εμπειρικοί ιατροί όπως αναφέρει ο κ Δαρδαβέσης ασκούσαν τη λεγόμενη Δημώδη Ιατρική, κυρίως στις ορεινές περιοχές της χώρας και ήταν ιδιαίτερα επιδέξιοι, κυρίως, στην ανάταξη εξαρθρώσεων και καταγμάτων, στην περιποίηση τραυμάτων και στην πραγματοποίηση μικροεπεμβάσεων, με συνέπεια να καλούνται και «ιατροχειρουργοί» ή και «ιατροφαρμακοποιοί», γιατί, εκτός των ιατρικών πράξεων που επιτελούσαν, παρασκεύαζαν φάρμακα και συνέλεγαν βότανα, τα οποία χορηγούσαν, κατά περίπτωση, σε ασθενείς και τραυματίες. Οι πρακτικοί ιατροί διακρίνονταν σε εξοχότατους, σε καλογιατρούς και βοτανοπώλες και έχαιραν εκτίμησης, διότι ήταν κοντά στους απλούς ανθρώπους και προσέφεραν τις υπηρεσίες τους χωρίς ή με συμβολική αμοιβή.

«Συνήθως, η μετάδοση των γνώσεων και των εμπειριών στην άσκηση της πρακτικής ιατρικής ήταν οικογενειακή υπόθεση και περνούσε από τον πατέρα στα παιδιά του. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί η λειτουργία πρακτικών ιατροφαρμακευτικών σχολείων στην Αθήνα, το Καρπενήσι, τη Σπάρτη, τη Χίο και αλλού, στα οποία διδάσκονταν σχετικά μαθήματα και δεξιότητες. Ένα τέτοιο ιατροφαρμακευτικό σχολείο ιδρύθηκε στο Μυστρά από τον Παναγιώτη Γιατράκο πριν από την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα. Στο σχολείο αυτό μαθήτευσαν οι πέντε νεότεροι αδελφοί του και άλλοι πρακτικοί ιατροί, όπως ο Καστάνης, ο Παπαδάκης, ο Πετιμεζάς, ο Στρατάκης και ο Χασανάκος.

Ορισμένοι εξ αυτών εκτελούντες διπλά καθήκοντα γιατρού και πολεμιστή, έπεσαν ενδόξως μαχόμενοι. Στη Φιλική Εταιρεία με τον βαθμό του κατηχητή συμμετείχαν οι πρακτικοί ιατροί Γιατράκος, Πελοπίδας και Χρυσοσπάθης, ενώ ενεργό εμπλοκή στον απελευθερωτικό αγώνα είτε παρέχοντας ιατρικές υπηρεσίες, είτε μαχόμενοι, είχαν δεκάδες άλλοι πρακτικοί ιατροί. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται τουλάχιστον μία γυναίκα, η Ελένη, σύζυγος του οπλαρχηγού Βάσου Μαυροβουνιώτη αναφέρει ο κ. Δαρδαβέσης.

Κομπογιαννίτες και τσαρλατάνοι στα χρόνια της Επανάστασης

Κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα δεν έλειψαν και κομπογιαννίτες και οι τσαρλατάνοι, οι οποίοι ήταν ψευτογιατροί που απέβλεπαν αποκλειστικά στο οικονομικό όφελος. Όπως αναφέρει ο κ. Δαρδαβέσης έφεραν ειδική ένδυση και κάλυπταν το κεφάλι τους με σαμαροκάλπακο, στο οποίο τοποθετούσαν, εμφανώς, φάρμακα πρώτης ανάγκης.

«Συνήθως, είχαν ως συνοδεία έναν βοηθό, ο οποίος διαλαλούσε ''γιατρός! γιατρικά! βότανα για κάθε αρρώστια και πληγή!'', ενώ μεταξύ τους μιλούσαν μια ιδιαίτερη συντεχνιακή διάλεκτο. Είχαν τα προσωνύμια ''Βικογιατροί'', όταν συγκέντρωναν βότανα από την κοιλάδα του Βίκου ή ''Ματσοκάριδες'', γιατί κρατούσαν, πάντα, ρόπαλο (mazuca), κυρίως για να αμύνονται από τις επιθέσεις των συγγενών του ασθενούς, σε περίπτωση αποτυχίας της θεραπείας που εφάρμοζαν. Η θεραπευτική αγωγή που συνιστούσαν, απαιτούσε αφενός υλικά για την παρασκευή φαρμάκων, τα οποία ήταν σχεδόν αδύνατο να εντοπιστούν (π.χ. αριστερό πόδι νυχτερίδας, που φώλιαζε σε ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία!) και αφετέρου υιοθέτηση οδηγιών ιδιαίτερα πολύπλοκων στην εφαρμογή τους, ώστε σε περίπτωση κακής έκβασης της ασθένειας ή του τραύματος, η ευθύνη να βαρύνει τον ασθενή και τους οικείους του. Στην ιδιαίτερα σπάνια περίπτωση ίασης του ασθενή ή του τραυματία, που ήταν πάντα σύμπτωση, εδραιώνονταν η φήμη του κομπογιαννίτη, ο οποίος γινόταν πρόσθετα περιζήτητος, αλλά και πρόσθετα επικίνδυνος» σημειώνει ο κ Δαρδαβέσης.

Πηγή

Κατηγορίες:
Ιστορία

Γιατί ο ουρανός της Οδύσσειας ΔΕΝ ήταν μπλε;

| 0 ΣΧΟΛΙΑ

Η ιστορία του «μπλε που είναι αόρατη στην ιστορία» ξεκινά το 1858 όταν ο Άγγλος αξιωματικός Γουίλιαμ Γκλάντστοουν διάβασε κάτι στην «Οδύσσεια» που του έκανε εντύπωση . Ο Γκλάντστοουν παρατήρησε ότι ο Όμηρος περιέγραψε το χρώμα της θάλασσας ως «σκούρο κρασί» – οδηγώντας τον να κάνει την ερώτηση, γιατί όχι «βαθύ μπλε;» Ο Γκλάντστοουν διερεύνησε αυτό το ζήτημα και υπολόγισε τις χρωματικές αναφορές στην Οδύσσεια,  διαπιστώνοντας ότι ενώ το μαύρο αναφέρθηκε σχεδόν 200 φορές και το λευκό περίπου 100, το μπλε δεν εμφανίστηκε ούτε μια φορά. Διευρύνοντας την έρευνά του, στη συνέχεια διαπίστωσε ότι το «μπλε» δεν υπήρχε πουθενά.

the-color-blue-was-invisible-until-recent-human-history
Μέχρι σχετικά πρόσφατα στην ανθρώπινη ιστορία κανείς δεν είδε το χρώμα «μπλε»

Ο Γερμανός Εβραίος φιλόσοφος και φιλόλογος  Lazarus Geiger παρακολούθησε με πάθος τις παρατηρήσεις του Γκλάντστοουν και ανέλυσε αρχαία ισλανδικά σάγκα, το Κοράνι, την Ινδουιστική, την Κινέζικη και την Αραβική λαογραφία καθώς και μια αρχαία εβραϊκή έκδοση της Βίβλου. Οι μελέτες του ανακάλυψαν ότι το «μπλε» δεν αναφέρθηκε ποτέ σε κανέναν από αυτούς τους πολιτισμούς. Έγραψε λοιπόν:

“Αυτοί οι ύμνοι, με περισσότερες από δέκα χιλιάδες γραμμές, γεμίζουν με περιγραφές τους ουρανούς. Έγραψαν για σχεδόν οποιοδήποτε θέμα προκαλείται πιο συχνά. Ο ήλιος και το κοκκινωπό παιχνίδι της αυγής, τις μέρες και τις νύχτες, τα σύννεφα και τις αστραπές, τον αέρα και τον αιθέρα, όλα αυτά ξεδιπλώνονται μπροστά μας, ξανά και ξανά … αλλά υπάρχει ένα πράγμα που κανείς δεν θα μάθαινε ποτέ από αυτά τα αρχαία τραγούδια … και αυτό είναι ότι ο ουρανός είναι μπλε. “

Το χρώμα μπλε ήταν πραγματικά αόρατο από τους αρχαίους;

Μη έχοντας βρει λόγια για το μπλε χρώμα, οι επιστήμονες έπρεπε να θεωρήσουν ότι ίσως οι αρχαίοι άνθρωποι δεν έβλεπαν το χρώμα, γι’ αυτό και δεν είχαν περιγραφείς για αυτό το χρώμα. Τα μάτια των αρχαίων ανθρώπων ήταν διαφορετικά από τα μάτια μας; Γιατί οι άνθρωποι δεν έβλεπαν το μπλε;

Δεν είναι γνωστό ακριβώς τι περνούσε από το μυαλό του Ομήρου όταν περιέγραψε το “σκοτεινό κρασί” για τη θάλασσα, αλλά οι αρχαίοι άνθρωποι σίγουρα είχαν την ίδια οπτική βιολογία και ικανότητα να βλέπουν το μπλε που κάνουμε σήμερα. Αλλά όμως«δεν βλέπουμε» πράγματα αν δεν έχουμε λόγια για αυτά; Η απάντηση είναι όχι. Επειδή δεν υπήρχε «μπλε» ως κατηγορία χρώματος με τον τρόπο που το ορίζουμε σήμερα, το χρώμα δεν διακρινόταν από το πράσινο.

Η θαμπάδα του μπλε και του πράσινου

Ψάχνοντας να ανακαλύψει πότε το “μπλε” άρχισε να εμφανίζεται στη γραπτή γλώσσα ως χρώμα από μόνο του, ο Geiger ανακάλυψε ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται σε όλο τον κόσμο. κάθε γλώσσα είχε αρχικά λέξεις για μαύρο και άσπρο, που αντιπροσωπεύουν το σκοτάδι και το φως και αμέσως μετά οι άνθρωποι χρησιμοποίησαν μια λέξη για το κόκκινο, το χρώμα του αίματος και του κρασιού. Τα επόμενα χρώματα που εμφανίζονται στη γλώσσα ήταν το κίτρινο και το πράσινο και το τελευταίο χρώμα που εμφανίστηκε σε κάθε γλώσσα σε όλο τον κόσμο ήταν το μπλε.

Το 2006, ο Jules Davidoff, ψυχολόγος από το Πανεπιστήμιο Goldsmiths του Λονδίνου, πραγματοποίησε ένα ερευνητικό έργο με μέλη της φυλής Himba από τη Ναμίμπια, η γλώσσα της οποίας δεν έχει ούτε μία λέξη για το μπλε ούτε διακρίνει το πράσινο και το μπλε. Σύμφωνα με ένα ντοκιμαντέρ του BBC (το οποίο από τότε έχει κατηγορηθεί για υπερβολική δραματοποίηση των αποτελεσμάτων), μέλη της φυλής εξετάστηκαν για να μάθουν αν μπορούσαν να δουν πραγματικά το μπλε χρώμα ή όχι δείχνοντάς τους ένα ειδικό σχέδιο. έναν κύκλο με 11 πράσινα τετράγωνα και ένα μπλε τετράγωνο

Αν και είναι πολύ προφανές για εμάς, τα περισσότερα μέλη της φυλής Himba είχαν μεγαλύτερη δυσκολία να πουν στον Davidoff ποιά από τα τετράγωνα είχε διαφορετικό χρώμα. Και εκείνοι οι συμμετέχοντες που παρατήρησαν μια διαφορά χρειάστηκαν «πολύ περισσότερο και έκαναν περισσότερα λάθη» από τον οποιοδήποτε, που μπορεί να εντοπίσει καθαρά και γρήγορα το μπλε τετράγωνο. Όχι μόνο το πείραμα φαίνεται να επιβεβαιώνει ότι η γλώσσα επηρέασε αυτό που αντιλαμβανόμαστε, αποκάλυψε επίσης ότι η γλώσσα Himba είχε πολλές πιο περιγραφικές λέξεις, όρους και έννοιες για τύπους του πράσινου από ό, τι στα αγγλικά.

Χωρίς μια λέξη για ένα συγκεκριμένο χρώμα, δεν υπάρχει τρόπος να το αναγνωρίσετε ως διαφορετικό από τα άλλα κοντινά του χρώματα και θεωρείται ως σκιά άλλου χρώματος. Έτσι, προτού οριστεί το μπλε με μια λέξη, οι άνθρωποι έβλεπαν τα μπλε πράγματα ως αποχρώσεις του πράσινου.

Τι γίνεται με τη δημιουργία του μπλε χρώματος;

Η αρχαία αιγυπτιακή κοινωνία ήταν η πρώτη που υιοθέτησε μια λέξη για το μπλε χρώμα επειδή ήταν η πρώτη κουλτούρα που παρήγαγε μπλε χρώματα. Το διάσημο χρώμα « Αιγυπτιακό μπλε » εμφανίζεται σε έργα τέχνης όπως οι τάφοι της Μερορούκα από το Παλαιό Βασίλειο (2600-2100 π.Χ.) και είναι σχεδόν ακριβώς το ίδιο μπλε με αυτό που βρέθηκε σε ένα φέρετρο που χρονολογείται από την Ελληνορωμαϊκή περίοδο (330 π.Χ. – 400 π.Χ.), επιβεβαιώνοντας ότι τα καλά αναπτυγμένα και τυποποιημένα συστήματα παραγωγής έχουν περάσει πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια.

Το μπλε χρώμα ήρθε για να αντιπροσωπεύσει τον ποταμό Νείλο, τον ουρανό και αργότερα το σύμπαν, τη δημιουργία και τη γονιμότητα. Η μόνη φυσική πηγή του μπλε ήταν το σπάνιο και ακριβό ορυκτό λάπις λαζούλι που εξορύσσεται στο σημερινό Αφγανιστάν. Ο Βιτρούβιος , Ρωμαίος αρχιτέκτονας και συγγραφέας του 1ου αιώνα είπε ότι «η άμμος, ο χαλκός (από ένα ορυκτό όπως ο αζουρίτης ή ο μαλαχίτης) και το νάτρον (ένα φυσικά μείγμα ενώσεων νατρίου, συμπεριλαμβανομένου του ανθρακικού νατρίου) ήταν τα συστατικά».

Σε τι άλλο είμαστε τυφλοί;

Το να σκεφτόμαστε ότι δεν είδαμε μπλε γιατί δεν είχαμε λέξη γι ‘αυτό, μας κάνει να ρωτάμε, ότι αυτό που κοιτάζουμε κάθε μέρα και νύχτα μπροστά μας, δεν μπορούσαμε να το περιγράψουμε γιατί δεν έχουμε μια λέξη για αυτό; Ειρωνικά, μια απάντηση σε αυτήν την ερώτηση είναι… πιο μπλε!

YInMn-Blue

Φωτογραφία του “YInMn Blue” όπως συντέθηκε το 2017 από τον χημικό  Mas Subramanian και την ομάδα του στο εργαστήριο.

Το 2017, ο χημικός του Πανεπιστημίου του Όρεγκον (OSU) Mas Subramanian ανακάλυψε το “YInMn blue” που πήρε το όνομά του από τα στοιχεία Yttrium, Indium και Manganese, κατά τον πειραματισμό “με υλικά για ηλεκτρονικές εφαρμογές”. Σύμφωνα με ένα δελτίο τύπου του OSU , το όμορφο μπλε ανακαλύφθηκε μέσω ενός ατυχήματος στο εργαστήριο της χημείας το 2009 και τώρα μπαίνει στην αγορά. «Ήταν πράγματι μια χαρούμενη, τυχαία ανακάλυψη », είπε ο Subramanian .

Ενώ αυτό το νέο μπλε μοιάζει με το «L’accord bleu» και το «μπλε κοβαλτίου», οι ιδιότητές του «είναι ισχυρότερες και πιο ανθεκτικές» σύμφωνα με τον Subramanian. Σχηματίζεται από μια μοναδική κρυσταλλική δομή που επιτρέπει στα ιόντα μαγγανίου να απορροφούν το κόκκινο και το πράσινο μήκος κύματος φωτός, οπότε η χρωστική ουσία αντανακλά μόνο το μπλε.

Αυτό το βαθύ, ζωντανό μπλε είναι τόσο ανθεκτικό “και οι ενώσεις του είναι τόσο σταθερές ακόμη και σε λάδι και νερό” που η ευελιξία της νέας χρωστικής έχει μια ποικιλία εμπορικών εφαρμογών σε χρώματα. Για παράδειγμα, «για να διατηρήσουμε τα κτίρια δροσερά αντανακλώντας το υπέρυθρο φως … [και] σύμφωνα με τις απαιτήσεις μας για βιωσιμότητα, κανένα από τα συστατικά της νέας μπλε χρωστικής δεν είναι τοξικό», σύμφωνα με το δελτίο τύπου της OSU.

Πηγή

Κατηγορίες:
Ιστορία

17 πράγματα που ΔΕΝ είπε ο Άλμπερτ Αινστάιν

| 0 ΣΧΟΛΙΑ


Όπως μας ομολόγησε κάποτε (πολύ εμπιστευτικά έτσι;) o Άλμπερτ Αϊνστάιν, “Μην πιστεύετε κάθε απόφθεγμα που διαβάζετε στο διαδίκτυο, γιατί σίγουρα δεν το είπα αυτό.”

Επειδή ο μεγάλος αυτός επιστήμονας, με το κύρος της αυθεντίας του, δίνει αξία στις λέξεις και στα πράγματα, δεν είναι λίγες οι φορές που κάποιοι έβαλαν τ όνομά και σε φράσεις, ρήσεις κι ιστορίες που ουδέποτε βγήκαν από το στόμα του για να τους δώσουν “προστιθέμενη αξία” στο δημιουργημά τους.

Είναι πραγματικά ένας από τους αγαπημένους των “κατασκευαστών” ψεύτικων ρητών κι αποφθεγμάτων αλλά και των “φασονατζήδων” που τους αναμεταδίδουν.

albert_einsteinΑφιέρωμα στον Αϊνστάιν – Οι ψεύτικες ιστορίες και τα ρητά του

Φοβάμαι την ημέρα που η τεχνολογία θα ξεπεράσει την ανθρώπινη επαφή… Ο κόσμος θα αποκτήσει μια ολόκληρη γενιά ηλιθίων…

Δεν υπάρχει καταγεγραμμένη απόδειξη ότι ο Αϊνστάιν είπε ποτέ αυτή τη φράση, και δεν εμφανίζεται στην ολοκληρωμένη συλλογή The Ultimate Quotable Einstein του Alice Calaprice, ειδικού εμπειρογνώμονα στο πανεπιστήμιο του Princeton, για τον Albert Einstein. Διαβάστε για το θέμα αναλυτικά εδώ : Η μέρα που ο Άλμπερτ Αϊνστάιν φοβόταν έφτασε.

Δύο πράγματα είναι άπειρα: Το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία, αν και για το σύμπαν δεν είμαι σίγουρος

Ο Αϊνστάιν δεν εξέφραζε καμία αμφιβολία πως το σύμπαν είναι άπειρο (ασχέτως αν συμφωνείτε ή διαφωνείτε ή αν έχει δίκιο ή άδικο)

Το Σύμπαν υποστηρίζεται ότι δεν είναι ούτε «άμορφο» ούτε «άπειρο», αλλά έχει πέρατα. Απόψεις της τελευταίας πεντηκονταετίας συγκλίνουν σε αυτήν την άποψη, ότι δηλαδή το Σύμπαν είναι περιορισμένο, «περατό»Αυτή ήταν θέση και του Άλμπερτ Αϊνστάιν. 

Η φράση προέκυψε από ένα βιβλίο με τον τίτλο “Ego, Hunger, and Aggression: a Revision of Freud’s Theory and Method.” τουFrederick S. Perls του 1940. Μάλιστα σ αυτή την έκδοση δεν αναφέρει τον Αϊνστάιν (απλά κάνει λόγο για κάποιον αστρονόμο) αλλά σ αυτή του 1969 στο βιβλίο του με τίτλο “Gestalt Therapy Verbatim” το αποδίδει καθαρά σ αυτόν.

 

Διαβάστε για το θέμα αναλυτικά εδώ : Kαταρρίπτεται-Αινστάιν.Δυο πράγματα είναι άπειρα το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία.

«Αν κάποτε οι μέλισσες αφανιστούν από προσώπου γης, δεν θα απομείνουν στον άνθρωπο παραπάνω από τέσσερα χρόνια ζωής»;

Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι ο Αϊνστάιν είπε κάτι τέτοιο για τις μέλισσες.

Διαβάστε πως του αποδόθηκε αναλυτικά εδώ : Καταρρίπτεται – Αϊνστάιν : Εάν η μέλισσα εξαφανιστεί από το πρόσωπο της Γης…

Ποτέ δεν έκανα μια από τις ανακαλύψεις μου μέσω της διαδικασίας της ορθολογικής σκέψης »

Είναι δυνατόν ο Αινστάιν, αυτό το τέρας της λογικής και της επιστημονικής σκέψης, ν αμφισβήτησε τη χρησιμότητα του ορθολογισμού στις ανακαλύψεις του. Εννοείτε ότι είναι μούφα. Διαβάστε την απόδειξη εδώ : Αμφισβήτησε ποτέ ο Αϊνστάιν την ορθολογική σκέψη;

einstein2
Ο ορισμός της παράνοιας είναι να κάνεις το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά περιμένοντας διαφορετικά αποτελέσματα.

Ο Αϊνστάιν δεν το είπε ποτέ. Ούτε ο Βενιαμίν Φραγκλίνος, στον οποίο συχνά αποδίδεται. Ωστόσο επειδή “ο ορισμός της παράνοιας” είναι μια γουστόζικη ατάκα, ένα “πιασάρικο” κλισέ, έχει υιοθετηθεί κατά καιρούς από ένα σωρό πολιτικούς. (Το salon έχει καταγράψει μπόλικους )

Τα πάντα είναι ενέργεια και μόνο αυτή υπάρχει. Ταιριάξτε τη συχνότητα της πραγματικότητας που θέλετε να ζήσετε και τότε θα μπορέσετε να τη ζήσετε. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Αυτό δεν είναι φιλοσοφία. Αυτό είναι φυσική νομοτέλεια.

Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι ο Αϊνστάιν είπε τέτοιο πράγμα

Ο διεθνής νόμος υπάρχει μόνο στα βιβλία του διεθνούς νόμου.

Δεν το είπε ο Αϊνστάιν αλλά ο ανθρωπολόγος Άσλεϊ Μοντάγκου σε μία συνέντευξη με τον διάσημο φυσικό (δείτε εδώ).

Το κακό είναι αποτέλεσμα αυτού που συμβαίνει όταν ένα άνθρωπος δεν έχει στην καρδιά του αγάπη για το Θεό. Είναι σαν το κρύο που έρχεται όταν δεν υπάρχει ζεστασιά ή το σκοτάδι όταν δεν υπάρχει φως.

Αυτό το ρητό εμπεριέχεται σ ένα chain letter που κυκλοφορεί πάνω από μια δεκαετία . Το όνομα του Αϊνστάιν προσέδιδε εγκυρότητα και κύρος προκειμένου το γράμμα να κυκλοφορήσει γρήγορα και παντού.

Έχουμε καταρρίψει όλο το γράμμα εδώ : Θεολογικός διάλογος μεταξύ του ALBERT EINSTEIN και ενός Καθηγητή

Ο καθένας είναι μια ιδιοφυΐα. Αλλά αν κρίνουμε την ικανότητα ενός ψαριού να σκαρφαλώσει σ ένα δέντρο, θα ζήσει την υπόλοιπη ζωή του νομίζοντας ότι είναι ηλίθιο.

Δεν υπάρχει ουσιαστική απόδειξη ότι ο Αϊνστάιν έκανε αυτή τη δήλωση. Δεν καταγράφεται στην ολοκληρωμένη συλλογή αναφορών του  “The Ultimate Quotable Einstein» στο Princeton University Press. (2010, The Ultimate Quotable Einstein, Edited by Alice Calaprice, Princeton University Press, Princeton, New Jersey)

Η πιο παλιά αναφορά που μπορούμε να βρούμε, ήταν το 2004, δεκαετίες μετά το θάνατο του Αϊνστάιν το 1955, στο βιβλίο “αυτοβοήθειας” του Matthew Kelly με τίτλο «Ο ρυθμός της ζωής: Ζώντας καθημερινά με Πάθος και Σκοπό”. Εκεί σ ένα κεφάλαιο με τίτλο “Ο καθένας είναι μια ιδιοφυία “, λέει κάτι τέτοιο :   “έγραψε ο Αϊνστάιν: Καθένας είναι μια ιδιοφυΐα. Αλλά αν κρίνουμε ένα ψάρι από την ικανότητά του να σκαρφαλώνει σε ένα δέντρο, θα ζήσει ολόκληρη τη ζωή του, πιστεύοντας ότι είναι ηλίθιο. “Το ερώτημα που έχω για σας σε αυτό το σημείο του ταξιδιού μας είναι,”Τι είναι ιδιοφυία ; ” (2004, “The rhythm of life: living every day with passion and purpose” by Matthew Kelly, Quote Page 80, Fireside, New York. Δείτε το στο Google Books Preview))

Τον περασμένο αιώνα υπήρχε έντονη τάση να χρησιμοποιούνται αλληγορίες με ζώα που κάνουν απίθανα πράγματα. Ωστόσο ο Αϊνστάιν δεν είχε καμία σχέση με αυτή την ατάκα.

Einstein-risk-taker

Αρνούμαι να πιστέψω ότι ο Θεός παίζει ζάρια με το σύμπαν.

Δεν είναι έτσι ακριβώς. Το πραγματικό απόσπασμα προέρχεται από μια ιδιωτική επιστολή του Αϊνστάιν, που έγραψε το 1942, προς τον Cornelius Lanczos στο Πρίνστον, που έλεγε: Είσαι το μόνο πρόσωπο που ξέρω που έχει την ίδια γνώμη για τη φυσική μαζί μου. Πίστη στην κατανόηση της πραγματικότητας μέσα από κάτι ουσιαστικά απλό και ενοποιημένο… Φαίνεται δύσκολο να ρίξεις κλεφτή ματιά στα χαρτιά του Θεού. Αλλά το ότι αυτός παίζει ζάρια και χρησιμοποιεί τηλεπαθητικές μεθόδους είναι κάτι που δεν μπορώ να το πιστέψω ούτε στιγμή.

Ο οποιοσδήποτε ευφυής ανόητος μπορεί να κάνει τα πράγματα μεγαλύτερα, πιο σύνθετα και πιο βίαια.  Χρειάζεται μια δόση διάνοιας – και πολύ θάρρος – να κινηθείς στην αντίθετη κατεύθυνση.

Δεν το είπε ο Αϊνστάιν. Προέρχεται από το βιβλίο του EF Schumacher,  “Small is Beautiful: A Study of Economics As If People Mattered”

Ό,τι μετριέται δεν μετράει πάντα, ό,τι μετράει δεν μετριέται πάντα

Ούτε αυτό το είπε ο Αϊνστάιν και φυσικά δεν το γραψε ποτέ στον πίνακα. Προέρχεται από ένα βιβλίο του George Pickering με τίτλο “Peak Performance” του 1985 , 30 χρόνια μετά το θάνατο του einstein (1955) χωρίς φυσικά καμία τεκμηρίωση

Το απόσπασμα στην πραγματικότητα προέρχεται από ένα άρθρο ενός κοινωνιολόγου, ονόματι William Bruce Cameron, σε μια εφημερίδα του 1963, με τίτλο  “Άτυπη Κοινωνιολογία: Μια Casual Εισαγωγή στην Κοινωνιολογική Σκέψη”. Αυτός έγραφε τα εξής : It would be nice if all of the data which sociologists require could be enumerated because then we could run them through IBM machines and draw charts as the economists do. However, not everything that can be counted counts, and not everything that counts can be counted.

Δύο πράγματα με γεμίζουν δέος: ο έναστρος ουρανός και ο ηθικός νόμος μέσα μου.

Δεν το είπε ο Αϊνστάιν αλλά ο Εμάνουελ Καντ. Θα το βρείτε στην  Κριτική του πρακτικού λόγου : “Δύο πράγματα γεμίζουν την ψυχή με πάντοτε καινούριο και αυξανόμενο θαυμασμό και σεβασμό, όσο συχνότερα και σταθερότερα ασχολείται μαζί τους ο στοχασμός: ο έναστρος ουρανός πάνω μου και ο ηθικός νόμος μέσα μου”.

einstein

Επίσης μερικές ψεύτικες ιστορίες με πρωταγωνιστή δήθεν τον Αινστάιν :

Κυκλοφορεί ένας γρίφος με τον ισχυρισμό ότι τον δημιούργησε ο Albert Einstein και μόνο το 2% μπορεί να τον λύσει.

Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν δεν έγραψε τον παραπάνω γρίφο λογικής και φυσικά αφού δεν τον έγραψε, δεν υποστήριξε ότι μόνο το 2% των ανθρώπων μπορούν να τον λύσουν, για τους παρακάτω λόγους. Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν πέθανε στις 18 Απριλίου 1955 σε ηλικία 76 ετών. Τα περισσότερα τσιγάρα που αναφέρει ο γρίφος – μύθος, δεν υπήρχαν την εποχή εκείνη. Η μοναδική περίπτωση να μίλησε ο Αϊνστάιν για τσιγάρα Prince είναι, μέσα από τον τάφο. Διαβάστε περισσότερα εδώ

μεγάλος μου δάσκαλος υπήρξε ο αξεπέραστος Έλληνας Κωνσταντίνος Καραθεοδωρής

O Καραθεοδωρή βέβαια υπήρξε σπουδαίο μυαλό. Αλλά σίγουρα δεν ήταν δάσκαλος του Αινστάιν … (Περισσότερες πληρφορίες δείτε εδώ αλλά κι εδώ )

maric-einstein

Η σύζυγος του Einstein βοήθησε τον επιστήμονα να διατυπώσει τη θεωρία της σχετικότητας.

Χωρίς καμία διάθεση υποτίμησης της κας Maric, δεν υπάρχει καμία καταγραφή για την συμβολή της στην διατύπωση της θεωρίας τη σχετικότητας. Μπορεί το ζευγάρι να μελέτησε διάφορα ζητήματα μαζί, όσο φοιτούσαν στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης, αλλά τίποτε δεν υποδεικνύει ότι συνέχισαν την κοινή έρευνά τους αφού άφησαν τη σχολή. Η ίδια δε, σε επιστολές της προς φίλους, δεν αναφέρει πουθενά ότι συμμετέχει στην έρευνα του συζύγου της. Διαβάστε περισσότερα εδώ 

albert-2

Ο Αλμπερτ Aϊνστάιν ήταν «κακός» μαθητής στο σχολείο

Μια χαρά καλός μαθητής ήταν, μάλιστα “κοράκι” στα μαθηματικά και τη φυσική (αφού σε αυτά τα μαθήματα είχε τους καλύτερους βαθμούς). Η απόδειξη εδώ

********

Γιώργος Γ. – Antichainletter/Antikleidi/ellinikahoaxes

Πηγή

Κατηγορίες:
Ιστορία

Jared Diamond: «Οι κοινωνίες έχουν αυτοκαταστραφεί και συνεχίζουν να αυτοκαταστρέφονται»

| 0 ΣΧΟΛΙΑ


Ο βραβευμένος με Πούλιτζερ Αμερικανός συγγραφέας στο νέο του βιβλίο μελετά επτά χώρες που κατάφεραν όχι μόνο να επιβιώσουν από κρίσεις που απείλησαν την ύπαρξή τους αλλά και να αναπτυχθούν.

Ο Jared Diamond είναι καθηγητής Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, στο Λος Άντζελες. Θεωρείται ένας από τους κορυφαίους διανοητές της εποχής μας, έχοντας στο ενεργητικό του πολυάριθμες διακρίσεις και βραβεύσεις. Έχει αποσπάσει διακρίσεις όπως αυτές του αμερικανικού National Medal of Science, του ιαπωνικού International Cosmos Prize και του MacArthur Foundation Fellowship. Επίσης, είναι εκλεγμένο μέλος στην αμερικανική National Academy of Sciences.

Μεταξύ άλλων, έχει συγγράψει το παγκόσμιο μπεστ-σέλερ Όπλα, μικρόβια και ατσάλι, για το οποίο έχει τιμηθεί με βραβείο Πούλιτζερ, όπως και το Κατάρρευση – Πώς οι κοινωνίες επιλέγουν να αποτύχουν ή να επιτύχουν.

«Είμαι μεγάλος fan όλων των έργων του και το τελευταίο βιβλίο του δεν αποτελεί εξαίρεση. Μας δείχνει ότι υπάρχει τρόπος να ξεπεράσουμε την κρίση και είναι στο χέρι μας να τον αξιοποιήσουμε. Το βιβλίο αυτό είναι πραγματική αποκάλυψη»

έχει δηλώσει ο Μπιλ Γκέιτς, ο οποίος, δεινός αναγνώστης ων, στις καθιερωμένες λίστες με τις βιβλιοφιλικές προτάσεις που δημοσιεύει περιλαμβάνει πάντοτε τα βιβλία του Diamond. Σε κάθε του συγγραφική απόπειρα ο διακεκριμένος καθηγητής επιχειρεί να καταπιαστεί με τα μεγάλα αινίγματα της Ιστορίας, υφαίνοντας συναρπαστικές ιστορικές και πολιτισμικές αφηγήσεις. Άλλωστε, τα βιβλία του χαρακτηρίζονται από την εξαιρετική σύνθεση φυσικών και κοινωνικών επιστημών.

Στην τελευταία συγκριτική μελέτη του με τίτλο Έθνη σε αναταραχή – Πώς αντιμετώπισαν την πιο κρίσιμη περίοδο στην Ιστορία τους, ο Jared Diamond μελετά επτά χώρες που κατάφεραν όχι μόνο να επιβιώσουν από κρίσεις που απείλησαν την ύπαρξή τους αλλά και να αναπτυχθούν, απαντώντας στα παρακάτω καίρια ερωτήματα: ποιες ιδιότητες των χωρών αυτών συντέλεσαν στην έξοδό τους από την κρίση; Υπάρχουν ομοιότητες στη διαχείριση των προσωπικών και των εθνικών αναταραχών; Ποιους μηχανισμούς διαχείρισης μπορούμε να δανειστούμε από την ψυχοθεραπεία για να ερμηνεύσουμε την άνοδο και την πτώση κάποιων κρατών;

Έχοντας ζήσει για μεγάλα διαστήματα σε πέντε από τις επτά αυτές χώρες και μιλώντας τη γλώσσα τους, ο Diamond είναι σε θέση να παρουσιάσει τα ιστορικά γεγονότα τόσο μέσα από το πρίσμα των βιωμάτων του όσο και από μαρτυρίες ανθρώπων που σε πολλές περιπτώσεις τα έζησαν από πρώτο χέρι. Στην αποκλειστική του συνέντευξη στη LiFO ο διάσημος συγγραφέας μιλά για την εποχή μας, την πανδημία, τον Τραμπ, την παγκοσμιοποίηση, αναφέρεται στις κοινωνίες σήμερα, στην κλιματική αλλαγή και εξηγεί τι μας διδάσκει το παρελθόν αλλά και τι θεωρεί σημαντικό στη ζωή.

 

Γιάννης Πανταζόπουλος

— Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας;

Ξέρετε, κάθε φορά που κάποιος μου κάνει μια ερώτηση του τύπου «ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση», «ποιο το μεγαλύτερο πρόβλημα» ή «ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος σας», η απάντησή μου είναι πάντοτε η εξής: το πιο σημαντικό είναι να μην προσπαθούμε να αναζητούμε ποιο είναι το πιο ουσιαστικό πράγμα. Υπάρχουν αναρίθμητες προκλήσεις, πολυάριθμα σοβαρά προβλήματα, αμέτρητοι φόβοι και, φυσικά, πολλά σημαντικά πράγματα. Επομένως, όλες αυτές οι προκλήσεις, τα προβλήματα, οι φόβοι και τα πράγματα είναι πρωταρχικής σημασίας. Εάν λύσετε τα περισσότερα προβλήματα ή τις προκλήσεις και αποτύχετε να επιλύσετε μόνο ένα σημαντικό πρόβλημα ή μια πρόκληση, τότε αυτό το ένα σημαντικό πράγμα μπορεί να σας καταστρέψει.

Θα σας δώσω ένα παράδειγμα σχετικό με τον γάμο. Αν ένα ζευγάρι, το οποίο πρόκειται να παντρευτεί, έρθει και σας ρωτήσει ποιος είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας για έναν ευτυχισμένο γάμο, να είστε σίγουρος ότι αυτό το ζευγάρι σύντομα θα πάρει διαζύγιο. Αυτό συμβαίνει επειδή ένας ευτυχισμένος γάμος απαιτεί συμφωνίες για τουλάχιστον 37 διαφορετικά θέματα: συμφωνίες για τα παιδιά, το φύλο, τα χρήματα, την πολιτική, τη θρησκεία, τα πεθερικά και άλλα θέματα. Έτσι, εάν ένα ζευγάρι συμφωνεί για τα 36 απ’ αυτά, αλλά διαφωνεί είτε για τα παιδιά, είτε για τη θρησκεία, είτε για το σεξ, να ξέρετε ότι είναι πιθανό να καταλήξει διαζευγμένο. Απ’ αυτή την άποψη, ο γάμος είναι ένα πρότυπο για τη ζωή γενικότερα.   Υπάρχουν τόσο πολλά και διαφορετικά πράγματα κεφαλαιώδους σημασίας στη ζωή, που, αν προσπαθήσετε να βρείτε ποιο είναι το πιο σημαντικό, θα οδηγηθείτε στην καταστροφή.

— Ποιες είναι οι βασικές επιπτώσεις της πανδημίας; Πιστεύετε ότι θα ζήσουμε μια οικονομική κρίση χειρότερη από εκείνη του 1929;

Οι κυριότερες συνέπειες της πανδημίας δεν αφορούν τον αριθμό των νεκρών, ο οποίος είναι μέτριος συγκριτικά με τους αριθμούς των νεκρών που είχαμε από τη γρίπη, το AIDS, την ελονοσία ή την ευλογιά. Αντίθετα, στις επιπτώσεις του περιλαμβάνονται οι αυστηροί περιορισμοί στα ταξίδια, το πλήγμα στην οικονομία αλλά και σε τομείς όπως η εργασία που πρέπει να γίνεται με φυσική παρουσία, όχι μέσω Διαδικτύου. Επίσης, η παρεμπόδιση και ο μετασχηματισμός της κοινωνικής μας ζωής, τώρα που είναι αδιανόητο να δούμε τους ανθρώπους από κοντά, εκτός αν αμφότερες οι πλευρές είστε πρόθυμοι να υπακούσετε στους περιορισμούς ή να κάνετε το τεστ για τον Covid.

Τώρα, όσο για το αν η παρούσα οικονομική κρίση θα είναι χειρότερη από εκείνη του 1929 ‒για την επίλυση της οποίας χρειάστηκε μια δεκαετία και ένας πόλεμος‒, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα. Θα δούμε.

— Πιστεύετε ότι η δημοκρατία θα δοκιμαστεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας;

Φυσικά. Η δημοκρατία και κάθε άλλη μορφή διακυβέρνησης δοκιμάζονται κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Απαραίτητος για την επίλυση της πανδημίας είναι ο περιορισμός των ατομικών ελευθεριών. Σε δικτατορίες που ήδη περιορίζουν την ατομική ελευθερία αυτό δεν θεωρείται σημαντική αλλαγή. Αλλά στις δημοκρατίες, ειδικά στις ατομικιστικές, όπως αυτές των Ηνωμένων Πολιτειών και της Αυστραλίας, που υπερηφανεύονται για τη δυνατότητα ατομικής επιλογής και τη μη κυβερνητική παρέμβαση, δυστυχώς οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να περιορίσουν τις ατομικές ελευθερίες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες ακόμη περισσότερο απ’ ό, τι στην Ευρώπη, αφού πολλοί Αμερικανοί, που λατρεύουν την ατομική ελευθερία, επαναστατούν εναντίον των κυβερνητικών περιορισμών.

— Ζούμε το τέλος της παγκοσμιοποίησης;

Φυσικά και όχι. Ο κόσμος θα συνεχίσει να παγκοσμιοποιείται, διότι η ηλεκτρονική επικοινωνία και τα αεροπλάνα θα εξακολουθούν να συνδέουν τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο πιο οικονομικά.

— Ποια προβλήματα δημιούργησε η διακυβέρνηση του Τραμπ στις ΗΠΑ; Πιστεύετε ότι θα κερδίσει στις επερχόμενες εκλογές;

Θα μπορούσαμε να αναδιατυπώσουμε το ερώτημα και να αναρωτηθούμε: σε ποιους σημαντικούς τομείς της αμερικανικής κοινωνίας η κυβέρνηση Τραμπ δεν αποδείχτηκε καταστροφική; Η διακυβέρνηση του υπήρξε οδυνηρή για την οικονομία μας, το περιβάλλον μας, την εκπαίδευσή μας, τη δημοκρατία, τις φυλετικές σχέσεις, τη μεταναστευτική πολιτική και οτιδήποτε άλλο σημαντικό.   Από την άλλη, πιστεύω ότι, ναι, ο Τραμπ μπορεί να κερδίσει τις επερχόμενες εκλογές, με τον ίδιο τρόπο που ο Χίτλερ κέρδισε τις εκλογές του 1933 στη Γερμανία και ο Μουσολίνι του 1922 και του 1924 στην Ιταλία, περιορίζοντας δραστικά την ελεύθερη επιλογή και τερματίζοντας καθοριστικά τη δημοκρατία.

— Τι μας μαθαίνει το παρελθόν;

Το παρελθόν μάς διδάσκει δύο πράγματα. Το πρώτο αφορά τη γνώση των μεμονωμένων κοινωνιών και τον τρόπο με τον οποίον αντιδρούν. Για παράδειγμα, για να καταλάβουμε τη Φινλανδία, πρέπει να κατανοήσουμε τον διακριτικό χαρακτήρα της φινλανδικής γλώσσας, τις επιπτώσεις του πολέμου του 1939-1944 με τη Σοβιετική Ένωση και την πρόσφατη μετατροπή της χώρας από γεωργική οικονομία σε κοινωνία υψηλής τεχνολογίας.

Το δεύτερο αφορά το παρελθόν και σχετίζεται με τα γενικά διδάγματα που αντλούμε από τις ανθρώπινες κοινωνίες ‒ ακριβώς όπως η κατανόηση πολλών μεμονωμένων ανθρώπων μας δίνει ένα πλαίσιο για να γνωρίσουμε νέα πρόσωπα.

Γι’ αυτό πολλοί ξαναδιαβάζουμε τον μεγάλο Έλληνα ιστορικό Θουκυδίδη, ο οποίος έχει γράψει τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, την πρώτη καταγραφή της Ιστορίας και μία από τις σπουδαιότερες. Όχι επειδή πρέπει να κατανοήσω τις σχέσεις μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης αλλά γιατί ο Θουκυδίδης δίνει πολυάριθμα γενικά μαθήματα που εφαρμόζονται σε οποιαδήποτε κοινωνία, όπως μια σπουδαία βιογραφία μάς βοηθά στην κατανόηση οποιουδήποτε ατόμου.

— Τι είναι αυτό που μπορεί να οδηγήσει μια κοινωνία στην καταστροφή της και τι την κάνει πιο εύθραυστη, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες;

Οι κοινωνίες έχουν αυτοκαταστραφεί και συνεχίζουν να αυτοκαταστρέφονται με διάφορους τρόπους. Με τη σύγκρουση προσωπικών συμφερόντων, που είναι επικερδής για ορισμένους ανθρώπους ή ομάδες, αλλά επιβλαβής για το σύνολο της κοινωνίας. Με την τύφλωση, που συχνά σχετίζεται με ιδανικά που κάνουν τους ανθρώπους να βλέπουν την πραγματικότητα μέσα από τον παραμορφωμένο καθρέφτη των ιδανικών τους και με τις λεγόμενες υφέρπουσες αλλαγές που συμβαίνουν τόσο σταδιακά που δεν τις καταλαβαίνουμε, π.χ. δεν θυμόμαστε πόσο διαφορετικές ήταν οι συνθήκες πριν από 40 χρόνια.

— Τι φοβάστε περισσότερο σε σχέση με την κλιματική αλλαγή;

Η μεταβολή του κλίματος δυνητικά έχει αρκετές καταστροφικές συνέπειες: τη μείωση της γεωργικής παραγωγικότητας και τη διαθεσιμότητα των τροφίμων, την άνω του μέσου όρου αύξηση της θερμοκρασίας και τη μείωση των βροχοπτώσεων σε όλο τον κόσμο. Παράλληλα, μια άλλη συνέπεια εντοπίζεται στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας που σταδιακά πλημμυρίζει τις χαμηλές εκτάσεις, όπως συμβαίνει σε μεγάλο μέρος του Μπαγκλαντές, των Κάτω Χωρών και της Ανατολικής Ακτής των Ηνωμένων Πολιτειών. Επίσης, στην καταστροφή των κοραλλιογενών υφάλων παγκοσμίως από την οξίνιση των ωκεανών. Πρόκειται για κάτι πολύ σημαντικό, επειδή οι κοραλλιογενείς ύφαλοι είναι ο κύριος τρόπος φυσικής προστασίας από τις ζημιές που προκαλούν τα τσουνάμι στις παράκτιες ζώνες αλλά και επειδή αποτελεί κύρια πηγή της παγκόσμιας αλιείας.

Μια ακόμη συνέπεια της κλιματικής αλλαγής είναι η αύξηση στη συχνότητα ακραίων φαινομένων, όπως οι καταιγίδες, οι πλημμύρες, οι καύσωνες και το δριμύ ψύχος, που τελευταία μαστίζουν την Ευρώπη, όπως και οι τυφώνες και οι κυκλώνες που «χτυπούν» σε διάφορα μέρη του κόσμου.

— Κατά τη γνώμη σας, μπορεί να δημιουργηθεί σήμερα μια νέα ιδεολογία ή μια νέα θρησκεία;

Μια νέα θρησκεία, όχι. Μια νέα ιδεολογία, ναι, η οποία όμως θα βασίζεται στη λογική ότι τα παγκόσμια προβλήματα, όπως ο Covid και η κλιματική αλλαγή, απαιτούν οικουμενικές λύσεις. Καμία χώρα δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματα μόνη της. Ο αντίκτυπος προβλημάτων όπως ο Covid ή η κλιματική αλλαγή είναι παγκόσμιος, με την έννοια ότι ακόμα κι αν εξαλειφθεί π.χ. ο ιός από τη χώρα σου ,είναι θέμα χρόνου να επιστρέψει σε αυτήν, αν δεν έχει εξαλειφθεί και από τις άλλες.

Ο κόσμος, λοιπόν, πρέπει να υιοθετήσει καθολικές προσεγγίσεις σε αυτά τα πλανητικά προβλήματα. Ευτυχώς, ο κόσμος έχει επιλύσει ήδη ορισμένα πανανθρώπινα προβλήματα μέσω των συνολικών προσεγγίσεων, όπως η ευλογιά, η πανώλη, η οριοθέτηση των παράκτιων θαλάσσιων οικονομικών ζωνών, η παγκόσμια συμφωνία για την εντολή διπλού κύτους για τα πετρελαιοφόρα στην ανοικτή θάλασσα κ.ά.

— Είναι η ζωή μας ένας καθημερινός αγώνας με νίκες ή ήττες;

Ναι, προφανώς. Θυμηθείτε ότι ακόμη και για τους φυλακισμένους στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς, ανθρώπους καταδικασμένους σε χρόνια πείνας και στέρησης, το να βρεθούν ζωντανοί την επόμενη μέρα ήταν μια νίκη.

— Τι θεωρείτε σημαντικό στη ζωή;

Για μένα, προσωπικά, το πιο σημαντικό είναι η γυναίκα μου Μαρί και τα παιδιά μου, Μαξ και Τζόσουα. Από κει και πέρα, σημαντικά είναι τα βιβλία που γράφω και οι στενοί μου φίλοι. Επίσης, η Νέα Γουινέα, όπου κάνω έρευνα για τα πτηνά τα τελευταία 54 χρόνια. Το να παρατηρώ πτηνά στον δρόμο όπου κατοικώ στο Λος Άντζελες αλλά και η μουσική. Είμαι πιανίστας και μου αρέσει ιδιαίτερα η μουσική του Μπαχ, του Μπραμς, του Σούμπερτ και του Σιμπέλιους.

Πηγή

Κατηγορίες:
Ιστορία

Μαρί Κιουρί: σαν σήμερα γεννήθηκε η σπουδαία Πολωνίδα επιστήμονας

| 0 ΣΧΟΛΙΑ

Γεννημένη το 1867 στην Πολωνία, η Μαρία Σκλοντόβσκα (αργότερα γνωστή ως Μαρί Κιουρί) επρόκειτο να μείνει στην ιστορία ως μία γυναίκα με τεράστιο κύρος στον επιστημονικό κόσμο. Παρά τις αντιξοότητες που συνόδευσαν τόσο τις προσπάθειές της να σπουδάσει όσο και την αναγνώρισή της ως ισότιμο μέλος της επιστημονικής κοινότητας, υπήρξε η πρώτη γυναίκα που βραβεύτηκε με βραβείο Νόμπελ, ο πρώτος άνθρωπος που κέρδισε δύο βραβεία Νόμπελ και ο μοναδικός άνθρωπος που έχει κερδίσει βραβεία Νόμπελ σε δύο διαφορετικά πεδία των φυσικών επιστημών!

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Βαρσοβία, σε ένα περιβάλλον χωρίς οικονομικές ανέσεις, ενώ στα δέκα της χρόνια έχασε τη μητέρα της. Η οικονομική κατάσταση της οικογένειας δεν επέτρεπε στην Μαρί να λάβει ανώτερη εκπαίδευση και πέραν αυτού, στην Πολωνία η ανώτερη εκπαίδευση δεν παρεχόταν σε γυναίκες. Τόσο η Μαρί όσο και η αδελφή της Μπρόνυα ήθελαν να σπουδάσουν, και έτσι η Μαρί δούλεψε για κάποια χρόνια ως γκουβερνάντα, προκειμένου να κερδίζει χρήματα για να στηρίξει τις σπουδές της αδελφής της στην ιατρική, στην Γαλλία. Παράλληλα, στον χρόνο που της απέμενε, μελετούσε φυσική και χημεία και παρακολουθούσε διαλέξεις στο παράνομο «Ιπτάμενο Πανεπιστήμιο» της Πολωνίας.

Στα 24 χρόνια της ακολούθησε την αδελφή της στο Παρίσι, όπου σπούδασε Φυσική, Χημεία και Μαθηματικά στο πανεπιστήμιο της Σορβόννης και ως τα 27 της είχε ολοκληρώσει δύο μεταπτυχιακά διπλώματα, ένα στη Φυσική και ένα στη Χημεία. Παντρεύτηκε τον επίσης επιστήμονα Πιερ Κιουρί, ο οποίος αποτέλεσε και τον πιο στενό επιστημονικό της συνεργάτη.

Την εποχή εκείνη, το φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας δεν ήταν ακόμη εξ ολοκλήρου γνωστό. Μόλις είχαν ανακαλυφθεί οι ακτίνες Χ από τον Βίλχεμ Ρέντγκεν και είχε ληφθεί η πρώτη ακτινογραφία (1895). Έναν χρόνο αργότερα ο Ανρί Μπεκερέλ ανακάλυψε ότι άλατα ουρανίου (ενώσεις με ουράνιο) εξέπεμπαν, αυθόρμητα, έναν τύπο ακτινοβολίας που διέφερε από τις πρόσφατα ανακαλυφθείσες ακτίνες Χ και μπορούσε να αποτυπωθεί σε φωτογραφική πλάκα. Η Μαρί μελέτησε αυτόν τον νέο τύπο ακτινοβολίας στη διδακτορική της διατριβή ‒ως η πρώτη γυναίκα- διδάκτορας στην Ευρώπη‒ μέσω της μελέτης του χημικού στοιχείου θόριο, που επίσης εξέπεμπε ίδιου τύπου ακτινοβολία. Κατέληξε ότι η ποσότητα της ακτινοβολίας εξαρτιόταν μόνο από την ποσότητα του θορίου ή ουρανίου και όχι από τη χημική μορφή του. Συμπέρανε λοιπόν ότι η ακτινοβολία έπρεπε να προέρχεται από το ίδιο το άτομο και όχι από κάποια χημική αντίδραση μεταξύ ατόμων. Αυτό συνέβαλε αποφασιστικά στην αμφισβήτηση της επικρατούσας, μέχρι τότε, θεωρίας περί αδιαιρετότητας του ατόμου. Το ζεύγος Κιουρί ονόμασε το φαινόμενο της εκπομπής ακτινοβολίας από τα άτομα «ραδιενέργεια» και μελέτησε εκτενώς στοιχεία του περιοδικού πίνακα προκειμένου να εντοπίσει και άλλα ραδιενεργά στοιχεία. Στην πορεία αυτή, το 1898, ανακάλυψαν δύο νέα χημικά στοιχεία, το πολώνιο και το ράδιο, τα οποία ήταν πολύ πιο ραδιενεργά από το ουράνιο.

https://www.eef.edu.gr/media/4762/marie_curie.jpg?anchor=center&mode=crop&width=1920&height=1200&rnd=132279731370000000

Το 1903, κέρδισε το Νόμπελ Φυσικής μαζί με τον σύζυγό της και τον Ανρί Μπεκερέλ για την ανακάλυψη της ραδιενέργειας. Τρία χρόνια αργότερα και μετά τον θάνατο του Πιερ Κιουρί, η Μαρί ανακηρύχθηκε καθηγήτρια, αποτελώντας την πρώτη γυναίκα καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Το 1911, τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Χημείας για την ανακάλυψη των δύο χημικών στοιχείων (πολώνιου και ράδιου) και για την απομόνωση και περιγραφή των ατομικών ιδιοτήτων του ράδιου.

Κατά τη διάρκεια των μελετών της, η Κιουρί ανακάλυψε ότι το ράδιο μπορούσε να σκοτώσει φυσιολογικά κύτταρα και συμπέρανε ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για να σκοτώσει καρκινικά κύτταρα, ανοίγοντας τον δρόμο για τη χρήση ακτινοβολιών στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Η συνειδητοποίηση αυτή δεν την εμπόδισε από το να συνεχίσει, ανιδιοτελώς, να δουλεύει με ραδιενεργά υλικά, παρότι πιθανότατα συνειδητοποιούσε ότι την εξέθεταν σε κίνδυνο. Εκτός αυτού, δεν κατοχύρωσε πατέντα για την παραγωγή του ράδιου, πράγμα που συνεπάγεται ότι δεν αποκόμισε κανένα έσοδο από τη μετέπειτα παραγωγή μεγάλης κλίμακας αυτού από ιατρικές εταιρείες.

Στη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου σχεδίασε φορητό μηχάνημα ακτίνων Χ και ταξίδευε στο μέτωπο για να βοηθήσει η ίδια τους τραυματίες.

Η Μαρί Κιουρί πέθανε το 1934, σε ηλικία 66 ετών από λευχαιμία, που υποστηρίζεται ‒σχεδόν με βεβαιότητα‒ ότι προκλήθηκε από τη συνεχή επαφή της με ραδιενεργά υλικά. Μάλιστα, όλα τα υπάρχοντα από το σπίτι του ζεύγους Κιουρί φυλάσσονται σε ειδικά δοχεία μολύβδου και εάν κάποιος θέλει να διαβάσει τα χειρόγραφα, πρωτότυπα κείμενα της Κιουρί, πρέπει να λάβει ιδιαίτερες προφυλάξεις, καθώς εκπέμπουν ακόμη ραδιενεργή ακτινοβολία.

Βιβλιογραφία

https://www.nobelprize.org/prizes/uncategorized/marie-and-pierre-curie-and-the-discovery-of-polonium-and-radium-2

http://www.radiochemistry.org/nuclearmedicine/pioneers/curie_m.shtml

https://www.famousscientists.org/marie-curie/

https://www.biography.com/scientist/marie-curie

Πηγή (Άρθρο της Μυρτώς Μπότσιου, Βιολόγος - Κέντρο Επιστήμης και Τεχνολογίας του Ιδρύματος Ευγενίδου )

Κατηγορίες:
Ιστορία

Όταν ο 20ος πρόεδρος των ΗΠΑ απέδειξε το Πυθαγόρειο Θεώρημα

| 0 ΣΧΟΛΙΑ


Ως πρόεδρος των Η.Π.Α, ο James Garfield δεν πρόλαβε να αφήσει το πολιτικό του στίγμα. Η δολοφονία του στις 2 Ιουλίου του 1881, μόλις τέσσερις μήνες μετά την ανάληψη της εξουσίας, του στέρησε αυτήν την ευκαιρία. Παρόλα αυτά ο Garfield, πέντε μόλις χρόνια πριν μπει στον Λευκό Οίκο, φρόντισε να κάνει κάτι που θα τον ξεχώριζε από όλους τους υπόλοιπους προέδρους των Η.Π.Α. Να αποδείξει το Πυθαγόρειο Θεώρημα!

James_Garfield

Με αυτόν τον τρόπο κατάφερε να προσθέσει το όνομα του σε μία λίστα που περιέχει κάποιους πολύ σπουδαίους μαθηματικούς.

Ο James Garfield, πριν αποφασίσει να ασχοληθεί με την πολιτική, είχε ως στόχο να γίνει καθηγητής μαθηματικών. Μάλιστα το πάθος του για τα μαθηματικά ήταν τόσο μεγάλο, όπου ακόμα και όταν απέκτησε πολύ ενεργό πολιτικό ρόλο, δεν σταμάτησε την συστηματική μελέτη. Η καλή του σχέση με τα μαθηματικά, «πιστοποιήθηκε» μέσα από την απόδειξη του Πυθαγόρειου Θεωρήματος.

Φυσικά, πριν από τον Garfield είχαν προηγηθεί εκατοντάδες διαφορετικές αποδείξεις. Παρόλα αυτά, η απόδειξη ενός θεωρήματος ποτέ δεν αποτελούσε απλή διαδικασία. Αλλωστε, κανένας άλλος πρόεδρος των Η.Π.Α (και πιθανότατα ούτε κάποιας άλλης χώρας) δεν έχει καταφέρει κάτι αντίστοιχο.

Η προεδρική απόδειξη

Το ζητούμενο ήταν να αποδείξει πως το άθροισμα των τετραγώνων των δύο κάθετων πλευρών ενός ορθογώνιου τριγώνου, ισούται με το τετράγωνο της υποτείνουσας.

Για την απόδειξη του πασίγνωστου θεωρήματος, ο 20ος πρόεδρος των Η.Π.Α εφάρμοσε μια μέθοδο που ως τότε δεν είχε χρησιμοποιηθεί. Ο Garfield πήρε ένα κομμάτι χαρτί και έκοψε δύο ίσα ορθογώνια τρίγωνα. Τα τοποθέτησε με κατάλληλο τρόπο και μετά ένωσε τις υποτείνουσες τους για να σχηματίσει το παρακάτω σχήμα.

garfield-pythagorean-theorem

Το σχήμα που δημιουργήθηκε είναι τραπέζιο, το εμβαδόν του οποίου υπολογίζεται αν πολλαπλασιάσουμε τις δύο βάσεις του επί το ύψος του επί 1/2. Αρα Ε = ½ (a+b)(a+b).

Υπάρχει όμως και εναλλακτικός τρόπος υπολογισμού, μέσω των τριών τριγώνων. Αρα Ε = a*b/2 + a*b/2 + c2/2. Εξισώνοντας αυτές τις δύο σχέσεις, καταλήγουμε πως ab +½c2 = ½ (a2 + b2 + 2ab).

Αυτή η σχέση, με πολύ απλούς χειρισμούς καταλήγει στο επιθυμητό a2 + b2 =c2.

Πηγή

Κατηγορίες:
Ιστορία

Srinivasa Ramanujan: ο Μότσαρτ των Μαθηματικών που έζησε γρήγορα, υπολόγισε γρηγορότερα, πέθανε νέος…

| 0 ΣΧΟΛΙΑ

Υπάρχουν άνθρωποι που το «κάρμα» τους, θαρρείς και τους κάνει παιχνίδια. Η φύση ενώ τους γεμίζει με δώρα, όπως ένα κοφτερό μυαλό και μια σπάνια ευφυΐα, έρχεται από την άλλη κάποια στιγμή να τους τα πάρει όλα πίσω.

Άνθρωποι που έγραψαν ιστορία στις πιο αντίξοες συνθήκες και υπερέβησαν εαυτό και πλαίσιο, αφήνοντας την λάμψη τους να φωτίσει τον κόσμο των επιστημών, ήρωες της καθημερινότητας. Αυτές οι γοητευτικές ιστορίες που θαμπώνουν τον μέσο άνθρωπο, είναι ιστορίες που έχουν κυρίως πόνο, δυσκολία, αναγνώριση, κατόρθωμα και συχνά πυκνά ένα άσχημο τέλος.

Μία τέτοια ιστορία είναι η ζωή του μαθηματικού Srinivasa Ramanujan, (1887 – 1920) με αντικείμενο Συνδυαστική και Θεωρία αριθμών. Αν ήταν μουσικός θα ήταν ο Μότσαρτ. Αν ήταν φυσικός, ο Αϊνστάιν. Γεννημένος στις 22 Δεκεμβρίου 1887 στο Ερόντε, στην Ομόσπονδη Πολιτεία Μανδράς από οικογένεια Βραχμάνων. Τα μαθηματικά μπήκαν στη ζωή του στην ηλικία των 10 ετών και μέσα στα επόμενα χρόνια, πέρα ότι κατείχε απόλυτα γνώσεις προχωρημένης τριγωνομετρίας, κατάφερε να ανακαλύψει δικά του θεωρήματα.

Το αξιοσημείωτο είναι ότι στα καθαρά μαθηματικά, ήταν σχεδόν αυτοδίδακτος! Παρόλα αυτά όμως συνέβαλε δραστικά στην μαθηματική ανάλυση, στη θεωρία αριθμών, στις απειροστικές σειρές και στα συνεχή κλάσματα. Κινέζικα σας ακούγονται; Λογικό…

Ο δάσκαλος στο μικρό χωριό Εροντε της Ινδίας δίδασκε αριθμητική και μάλιστα την πράξη της διαίρεσης με παραδείγματα. Ρώτησε λοιπόν τους μαθητές πόσες μπανάνες αντιστοιχούν σε κάθε παιδί αν τρεις μπανάνες μοιραστούν σε τρία παιδιά. Οι μαθητές απάντησαν όλοι μαζί μία. Μετά έκανε την ίδια ερώτηση αν οι μπανάνες είναι 1.000 και τα παιδιά 1.000. Οι μαθητές απάντησαν και πάλι μία. Ξαφνικά ένας μαθητής ρώτησε τον δάσκαλο: Αν μηδέν μπανάνες μοιραστούν σε μηδέν παιδιά, πόσες αντιστοιχούν στο καθένα; Ολόκληρη η τάξη ξέσπασε σε γέλια θεωρώντας την ερώτηση ανόητη. Ο δάσκαλος όμως δεν γέλασε και αντιμετώπισε την ερώτηση σοβαρά. Στην ουσία ο μαθητής ρωτούσε για την έννοια του απείρου, μια έννοια που ταλαιπώρησε τους μαθηματικούς για αιώνες ώσπου να αποδειχθεί ότι η διαίρεση του μηδενός με το μηδέν δεν είναι μηδέν ή ένα, αλλά άπειρο. Ο μαθητής που έκανε την ερώτηση ήταν ο Σρινιβάσα Ραμανουτζάν.

Πάντως, αυτή του η απομόνωση στην Ινδία, από τον ανεπτυγμένο μαθηματικό κόσμο της Ευρώπης, βοήθησε ως προς την παραγωγή καινούργιου υλικού αλλά και ανακάλυψη θεωρημάτων που αγνοούσε την ύπαρξή τους. Φανταστείτε ότι ο διάσημος άγγλος μαθηματικός της εποχής Γκόντφρεϊ Χάρολντ Χάρντι τον χαρακτήρισε φυσική διάνοια, αντίστοιχης κλάσης με μαθηματικούς όπως ο Όιλερ, ο Νεύτωνας και ο δικός μας Αρχιμήδης.

o-anthropos-poy-gnorize-to-apeiroΟ Ντεβ Πατέλ υποδύεται τον Σρινιβάσα Ραμανουτζάν, στην ταινία “Ο Άνθρωπος που Γνώρισε το Άπειρο”

Βέβαια η πορεία του προς την παγκόσμια αναγνώριση δεν ήρθε εύκολα. Χρειάστηκε να εργαστεί ως υπάλληλος γραφείου για να συντηρηθεί, έχασε μια υποτροφία γιατί απέτυχε σε μαθήματα άσχετα με τα μαθηματικά και μόνο με την επιμονή του και την αγάπη του έκανε γνωστή την παρουσία του… Τα χρόνια 1912 και 1913 έστειλε δουλειά του και συγκεκριμένα κάποια θεωρήματα σε ακαδημαϊκούς στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Τότε, την πόρτα της Ευρώπης του άνοιξε ο Γκόντφρεϊ Χάρολντ Χάρντι, προσκαλώντας τον Ραμανουτζάν να τον επισκεφθεί ώστε να συνεργαστούν στο Κέιμπριτζ.

Στα χρόνια που ακολούθησαν ο Ραμανουτζάν απέκτησε τους τίτλους του Εταίρου της Βασιλικής Εταιρίας καθώς και του Εταίρου του κολεγίου Τρίνιτι στο Κέιμπριτζ. Όσο για το έργο του απαριθμεί σχεδόν 3.900 αποτελέσματα, η πλειοψηφία των οποίων έχουν αποδειχθεί ορθά. Να σημειώσουμε ότι κάποια συμπεράσματά του ήταν ιδιαίτερα αντισυμβατικά και εξ ορισμού πρωτότυπα, όπως οι πρώτοι αριθμοί Ραμανουτζάν και η συνάρτηση Θήτα Ραμανουτζάν, που ενέπνευσαν έναν μεγάλο αριθμό περαιτέρω ερευνών.

RamanujanΗ ζωή του έγινε ταινίες, ντοκιμαντέρ, θεατρικά έργα και μυθιστορήματα.

Δυστυχώς όμως, στο πικ της ακαδημαϊκής και βιολογικής του ηλικίας, μόλις στα 32, έσβησε ταλαιπωρημένος από αρρώστιες. Μετά θάνατον, η γοητευτική αυτή επιστημονική φιγούρα, αναγνωρίστηκε τόσο από την κυβέρνηση της Ινδίας που διακήρυξε την ημέρα των γενεθλίων του ως ετήσια «Εθνική Ημέρα των Μαθηματικών» όσο και από τον κόσμο των τεχνών.

DSC01735_1Ο Τζέρεμι Άιρονς είναι ο Γκόντφρεϊ Χάρολντ Χάρντι, σε σκηνή από την ταινία “Ο Άνθρωπος που Γνώρισε το Άπειρο”

Η ζωή του έγινε ταινίες, ντοκιμαντέρ, θεατρικά έργα και μυθιστορήματα. Τον συναντήσαμε ως αναφορά ακόμα και στην γνωστή σε όλους μας μεγάλη επιτυχία «Ο Ξεχωριστός Γουίλ Χάντινγκ». Τέλος, για όλους όσοι βλέπουν την τηλεοπτική σειρά Numb3rs, θα καταλάβουν τώρα γιατί ονοματίσανε μια καθηγήτρια εφαρμοσμένων μαθηματικών Dr. Amita Ramanujan…

Για τον άνθρωπο αυτό, που συνεχίζει και αποτελεί έμπνευση, η τέχνη έχει ακόμα να του δώσει χρόνια που η ζωή του στέρησε. Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για τη ζωή και τη δράση της αυτοδίδακτης ιδιοφυΐας που κατάφερε να αλλάξει τον κόσμο με τη φαντασία του, βγήκε η ταινία «Ο Άνθρωπος που Γνώριζε το Άπειρο» (2015).

DSC01735_2

Η φιλία και η συνεργασία των δύο αντρών άλλαξε τον κόσμο που σκεφτόμαστε (Τζέρεμι Άιρονς και Ντεβ Πατέλ σε σκηνή από την ταινία «Ο Άνθρωπος που Γνώρισε το Άπειρο)»

Στην διάρκεια της σύντομής του ζωής, ο Ραμανούτζαν κατάφερε να αφήσει έργο που απαριθμεί σχεδόν 3900 αποτελέσματα, κυρίως ταυτότητες και εξισώσεις.[6] Αν και ένας μικρός αριθμός από τα αποτελέσματα αυτά ήταν εσφαλμένα και μερικά ήδη γνωστά, οι περισσότερες από τις εργασίες του αποδείχθηκαν ορθές.[7] Διατύπωσε συμπεράσματά του ήταν τόσο πρωτότυπα όσο και ιδιαίτερα αντισυμβατικά, όπως οι πρώτοι αριθμοί Ραμανούτζαν και η συναρτήση θήτα Ραμανούτζαν, και ενέπνευσαν έναν τεράστιο αριθμό περαιτέρω ερευνών.[8] Είναι χαρακτηριστικό πως μερικές από τις πιο σημαντικές ανακαλύψεις του άργησαν πολύ να ενταχθούν στο ρεύμα των σύγχρονων μαθηματικών.

Τον Δεκέμβριο του 2011, αναγνωρίζοντας την συνεισφορά του στα μαθηματικά, η κυβέρνηση της Ινδίας διακήρυξε την ημέρα των γενεθλίων του Ραμανούτζαν (22 Δεκεμβρίου) ως ετήσια «Εθνική Ημέρα των Μαθηματικών» καθώς και το έτος 2012 ως «Εθνικό Χρόνο των Μαθηματικών».

Ως άλλος Μότσαρτ, ο ινδός μαθηματικός Σρινιβάσα Ραμανουτζάν (1887 -1920) άφησε πίσω του μια πλούσια σοδειά 4.000 πρωτότυπων θεωρημάτων που μελετώνται ως σήμερα. Λιγότερο γνωστή είναι η μυθιστορηματική ζωή του, που ξεκίνησε από ένα μικρό χωριό της Ινδίας και έλαμψε στο Κέιμπριτζ για να καταλήξει στην πνευματική μοναξιά της αγαπημένης του πατρίδας

Πήγε στο σχολείο σε ηλικία επτά ετών και έμεινε ως τα 16 του. Αρχισε να ασχολείται με τα μαθηματικά από μικρή ηλικία και ήταν λαμπρός μαθητής. H πραγματική είσοδός του στον κόσμο των μαθηματικών έγινε όταν έφτασε στα χέρια του το βιβλίο «Μια σύνοψη αποτελεσμάτων στα καθαρά και εφαρμοσμένα μαθηματικά» του Τζωρτζ Καρ. Το βιβλίο περιείχε 6.000 θεωρήματα τα οποία ο Ραμανουτζάν μελετούσε με ενθουσιασμό και απεδείκνυε με δικό του τρόπο. Ισχυριζόταν ότι η θεά Ναμακάι τον ενέπνεε στα όνειρά του με μαθηματικούς τύπους.

Με βάση τις πολύ καλές επιδόσεις του στο γυμνάσιο κέρδισε μια υποτροφία για το πανεπιστήμιο, όπου τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν καλά. Τα μαθηματικά, που ήταν η μεγάλη του αγάπη, ήταν η αιτία της αποτυχίας του στο πανεπιστήμιο. Ο Ραμανουτζάν ασχολούνταν μόνο με τα μαθηματικά και αγνοούσε τα υπόλοιπα μαθήματα. Απέτυχε στις εξετάσεις, έχασε την υποτροφία και δεν πήρε το πτυχίο του. Παντρεύτηκε στα 22 του αλλά δεν μπόρεσε να βρει δουλειά στο πανεπιστήμιο, παρά τις προσπάθειες επώνυμων Ινδών που είχαν εντυπωσιαστεί από τις ικανότητές του. Τελικά το 1912, σε ηλικία 25 ετών, βρήκε δουλειά στο Λιμενικό Ταμείο του Μαντράς. Οπως είναι φυσικό, η δουλειά του δεν τον ενδιέφερε καθόλου και όλον τον υπόλοιπο χρόνο ασχολούνταν με τα μαθηματικά. Εμενε ξάγρυπνος τις νύχτες παράγοντας και αποδεικνύοντας νέα θεωρήματα στη θεωρία των αριθμών. H περίοδος αυτή της ζωής του μοιάζει με την αντίστοιχη του Αϊνστάιν στο γραφείο ευρεσιτεχνιών της Ζυρίχης, όπου υπηρέτησε ως υπάλληλος. Εκείνη την περίοδο ο μεγάλος φυσικός συνέλαβε και δημοσίευσε τις σημαντικότερες εργασίες του χρησιμοποιώντας τον ελεύθερο χρόνο του.

Ο προϊστάμενός του στο γραφείο διαπίστωσε το μεγάλο του ταλέντο στα μαθηματικά και τον προέτρεψε να έλθει σε επικοινωνία με τους βρετανούς μαθηματικούς. Ο Ραμανουτζάν έστειλε το 1913 μια επιστολή στον πιο γνωστό βρετανό μαθηματικό της εποχής, τον Τζ. Χάρντι Οπως ανέφερε ο Χάρντι αργότερα, η επιστολή περιείχε 120 θεωρήματα χωρίς απόδειξη. Μερικά από αυτά ήταν γνωστά, μερικά μπορούσαν να αποδειχθούν με δυσκολία και μερικά ήταν εντελώς νέα και πρωτότυπα. Ο Χάρντι εντυπωσιάστηκε αναφέροντας πως δεν είχε δει ποτέ κάτι παρόμοιο στη ζωή του και αποφάσισε να καλέσει τον νεαρό Ινδό στο Κέιμπριτζ. Υστερα από δύσκολες προσπάθειες κατάφερε να φέρει τον Ραμανουτζάν στο Κέιμπριτζ το 1914.

Ο Ραμανουτζάν και ο Χάρντι είχαν στενή συνεργασία. Ο Ραμανουτζάν είχε την τάση να επινοεί συνεχώς θεωρήματα χωρίς να τα αποδεικνύει και ο Χάρντι προσπαθούσε να του διδάξει τη διαδικασία της απόδειξης, η οποία είναι η βάση των μαθηματικών. H ζωή του στο Κέιμπριτζ ήταν δύσκολη, παρ’ όλες τις προσπάθειες του Χάρντι να αισθάνεται άνετα στο ψυχρό περιβάλλον του πανεπιστημίου. Ο καιρός, η διαφορετική κουλτούρα, η μοναξιά και το φαγητό επηρέασαν σημαντικά την υγεία του. Ο Ραμανουτζάν ήταν χορτοφάγος και αναγκαζόταν να ετοιμάζει μόνος του το φαγητό του, ενώ κυκλοφορούσε με γυμνά πόδια στο πανεπιστήμιο. Το 1917 αρρώστησε και νοσηλεύτηκε πολλές φορές στο νοσοκομείο. H μεγάλη του αγάπη και η ικανότητά του στη θεωρία των αριθμών φαίνεται από το εξής περιστατικό. Ο Χάρντι τον επισκέφθηκε κάποτε στο νοσοκομείο και όταν τον συνάντησε του ανέφερε ότι το ταξί που τον μετέφερε είχε τον αριθμό 1729. Τότε ο Ραμανουτζάν απάντησε αμέσως ότι ο αριθμός αυτός είναι ο μικρότερος ακέραιος που μπορεί να αντιπροσωπευθεί με το άθροισμα δύο κυβικών δυνάμεων κατά δύο τρόπους (1729=13+123=93+103). Λόγω της επιδείνωσης της υγείας του ο Ραμανουτζάν επέστρεψε στην Ινδία το 1919 και τον επόμενο χρόνο πέθανε.

Ο Ραμανουτζάν πήρε τελικά το πτυχίο του από το Κέιμπριτζ το 1916, ενώ το 1918 εκλέχθηκε εταίρος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου και του Trinity College του Κέιμπριτζ. Κατά τη διάρκεια της πεντάχρονης παραμονής του εκεί δημοσίευσε 21 εργασίες αλλά άφησε και μεγάλο αδημοσίευτο έργο σε σκόρπια τετράδια. Το 1976, 56 χρόνια μετά τον θάνατό του, βρέθηκε στο Κέιμπριτζ ένα τετράδιο 138 σελίδων που περιείχε 600 θεωρήματα. Πρόκειται για τη δουλειά που εκπόνησε στον έναν χρόνο που έζησε στην Ινδία πριν από τον θάνατό του. Ο Ραμανουτζάν, παρ’ όλο που γνώριζε ότι έφθανε το τέλος, δούλευε συνεχώς ως τον θάνατό του. Ο καθηγητής Μπ. Μπερντ του Πανεπιστημίου του Ιλινόι των ΗΠΑ, και οι συνεργάτες του ασχολήθηκαν επί δεκαετίες με την ταξινόμηση και τη μελέτη του έργου του (4.000 θεωρήματα) το οποίο δημοσιεύτηκε σε πέντε τόμους από τον εκδοτικό οίκο Springer. Στο Πανεπιστήμιο του Μαντράς ιδρύθηκε προς τιμήν του το Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών στα μαθηματικά ενώ στo Avvai Kalai Kazhagam μουσείο. H σύζυγός του Τζανακιαμάλ πέθανε το 1994.

Ο Ραμανουτζάν γεννήθηκε το 1887 σε μια φτωχή οικογένεια βραχμάνων στο Εροντε της Ινδίας. Ο πατέρας του ήταν υπάλληλος σε ένα κατάστημα υφασμάτων. Ο Ραμανουτζάν θεωρείται ο μεγαλύτερος μαθηματικός της Ινδίας, καλύτερος από τον Χίλμπερτ, ισάξιος του Γκάους και του Οϊλερ, και η ζωή του αποτελεί την πλέον ρομαντική και συγκινητική ιστορία των σύγχρονων μαθηματικών.

Κατηγορίες:
Ιστορία

Οι κλιματολογικές συνθήκες, οι Αρχαίοι Αθηναίοι και η Ναυμαχία της Σαλαμίνας

| 0 ΣΧΟΛΙΑ


Η επιλογή του σημείου της σύγκρουσης με τους Πέρσες στη Σαλαμίνα ήταν άριστα μελετημένη από τους αρχαίους Έλληνες και καθόλου τυχαία, καθώς βασιζόταν στη γνώση των τοπικών κλιματολογικών συνθηκών. Αυτό δείχνει μία νέα μελέτη από το Κέντρο Ερεύνης Φυσικής της Ατμόσφαιρας και Κλιματολογίας της Ακαδημίας Αθηνών, με επικεφαλής τον ακαδημαϊκό καθηγητή Χρήστο Ζερεφό, η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Atmosphere.

Ο φετινός Σεπτέμβριος σηματοδοτεί την επέτειο των 2.500 ετών από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Στα τέλη του Σεπτεμβρίου του 480 π.Χ. ο ελληνικός στόλος, με μικρές δυνάμεις αλλά με άριστη τακτική και υπό την ηγεσία του Θεμιστοκλή, πραγματοποίησε μία από τις αποφασιστικότερες νίκες της ιστορίας. Η νέα μελέτη δείχνει ότι η εμπνευσμένη στρατηγική τού μεγάλου ηγέτη βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες και ο ίδιος ο Θεμιστοκλής γνώριζαν τις κλιματολογικές συνθήκες και ιδιαίτερα τους ανέμους που έπνεαν στο στενό της Σαλαμίνας, προσαρμόζοντας τον στρατηγικό σχεδιασμό τους ανάλογα, ώστε να επωφεληθούν από την ημερήσια διακύμανσή τους.

Τα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν πως ο συνδυασμός ενός βορειοδυτικού ανέμου που έπνεε κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τη θαλάσσια αύρα που σηκώθηκε μετά τις 10:00, σχημάτισε μία «λαβίδα» ανέμου, η οποία, όσο περνούσε η μέρα, εγκλώβισε τον περσικό στόλο στη Σαλαμίνα. Η κλιματολογική ανάλυση του ανεμολογικού πεδίου στην περιοχή όπου διεξήχθη η ναυμαχία βασίστηκε στις διαθέσιμες μετρήσεις των μετεωρολογικών σταθμών στην περιοχή, καθώς και σε δεδομένα των κλιματικών και μετεωρολογικών μοντέλων ERA5 και WRF για το χρονικό διάστημα 1960-2019, παράλληλα με τις ιστορικές μαρτυρίες από τις αρχαίες πηγές («Ιστορίαι» του Ηρόδοτου, «Πέρσαι» του Αισχύλου κ.ά.).

Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα της έρευνας, οι κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν σήμερα στην περιοχή είναι παρόμοιες με αυτές που επικρατούσαν πριν από 2.500 χρόνια. Η κυριότερη αιτία του μελτεμιού, που πνέει από βόρειες, γενικά, διευθύνσεις στο Αιγαίο κατά τη διάρκεια της θερμής περιόδου, είναι ο συνδυασμός του μουσωνικού χαμηλού, δηλαδή ενός θερμικού χαμηλού που δημιουργείται πάνω από την ευρύτερη περιοχή της Ινδικής Χερσονήσου, με τις υψηλές πιέσεις που επικρατούν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού πάνω από τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.

Ο παραπάνω συνδυασμός έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός ενισχυμένου βορείου ρεύματος στο Αιγαίο με την ονομασία «ετησίαι» (που σημαίνει «ετησίως επαναλαμβανόμενοι»). Οι εν λόγω κλιματολογικές συνθήκες περιγράφηκαν για πρώτη φορά από τον Αριστοτέλη στο βιβλίο του «Μετεωρολογικά». Σε τοπικό επίπεδο, η αποδυνάμωσή των μελτεμιών τον Σεπτέμβριο ευνοεί την επικράτηση μικρότερων συστημάτων κυκλοφορίας, όπως είναι οι θαλάσσιες αύρες (μπάτης-μπουκαδούρα).

Οι Έλληνες είχαν γνώση της τοπικής κλιματολογίας και προσάρμοσαν ανάλογα το στρατηγικό σχέδιό τους. Ο περσικός στόλος έλαβε θέσεις μάχης στην ακτή της Αττικής (Αμφιάλη-Πέραμα) κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ωστόσο, με το πρώτο φως της ημέρας τα ελληνικά πλοία, αντί να προσπαθήσουν να διαφύγουν, όπως περίμεναν οι Πέρσες, εμφανίστηκαν επίσης παρατεταγμένα σε σχηματισμό μάχης από την πλευρά της Σαλαμίνας.

Όταν ο περσικός στόλος κινήθηκε εναντίον του ελληνικού, τα ελληνικά πλοία κινήθηκαν ανάποδα, κωπηλατώντας συντεταγμένα μέχρι την ακτή της Σαλαμίνας. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, αυτός ο ελιγμός αποτελούσε μέρος του στρατηγικού σχεδίου του Θεμιστοκλή και αποσκοπούσε στο να παρασύρει τους Πέρσες βαθύτερα μέσα στο στενό και να καθυστερήσει τη σύγκρουση, περιμένοντας την αλλαγή του ανέμου. Πράγματι, μετά τις 10:00 ο άνεμος στράφηκε σε νοτιοδυτικό (θαλάσσια αύρα) και μόνο τότε ξεκίνησε η ελληνική αντεπίθεση.

Η θαλάσσια αύρα, σε συνδυασμό με τη στενότητα του διαύλου, αποδιοργάνωσε τον περσικό στόλο. Τα ψηλότερα περσικά πλοία ήταν πιο δύσκολο να κυβερνηθούν, καθώς στρέφονταν πλάγια από τον άνεμο και το κύμα, και έτσι έγιναν εύκολος στόχος για τα έμβολα των ελληνικών τριήρεων. Επιπλέον, η ισχυρή νοτιοανατολική αύρα δεν επέτρεψε στους Πέρσες να ανοίξουν πανιά για να υποχωρήσουν γρήγορα προς τον ανοιχτό Σαρωνικό Κόλπο και να μεταφέρουν εκεί τη σύγκρουση.

Τελικά, ένα μεγάλο μέρος του περσικού στόλου χάθηκε, ενώ τα υπόλοιπα πλοία διέφυγαν προς τον Κόλπο του Φαλήρου κατά τις απογευματινές ώρες, όταν οι άνεμοι ολοκλήρωσαν τον καθημερινό κύκλο τους και γύρισαν ξανά σε βορειοδυτικούς. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο δυτικός άνεμος «Ζέφυρος» μετέφερε τα συντρίμμια του περσικού στόλου μέχρι την περιοχή του σημερινού Αγίου Κοσμά, σηματοδοτώντας το τέλος της περσικής παρουσίας στη Μεσόγειο.

Η ερευνητική ομάδα περιελάμβανε, πέρα από τον Χρήστο Ζερεφό, τους ερευνητές της Ακαδημίας Αθηνών Σταύρο Σολωμό, Ιωάννη Καψωμενάκη και Χρήστο Ρεπαπή, καθώς επίσης τον καθηγητή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Δημήτρη Μελά. Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από το Μαριολοπούλειο – Καναγκίνειο Ίδρυμα Επιστημών Περιβάλλοντος.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:
https://www.mdpi.com/2073-4433/11/8/838
ΠΔΡ

Πηγή

Κατηγορίες:
Ιστορία

Γιατί ο Αύγουστος λέγεται Αύγουστος; (και άλλα στοιχεία από την ιστορία του θερινού μήνα)

| 0 ΣΧΟΛΙΑ


Αύγουστος: ο όγδοος μήνας του ισχύοντος Γρηγοριανού έτους, με διάρκεια 31 ημέρες.

Ιστορία του μήνα

Κατά τους αρχαίους ρωμαϊκούς χρόνους ονομαζόταν Sextilis, δηλαδή έκτος, επειδή κατείχε την έκτη θέση στο δεκάμηνο ρωμαϊκό ημερολόγιο. Την ονομασία αυτή διατήρησε και αργότερα, όταν προστέθηκαν δύο ακόμη μήνες, ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος, και ο Σεξτίλις κατείχε την όγδοη θέση στο δωδεκάμηνο, πλέον, ρωμαϊκό ημερολόγιο.

Το 8 π.Χ. ο Sextilis μετονομάστηκε σε Αουγκούστους (=σεβαστός), από την τιμητική προσφώνηση στον αυτοκράτορα Οκταβιανό Αύγουστο, στον οποίο αφιερώθηκε, επειδή τον μήνα αυτό ο Οκταβιανός ανήλθε για πρώτη φορά στα υψηλά αξιώματα και σημείωσε μεγάλες επιτυχίες σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο (τερματισμός Εμφυλίου Πολέμου, κατάληψη της Αιγύπτου κ.ά.).

Το 4 π.Χ. ο Οκταβιανός προσέθεσε αυθαίρετα μία επιπλέον ημέρα στον Αύγουστο, που ως τότε είχε τριάντα ημέρες, την οποία απέσπασε από τον Φεβρουάριο, ώστε να μην υστερεί σε διάρκεια από τον Ιούλιο, που ήταν αφιερωμένος στον Ιούλιο Καίσαρα.

Γιορτές του μήνα

Στο αρχαίο Αττικό ημερολόγιο ο Αύγουστος αντιστοιχούσε στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του μήνα Εκατομβαιώνα και στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Μεταγειτνιώνα. Η Αθήνα ήταν στο πόδι για τον εορτασμό των Παναθηναίων, τη μεγαλύτερη γιορτή της πόλης προς τιμήν της θεάς Αθηνάς. Τον ίδιο μήνα η θεά της Σοφίας είχε την τιμητική της και στην εορτή των Συνοικίων.

Στην χριστιανική εποχή, ολόκληρος ο Αύγουστος είναι αφιερωμένος στην Παναγία, με τις Παρακλήσεις, τη Νηστεία, την Κοίμησή της (15 Αυγούστου), τα Μεθεόρτια, τα Εννιάμερα και την κατάθεση της Αγίας Ζώνης στις 31 Αυγούστου, οπότε τελειώνει το εκκλησιαστικό έτος.

Άλλες ξεχωριστές θρησκευτικές γιορτές του μήνα είναι η Μεταμόρφωση του Σωτήρος (6 Αυγούστου) και του Αγίου Φανουρίου (27 Αυγούστου) με τις φανουρόπιτες των πιστών για την εύρεση χαμένων αντικειμένων και η μνήμη της αποτομής της τιμίας κεφαλής Ιωάννου του Προδρόμου (29 Αυγούστου), που συνοδεύεται από ημερήσια νηστεία.

Με τον Δεκαπενταύγουστο συνδέεται και ο τορπιλισμός του καταδρομικού Έλλη στο λιμάνι της Τήνου (15 Αυγούστου 1940) από το ιταλικό υποβρύχιο Ντελφίνο, που αποτέλεσε το προανάκρουσμα της επίθεσης της φασιστικής Ιταλίας κατά της χώρας μας στις 28 Οκτωβρίου 1940.

Λαϊκά ονόματα του Αυγούστου

Στο λαϊκό καλεντάρι ο Ιανουάριος ονομάζεται:

  • Συκολόγος (λόγω της συγκομιδής των σύκων)
  • Πεντεφάς (επειδή τρώνε πέντε φορές την ημέρα)
  • Τραπεζοφόρος
  • Διπλοχέστης (ίσως επειδή η μεγάλη κατανάλωση φρούτων προκαλεί αυξημένες ανάγκες)
  • Δριμάρης από τις «δρίμες» ή «δρίματα», όπως ονομάζονται οι έξι πρώτες ημέρες του μήνα. Τις μέρες αυτές, σύμφωνα με τις λαϊκές δοξασίες, επενεργούν ανεξιχνίαστες δυνάμεις στα νερά και όποιος κάνει μπάνιο στη θάλασσα κινδυνεύει να πάθει μεγάλο κακό (ίσως να συνδέεται με τα μπουρίνια και τα μελτέμια), ενώ όποιος ή όποια πλένει ρούχα αυτά κινδυνεύουν να καταστραφούν. Μόνο αν ρίξει ένα καρφί στο νερό μπορεί να «καρφώσει» τις δρίμες και να τις εξουδετερώσει.

Οι 12 πρώτες μέρες του Αυγούστου λέγονται και μερομήνια, επειδή προαναγγέλλουν τον καιρό για κάθε μήνα του έτους («Η Πέμπτη του Αυγούστου άνεφος και ο Μάης άβρεχος»)

Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/500/184

Κατηγορίες:
Ιστορία
web design by