Τα αυτοκίνητα χωρίς οδηγό γίνονται σταδιακά πραγματικότητα. Το πιο πρόσφατο αυτοκίνητο της Tesla έχει αυτόματο πιλότο. Ο γενικός διευθυντής της Uber δήλωσε ότι θα αγοράσει κάθε αυτοκίνητο χωρίς οδηγό που μπορεί να παράγει η Tesla ετησίως (γύρω στα 500.000). Το αυτοκίνητο χωρίς οδηγό της Google με προσπερνά μερικές φορές όταν πηγαίνω με το ποδήλατο στη δουλειά μου στο Austin. Άλλοι κατασκευαστές σχεδιάζουν τα δικά τους συστήματα κίνησης χωρίς οδηγό. Υπάρχει ακόμα και συζήτηση για αγώνες με αυτοκίνητα χωρίς οδηγό.
Οπότε επιτρέψτε μας να φανταστούμε ένα όχι και τόσο μακρινό (και αρκετά πιθανό) μέλλον όπου τα περισσότερα αυτοκίνητα στους δρόμους πάνε μόνα τους. Αυτά τα αμάξια είναι συνδεδεμένα μεταξύ τους –μεταφέρουν πληροφορίες για τη θέση, την ταχύτητα, την κυκλοφορία και τους κινδύνους που τα περιβάλλουν. Δεν χρειάζεται να σταματάτε στα σταυροδρόμια αν δεν υπάρχει κίνηση. Ένα μεγάλο σύστημα διαχείρισης κυκλοφορίας διατηρεί τα οχήματα εν κινήσει, βρίσκοντας την καλύτερη διαδρομή.
Ένα ολόκληρο αυτοδιαχειριζόμενο κυκλοφοριακό σύστημα που μειώνει την κίνηση, τα ατυχήματα και τις εκπομπές καυσαερίων –και όλα αυτά με χαμηλό κόστος. Πόσο ακόμα θα χρειαστεί μέχρι οι άνθρωποι να φτάσουν στο σημείο όχι μόνο να δέχονται κάτι τέτοιο, αλλά να το προτιμούν; Ενώ πολλοί σπεύδουν να ισχυριστούν ότι κανείς δεν θα το θέλει αυτό, πόσοι άνθρωποι μετακινούνται ακόμα με άμαξες;
Οι συνέπειες των αυτοκινήτων χωρίς οδηγό είναι τεράστιες γιατί η βιομηχανία των μεταφορών είναι τεράστια, απασχολώντας περίπου 5.000.000 εργαζομένους μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ξαφνικά, δεν χρειάζεστε οδηγούς για τα ταξί, τα λεωφορεία, τα απορριμματοφόρα, τις μεταφορές, και για οτιδήποτε άλλο μπορείτε να φανταστείτε. Και όχι μόνο τα αμάξια –τα πλοία, τα αεροπλάνα, οτιδήποτε κινείται και μπορεί να γίνει αυτόματο. Μόλις ξεκινήσει αυτή η διαδικασία, πιθανόν θα γίνει γρήγορα, γιατί θα εξοικονομηθούν πολλά χρήματα με αυτόν τον τρόπο. Τι συνέβη στα άλογα όταν δεν τα χρειαζόμασταν πλέον για να σέρνουν κάρα;
Οι οδηγοί είναι ζωτικής σημασίας για το σημερινό σύστημα μεταφορών
Οι άνθρωποι που οδηγούν σήμερα αυτά τα οχήματα είναι σήμερα από τους πολυτιμότερους στην κοινωνία. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής θα έφτανε σε τέλμα αν εξαφανίζονταν όλοι ξαφνικά. Όλοι μαζί, αυτά τα εκατομμύρια ανθρώπων, μεταφέρουν τρόφιμα στα σουπερμάρκετ μας, παίρνουν τα σκουπίδια από τα σπίτια μας και πάνε τα παιδιά μας στο σχολείο. Τι θα συμβεί σε όλους αυτούς τους ανθρώπους, οι οποίοι, χωρίς να φταίνε, καθίστανται άνεργοι με μια δεξιότητα που δεν είναι πλέον απαραίτητη για την κοινωνία;
Προφανώς, έχουν εξαλειφθεί δουλειές από την κοινωνία στο παρελθόν: πόσοι άνθρωποι είναι σιδηρουργοί, τσαγκάρηδες ή καθαριστές καμινάδων; Ολόκληρα επαγγέλματα έχουν εξαφανιστεί από την κοινωνία στο παρελθόν με ελάχιστες συνέπειες, γιατί πρέπει τώρα να νοιαστούμε;
Κάτι άλλαξε.
Φανταστείτε ότι ζούσατε πριν από εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια. Το μέσο προσδόκιμο ζωής είναι χαμηλό. Η τεχνολογία είναι σε πρωτόγονα επίπεδα. Η τροφή είναι ελάχιστη. Το σήμα του ασύρματου δικτύου είναι πέρα για πέρα άθλιο. Περνάτε όλον τον χρόνο σας αναζητώντας τροφή, και τον ελάχιστο χρόνο που διαθέτετε ασχολείστε ουσιαστικά με την επιστήμη. Δεν πρόκειται για πολύ προχωρημένη επιστήμη, βέβαια –αναφέρομαι στο να χτυπάτε πέτρες μεταξύ τους, να ανακαλύπτετε τη φωτιά, να φτιάχνετε δόρατα- εν τούτοις, αυτές οι ανακαλύψεις είναι επιστήμη και η πρόοδος είναι αργή.
Τώρα φανταστείτε ότι πηγαίνετε πίσω μια μόνο χιλιετία. Είστε πλέον ένας χωρικός, όπως και όλοι οι άλλοι. Το μέσο προσδόκιμο ζωής εξακολουθεί να είναι χαμηλό. Περνάτε το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου σας καλλιεργώντας τρόφιμα ώστε οι λίγοι προνομιούχοι να μην χρειάζεται να ασχολούνται με τις γεωργικές εργασίες. Σαν σύνολο, η κοινωνία έχει λίγο περισσότερο χρόνο για εφευρέσεις και ανακαλύψεις. Η πρόοδος είναι ταχύτερη, αλλά λίγο. Η ζωή για τους χωρικούς εξακολουθεί να είναι άσχημη. Το σήμα του ασύρματου δικτύου ακόμα πάσχει.
Τώρα είστε εσείς. Το μέσο προσδόκιμο ζωής είναι υψηλότερο από ποτέ. Είτε ανήκετε στο 1,5% της Αμερικανικής κοινωνίας που ασχολείται με τις καλλιέργειες για χάριν όλων των υπολοίπων ή στο 98,5% που απασχολείται σε εντελώς διαφορετικούς τομείς. Όπου και αν ανήκετε, η ζωή σας είναι σχετικά καλή, το σήμα του ασύρματου δικτύου είναι απίστευτα καλύτερο και ουσιαστικά ζείτε σαν βασιλείς (τουλάχιστον συγκριτικά με τις προαναφερθείσες εκδοχές). Οπότε τι είναι αυτό που άλλαξε;
Η τεχνολογία.
Όταν η μετάβαση γίνεται πολύ γρήγορα
Οι αγρότες αντικαταστάθηκαν από τα μηχανήματα και έγιναν κατασκευαστές. Οι κατασκευαστές αντικαταστάθηκαν με τη σειρά τους από πλατφόρμες και έγιναν στη συνέχεια μηχανικοί υπολογιστών. Όσο πιο πολλοί άνθρωποι σε μια κοινωνία έχουν την ελευθερία να σκέφτονται, να δημιουργούν και να κάνουν πράγματα που δεν αφορούν τη συντήρηση της κοινωνίας (όπως οι αγροτικές εργασίες και οι μετακινήσεις πραγμάτων), τόσο πιο πολλοί άνθρωποι είναι διαθέσιμοι να γίνουν καλλιτέχνες, επιστήμονες και επιχειρηματίες. Αυτό ωθεί σε περισσότερες ανακαλύψεις, οι οποίες, από την πλευρά τους, δίνουν μεγαλύτερο χώρο και χρόνο στους ανθρώπους να σκέφτονται, και τα λοιπά. Η ανθρωπότητα το κάνει αυτό εδώ και χιλιετίες.
Αλλά αυτή η διαδικασία αντικατάστασης ενός επαγγέλματος με κάποιο άλλο ήταν πάντα αργή. Η κοινωνία χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί στην αλλαγή των απαραίτητων δεξιοτήτων. Στην πραγματικότητα, λίγοι αγρότες στην πραγματικότητα επανεκπαιδεύονται για να γίνουν κατασκευαστές και λίγοι κατασκευαστές προχωρούν και γίνονται μηχανικοί υπολογιστών. Είναι πολύ πιο πιθανό να είναι η επόμενη γενιά αυτή που θα εκπαιδευτεί για να αποκτήσει τις νέες δεξιότητες που απαιτεί η σύγχρονη κοινωνία. Τα παιδιά των αγροτών γίνονται κατασκευαστές και τα παιδιά των κατασκευαστών σπουδάζουν την επιστήμη των υπολογιστών. Αλλά σε κάποιο σημείο, ο ρυθμός της αλλαγής μπορεί να γίνει πιο γρήγορος από τον ρυθμό με τον οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά. Σε κάποιο σημείο, ο κατασκευαστής πρέπει να επανειδικευτεί ως μηχανικός υπολογιστών … ή θα έρθει αντιμέτωπος με την ανεργία.
Στην πραγματικότητα, έχουμε ήδη ξεπεράσει αυτό το σημείο∙ συνέβη κατά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου, όταν η βιομηχανία παραγωγής μετατράπηκε στην αυτοματοποιημένη παραγωγή. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Ντιτρόιτ, μια πόλη της οποίας ο πληθυσμός αυξήθηκε από 300.000 το 1900 σε σχεδόν 2.000.000 το 1950 λόγω της αυτοκινητιστικής βιομηχανίας. Εν τούτοις, λίγο μετά από αυτή την κορύφωση, μέσα από ένα μείγμα κακής διαχείρισης, παγκόσμιου ανταγωνισμού και αυτοματοποίησης, οι παραγωγικές θέσεις εργασίας εξαφανίστηκαν, ενώ οι άνθρωποι όχι. Το Ντιτρόιτ παρήκμασε. Το 2012, το Ντιτρόιτ πρωτοστάτησε στους φόνους που σημειώθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, και το 2013 κήρυξε πτώχευση. Αυτό το πρόβλημα δεν είναι ενδημικό: μεγάλα μέρη χωρών που κάποτε ευημερούσαν είναι πλέον φτωχά γιατί οι βιομηχανίες τους κατέρρευσαν σχετικά γρήγορα.
Από κοινωνικής πλευράς, η απελευθέρωση επιπλέον εκατομμυρίων ανθρώπων για να κάνουν πιο περίπλοκα πράγματα είναι ωφέλιμη. Δίνει τη δυνατότητα στους ανθρώπους να γίνουν καλλιτέχνες, επιστήμονες και επιχειρηματίες, με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο μειώνεται ο αριθμός των αγροτών και των κατασκευαστών.
Για τα εκατομμύρια άτομα που έχασαν ξαφνικά τις δουλειές τους, η εξέλιξη αυτή είναι πολύ άσχημη. Ως κοινωνία, δεν είμαστε τόσο καλοί στο να τους βοηθάμε να επανεκπαιδευτούν. Αντίθετα, τους αφήνουμε να μαραζώσουν. Πρέπει εμείς ως κοινωνία να πληρώνουμε ώστε να επανειδικευτούν οι εργάτες των οποίων οι δουλειές καθίστανται απαρχαιωμένες, ή απλά πρέπει να συνηθίσουμε να ζούμε στο Ντιτρόιτ;
Αυτά τα ερωτήματα είναι σημαντικά, και πρέπει να αρχίσουμε να τα συζητάμε τώρα. Βρισκόμαστε σε ένα τεχνολογικό χείλος του γκρεμού, μια κρίσιμη καμπή, μια περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας εφάμιλλη με την ανακάλυψη της γεωργίας και της Βιομηχανικής Επανάστασης.
Πρόσφατα, ένα πρόγραμμα υπολογιστή πέρασε τις εισαγωγικές εξετάσεις για το Πανεπιστήμιο. Τα ρομπότ μπορούν να μαγειρεύουν και να δουλεύουν στο λιανεμπόριο. Τα ρομπότ μπορούν να μαθαίνουν, και μαθαίνουμε πώς να τα κάνουμε να μαθαίνουν πιο γρήγορα. Υπάρχουν ακόμα και προγράμματα υπολογιστών που μπορούν να ξαναγράφονται από μόνα τους για να γίνουν πιο αποτελεσματικά.
Πρέπει να αποφασίσουμε τώρα τι θα κάνουμε για αυτούς τους οδηγούς που αντικαθίστανται στο όνομα της προόδου γιατί αυτό που θα κάνουμε τώρα θα θέσει ένα πρότυπο. Ένα πρότυπο για το τι θα κάνει η κοινωνία για όλους μας, καθώς θα αντικατασταθούμε και εμείς σταδιακά από την τεχνολογία. Πόσο ακόμα θα χρειαστούμε για να επανεκπαιδεύσουμε τους επιστήμονες της πληροφορικής; Τι θα θέλουν τα παιδιά τους να γίνουν;
_________________________
~ Leon Vanstone, μεταδιδακτορικός συνεργάτης στην Αερομηχανική στο University of Texas at Austin.
Το σημείο συνειδητοποίησης όλων των «γιατί» στη ζωή μας, είναι σχεδόν βέβαιο ότι δε θα το φτάσουμε ποτέ. Αυτό, βέβαια, είναι και το ενδιαφέρον κομμάτι στην όλη πορεία μας, διότι μας προκαλεί να εξερευνούμε και να αμφισβητούμε κάθε πτυχή της, με διαφορετική οπτική κάθε φορά.
Η ποιότητα αντιληπτικότητας και ο τρόπος με τον οποίο εξετάζουμε γεγονότα και καταστάσεις, σχετίζεται άμεσα με τον εαυτό που έχουμε χτίσει μέχρι εκείνη τη στιγμή και σε αυτό έχει επιδράσει σε μεγάλο βαθμό το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινούμαστε.
Πόσο συνειδητά και με ποια κριτήρια επιλέγουμε τους ανθρώπους που συναναστρεφόμαστε;
Όταν δεν έχουμε καταλάβει ποιοι είμαστε εμείς οι ίδιοι, είναι πολύ δύσκολο να κρίνουμε ορθολογικά την καταλληλόλητα ύπαρξης μιας άλλης οντότητας, που αλληλεπιδρά στον μικρόκοσμό μας.
Οφείλουμε, όμως, να παραδεχτούμε την επίδραση που έχει στη διαμόρφωση της πραγματικότητάς μας και να είμαστε άκρως σχολαστικοί, όταν επιτρέπουμε την είσοδό τους στη ζωή μας και την ίδια στιγμή σταθεροί, όταν αποφασίζουμε την αποχώρησή τους από αυτή.
Μερικές φορές είναι δύσκολο να διαχωριστεί η ασθενής ανάγκη του ανήκειν, από τη θέληση για ποιοτική συναναστροφή με διαδραστική ανιδιοτέλεια.
Είναι παράδοξο να μη μπορούμε να μείνουμε μόνοι μας και να αναζητάμε διαπροσωπικές επαφές, μόνο και μόνο γιατί δεν έχουμε κάτι καλύτερο να κάνουμε. Είναι παράταιρο να δημιουργούμε και να διαιωνίζουμε σχέσεις με ημερομηνία λήξης, απλά και μόνο γιατί φοβόμαστε να παραδεχτούμε ότι κάτι τελείωσε ή ότι δεν είχε αρχίσει, καν, ποτέ.
Συνάπτουμε επαφές που δε μας καλύπτουν, δε μας εκφράζουν, δε μας γεμίζουν, δε μας εξελίσσουν. Αυτό συμβαίνει, κυρίως, όταν δεν εξετάζουμε εις βάθος τον άνθρωπο που φέρνουμε κοντά μας, αλλά αρκούμαστε σε επιφανειακά «χαρίσματα», που μας προσφέρουν προσωρινά μια ναρκωμένη χαρά. Οι περιπτώσεις αυτές, λειτουργούν, όπως και η ζάχαρη: απότομη και στιγμιαία ευχαρίστηση και ύστερα αναπόφευκτη κατακόρυφη πτώση, που σε αφήνει με μια αίσθηση ψυχοσωματικής κόπωσης.
Αναλώνουμε τον εαυτό μας και το χρόνο μας με παρέες, που δε ταιριάζουν στην ιδιοσυγκρασία μας και, δυστυχώς, σε αυτό το σημείο, αντί να προσαρμόζουμε την συμπεριφορά μας έτσι ώστε να ταιριάζει στις πεποιθήσεις μας, προσαρμόζουμε τις πεποιθήσεις μας έτσι ώστε να ταιριάζουν στη συμπεριφορά μας, με αποτέλεσμα να φτάνουμε στα όριά μας, ψάχνοντας τον υπαίτιο, ο οποίος δεν είναι άλλος από εμάς.
Πολλές φορές, είναι δύσκολο να αποφύγουμε τέτοιες συναναστροφές, γιατί μπορεί αυτός ο κάποιος να είναι η οικογένειά μας, ο παιδικός μας φίλος, η μακροχρόνιά μας σχέση και πάει λέγοντας. Δεν είναι, όμως, ακατόρθωτο. Το ότι νοιάζεται για εμάς –ή αντίστοιχα νοιαζόμαστε εμείς για κάποιον-, δε σημαίνει ότι κάνει καλό να υπάρχει στη ζωή μας.
Μπορούμε να κατευθύνουμε ορθώς τις σκέψεις μας, εάν ελέγξουμε τα συναισθήματά μας. Επομένως, αν δε θέλουμε να χρησιμοποιούμε δικαιολογίες για να καθησυχάζουμε τον εαυτό μας, είμαστε σε θέση να αποκοπούμε από κάθε ασθενή επαφή.
Η έλλειψη στόχων και ιδανικών, η κακή διάθεση, η κατάσταση στην οποία βρίσκεται και έχει υιοθετήσει ως τρόπο ζωής με πρότυπά του κατώτερα συναισθήματα και χαμηλής ουσίας σκέψης, το ανθυγιεινό modus vivendi, είναι λίγα από τα κολλητικά νοσήματα, που είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα κολλήσουμε, εάν έχουμε στην καθημερινή εμβέλειά μας τέτοιο είδος ανθρώπου.
Αντίθετα, μια ποιοτική συναναστροφή, μπορεί να είναι υπεύθυνη μεγάλης αλλαγής στον τρόπο σκέψης και αντίληψης του έως τώρα εαυτού μας και να μας ανοίξει νέους ορίζοντες στις προβολές που έχουμε από τον κόσμο έως τώρα. Έχοντας ανθρώπους στη ζωή μας με θετική ενέργεια, με ανιδιοτελή πρόθεση και σεβασμό προς τον εαυτό τους, δημιουργούμε μια συμπαγώς διαφανή σχέση, στην οποία αξίζει να δώσουμε προσοχή και να διατηρήσουμε.
Ποιότητα, αυτό-σεβασμός και ειλικρίνεια, είναι τρία από τα κυριότερα χαρακτηριστικά που οφείλει να έχει κάποιος, στον οποίο θα αφιερώσουμε ό,τι πολυτιμότερο έχουμε: το χρόνο μας! Ας μη ξεχνάμε, ότι όσους βάζουμε δίπλα μας, πρέπει να τους θαυμάζουμε και να μας ωθούν στην ανάδειξη του καλύτερου και του πιο γνήσιου Εγώ.
Αν δε θέλουμε να μεταλλαχθούμε σε κάτι απεχθές, σύμφωνα με τα πιστεύω μας, αξίζει να επενδύσουμε σε ταυτότητες ακέραιες και σταθερές, οι οποίες θα μπουν γοητευτικά αθόρυβα στη ζωή μας.
Βρίσκεται στα όρη Τάτρα στη Σλοβακία και είναι τόσο καθαρή, ώστε ο πεζοπόρος Τόμας Νούνουκ, φαίνεται σαν να περπατάει στον αέρα!
Η επιστημονική εξήγηση που έδωσαν οι χρήστες του Reddit, είναι ότι όταν το νερό μιας λίμνης παγώσει πολύ γρήγορα, παγιδεύει στο εσωτερικό του βρομιές που εμποδίζουν την ορατότητα του πυθμένα της. Αντίθετα αν παγώσει σταδιακά, προκαλείται το συγκεκριμένο φαινόμενο και το εξαιρετικό αυτό θέαμα.
Απολαύστε μέσα σε λίγα λεπτά τις ομορφιές της ελληνικής πρωτεύουσας. Είναι πολύβουη, είναι κουραστική, έχει εξαντλητικούς ρυθμούς, αλλά η Αθήνα παραμένει αναμφισβήτητα μία από τις ωραιότερες πόλεις της Ελλάδας, της Ευρώπης και του κόσμου.
Μια πόλη που διατηρεί την ομορφιά της μέσα στους αιώνες, μια πόλη που δεν χάνει τη ζωντάνια της, τη… μαγεία της, την ανθρωπιά της, το ρομαντισμό της και την ιστορικότητά της.
Αν βάλουμε στην άκρη τα άσχημα που μας ταλαιπωρούν καθημερινά, αν προσπεράσουμε τις τροτοκοσμικές καταστάσεις που βιώνουμε σε ορισμένες περιοχές και παραμερίσουμε το γκρίζο από το οποίο περιτριγυριζόμαστε, θα διαπιστώσουμε ότι η Αθήνα δεν είναι απλά μια όμορφη πόλη, είναι μια πόλη μαγική, γεμάτη ιστορία απ’ άκρη σ’ άκρη, μια πόλη που αξίζει να ζεις.
Το κακό με όλους εμάς που ζούμε στην ελληνική πρωτεύουσα είναι ότι δεν γνωρίζουμε την πόλη μας. Περνάμε καθημερινά έξω από ιστορικά κτήρια και δεν γνωρίζουμε τι είναι… Αγνοούμε τη σπουδαιότητά τους, την ιστορία τους.
Ο Νορβηγός κινηματογραφιστής Stian Rekdal από την άλλη επισκέφθηκε την Ελλάδα και ετοίμασε ένα project για το VisitGreece/ the Greek National Tourism Organisation παραθέτοντας τα πιο όμορφα σημεία της, ίσως και αυτά που είχες παραλείψει να προσέξεις.
Το βίντεο είναι υπέροχο! Απολαύστε μέσα σε λίγα λεπτά τις ομορφιές της Αθήνας…
Υπήρξε μια περίοδος στην παιδική ηλικία σχεδόν όλων μας που θέλαμε να γίνουμε αστροναύτες. Δεν γνωρίζαμε το γιατί. Ίσως ήταν η πρώτη μας επαφή με κάτι τόσο άγνωστο, όπως είναι το σύμπαν, που μας εξίταρε την περιέργεια.
Μετά από λίγους μήνες ή χρόνια, ο ‘επαγγελματικός’ μας προσανατολισμός άρχιζε να στρέφεται προς πιο συμβατικά επαγγέλματα, όπως είναι αυτά του δασκάλου, του τραγουδιστή και του ποδοσφαιριστή. Οτιδήποτε, όμως, είχε σχέση με το σύμπαν δεν έπαυε να μας σαγηνεύει. Είτε αυτό λεγόταν ‘X-Files’ είτε μια εκδρομή με το σχολείο στο Πλανητάριο.
Ακόμα και από όταν ενηλικιωθήκαμε, το γεγονός πως ‘η αλήθεια βρίσκεται εκεί έξω’, δεν σταμάτησενα μας απασχολεί. Κάθε νέα ανακάλυψη, κάθε νέα θεωρία, κάθε νέα πρόταση σχετικά με το σύμπαν (είτε πρόκειται για μύθο είτε για πραγματικότητα) μας εξάπτει το ενδιαφέρον. Εδώ, όμως, θα βάλουμε στην άκρη τους μύθους και θα μιλήσουμε για 21 μεγάλες αλήθειες που αφορούν στο σύμπαν που μας φιλοξενεί.
1. Το σύμπαν είναι περίπου 15 δισ. ετών.
2. Ένα βασικό πρόβλημα σχετικά με τον υπολογισμό της ηλικίας του σύμπαντος είναι πως υπάρχουν άστρα στο γαλαξία μας με ηλικία που υπολογίζεται μεταξύ 14 δισ. και 18 δισ. ετών. Οπότε ή τα άστρα είναι νεώτερα ή το σύμπαν γηραιότερο από τους αρχικούς υπολογισμούς.
3. Μία μέρα στον Ερμή διαρκεί όσο περίπου 59 μέρες στη Γη.
4. Η ατμόσφαιρα της Γης έχει δημιουργηθεί από αέρια που προήλθαν από ηφαίστεια.
5. Το καλοκαίρι στον πλανήτη Ουρανό ο ήλιος δεν δύει για 20 χρόνια. Το χειμώνα, το σκοτάδι διαρκεί για 20 χρόνια. Το φθινόπωρο ο ήλιος ανατέλλει και δύει κάθε 9 ώρες.
6. Οι αστροναύτες κάνουν μαθήματα scuba diving, τα οποία τους βοηθούν στους ‘περιπάτους’ στο διάστημα.
7. Η καρδιά ενός αστεριού φτάνει μέχρι και τους 16.000.000 βαθμούς κελσίου. Ένας κόκκος άμμου με τέτοια θερμοκρασία θα μπορούσε να σκοτώσει άνθρωπο σε απόσταση 150 χιλιομέτρων.
8. Ο ήλιος είναι 300.000 φορές πιο βαρύς από τη Γη, παρόλο που το μεγαλύτερος μέρος του είναι φτιαγμένο από υδρογόνο και ήλιο, δύο από τα πιο ελαφριά αέρια στο σύμπαν.
9. Η βαρύτητα της Σελήνης είναι ίση με το 17% της βαρύτητας της Γης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι αστροναύτες στο φεγγάρι να μπορούν να κάνουν άλματα μέχρι και 4 μέτρα ύψος.
10. Στην επιφάνεια του φεγγαριού υπάρχουν μεγάλες μαύρες κηλίδες που ονομάζονται ‘θάλασσες’ γιατί αυτό νομίζαμε ότι ήταν παλιότερα. Πρόκειται, όμως, για λάβα προερχόμενη από αρχαία ηφαίστεια.
11. Τα φωτεινότερα αστέρια του ουρανού δεν είναι στα αλήθεια αστέρια, αλλά πλανήτες. Είναι ο Δίας, η Αφροδίτη, ο Άρης και ο Ερμής.
12. Υπάρχουν πάνω από 20 τρις γαλαξίες στο σύμπαν.
13. Λέμε ότι το ηλιακό μας σύστημα αποτελείται από 9 πλανήτες μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνουμε και τον Πλούτωνα. Ο Πλούτωνας, όμως, δεν είναι πλανήτης. Είτε πρόκειται για φεγγάρι που έχει φύγει από την αρχική του τροχιά είτε για αστεροειδή.
14. Ένας δορυφόρος ή ένα διαστημόπλοιο το οποίο θέλει να μπει σε τροχιά 200 χλμ από τη Γη, θα πρέπει να πετάξει με 8 χλμ/δευτερόλεπτο.
15. Ο ήλιος μας χρειάζεται 225.000.000 χρόνια για να κάνει το γύρο του γαλαξία.
16. Το μεγαλύτερο βουνό του ηλιακού μας συστήματος βρίσκεται στον Άρη και λέγεται ‘Όλυμπος’. Αποτελείται από βράχια και κόκκινη σκόνη. Το πλάτωμα της κορυφής του βρίσκεται σε υψόμετρο 27 χιλιομέτρων, παραπάνω από 3 φορές από το αντίστοιχο υψόμετρο του Έβερεστ (8.848 μέτρα).
17. Αν συμπυκνώναμε χρονικά την ηλικία του σύμπαντος σε 1 ημερολογιακό έτος, τότε συγκριτικά η ιστορία της ανθρωπότητας θα ανερχόταν στα 14 δευτερόλεπτα.
18. Τα βραδύπορα είναι ίσως το μοναδικό έμβιο ον που έχει επιβιώσει από τις πέντε μαζικές εξαφανίσεις της ζωής από τη Γη. Τα βραδύπορα έχουν οχτώ πόδια και το μέγεθος τους κυμαίνεται από 1,5 μέχρι 0,1 χιλιοστά. Επιβιώνουν σε θερμοκρασίες ως και 151, αλλά και -272 βαθμών Κελσίου.
19. Ένα χρόνος στην Αφροδίτη διαρκεί λιγότερο από μία μέρα στον ίδιο πλανήτη. Όλως περιέργως, η Αφροδίτη ολοκληρώνει μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον ‘Ηλιο πιο γρήγορα από ότι γύρω από τον εαυτό της.
20. Υπάρχουν πάνω από 8.000 αντικείμενα που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη Γη. Τα περισσότερα είναι διαστημικά σκουπίδια ή συντρίμμια διαστημοπλοίων ή παλιότερων διαστημικών αποστολών.
21. Δεν υπάρχει μόνο ένα, αλλά πάρα πολλά σύμπαντα – συγκεκριμένα δέκα εις την πεντακοσιοστή- και δεν αποκλείεται στο μέλλον να δημιουργούμε σύμπαντα στο εργαστήριο, ενώ δεν αντιλαμβανόμαστε ότι πιθανότατα ζούμε σε δέκα διαστάσεις. Αυτή είναι μία νέα επιστημονική ιδέα που ανέπτυξε ο Δημήτρης Νανόπουλος, διακεκριμένος καθηγητής Φυσικής Υψηλών Ενεργειών του πανεπιστημίου του Τέξας A&M και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
Η πιο μεγάλη, ίσως, αλήθεια για το σύμπαν είναι το ότι παραμένει μυστηριώδες και ανεξερεύνητο. Γι’ αυτό και δεν πρόκειται ποτέ να πάψει να μας συναρπάζει και να μας δίνει αφορμές για συζητήσεις, προβληματισμούς και όνειρα.
Το καταπληκτικό βίντεο που ακολουθεί, δείχνει πώς ένα είδος ζώου, στην περίπτωση μας οι λύκοι, μπορεί να έχει τεράστια επίδραση σε ολόκληρο το οικοσύστημα στο οποίο ζει, και γιατί όχι, ακόμα και να αλλάξει τη γεωγραφία μιας περιοχής.
Όταν οι λύκοι τοποθετήθηκαν εκ νέου στο εθνικό πάρκο Yellowstone των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ απουσίαζαν για σχεδόν 70 χρόνια, συνέβη η πιο αξιοσημείωτη “τροφική μεταμόρφωση”.
«Αν κοιτάξουμε το παρελθόν, είναι εύκολο να μας πιάσουν τύψεις. Σημαντικό είναι όμως να στραφούμε προς το μέλλον. Πρέπει να σκεφτούμε την αλλαγή».
ΣΕ ΚΑΠΟΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ -μερικές φορές στα πρώτα μας χρόνια, άλλοτε όψιμα- είναι βέβαιο ότι όλοι μας θα ξυπνήσουμε και θα αντιληφθούμε τη θνητότητά μας. Είναι τόσο πολλά αυτά που την πυροδοτούν: μια ματιά στον καθρέφτη που δείχνει το σαγόνι μας να κρεμάει, τα μαλλιά μας ν’ ασπρίζουν, τους ώμους να καμπουριάζουν.
Η ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΓΕΝΕΘΛΙΩΝ ΙΔΙΩΣ ΟΣΩΝ ΑΦΟΡΟΥΝ στρογγυλές δεκαετίες -πενήντα, εξήντα, εβδομήντα. Η συνάντηση μ’ ένα φίλο που έχεις καιρό να τον δεις και σε σοκάρει το πόσο έχει γεράσει. Όταν βλέπεις παλιές φωτογραφίες του εαυτού σου και των ανθρώπων που γέμιζαν την παιδική σου ηλικία κι είναι πια από καιρό νεκροί. Μια συνάντηση με τον Κύριο Θάνατο σ’ ένα όνειρο.
ΤΙ ΝΙΩΘΕΙ ΚΑΝΕΙΣ, ΟΤΑΝ ΕΧΕΙ ΜΙΑ ΤΕΤΟΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ; Και τι κάνει γι’ αυτό; Βυθίζεται σε μια φρενιτιώδη δραστηριότητα, για να εξαντλήσει το άγχος και ν’ αποφύγει το θέμα; Προσπαθεί ν’ απομακρύνει τις ρυτίδες με αισθητική χειρουργική ή να βάψει τα μαλλιά του; Αποφασίζει να παραμείνει για μερικά χρόνια στην ηλικία των τριάντα εννέα ετών; Περισπά πολύ γρήγορα τον εαυτό του με τη δουλειά και τη ρουτίνα της καθημερινής ζωής; Σβήνει από τη μνήμη του κάθε τέτοια εμπειρία; Αγνοεί τα όνειρά του;
ΣΑΣ ΠΡΟΤΡΕΠΩ ΝΑ ΜΗΝ ΠΕΡΙΣΠΑΤΕ τον εαυτό σας. Το αντίθετο, γευτείτε την αφύπνισή σας. Εκμεταλλευτείτε την. Κάντε ένα σταμάτημα, καθώς κοιτάζετε τη φωτογραφία του νεότερου εαυτού σας. Αφήστε την έντονη στιγμή να σας κατακλύσει και παρατείνετέ τη λιγάκι. Γευτείτε και τη γλυκύτητά της μαζί με την πικρή της γεύση. Μην ξεχνάτε το πλεονέκτημα που προσφέρει το να παραμείνετε εν επίγνωση του θανάτου, το ν’ αγκαλιάσετε τη σκιά του. Μια τέτοια επίγνωση μπορεί ν’ αφομοιώσει το σκοτάδι με τη σπίθα σας για ζωή και να βελτιώσει τη ζωή σας, όσο ακόμα την έχετε.
Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΟΥΜΕ τη ζωή, για ν’ αγαπήσουμε οτιδήποτε πολύ βαθιά, είναι να έχουμε επίγνωση ότι οι εμπειρίες αυτές είναι προορισμένες να χαθούν. Έχω πολλές φορές εκπλαγεί ευχάριστα βλέποντας έναν ασθενή να κάνει ουσιαστικές θετικές αλλαγές πολύ αργά στη ζωή του, ακόμα και κοντά στον θάνατο.
ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ. Ποτέ δεν είμαστε πολύ γέροι για κάτι τέτοιο.
___________________
Απόσπασμα από το βιβλίο του Irvin D. Yalom, Στον Κήπο του Επίκουρου – Αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου, εκδ. Άγρα. Ο Ίρβιν Γιάλομ (Irvin David Yalom,13 Ιουνίου 1931) είναι Αμερικανός ψυχοθεραπευτής, συγγραφέας και ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εν ζωή εκπροσώπους της υπαρξιακής σχολής ψυχοθεραπείας. Εκτός από το ακαδημαϊκό του έργο είναι γνωστός και για τα μυθιστορήματά του. Από τα πιο γνωστά του είναι Ο Δήμιος του Έρωτα και Όταν έκλαψε ο Νίτσε.
Όπως μπορεί να έχετε υπόψιν σας, ένα αρκετά επίκαιρο θέμα είναι αυτό του εμβολιασμού και το κίνημα κατά των εμβολίων η όπως είναι γνωστό σε πολλούς “anti-vaccination movement”, οι υποστηρικτές του οποίου είναι γνωστοί και ως “anti-vaxxers”.
Με αφορμή ένα προηγούμενο άρθρο που ανέβηκε στη σελίδα [πηγή] είπα να δώσω περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το τι είναι τα εμβόλια, τι υποστηρίζουν οι αντι-εμβολιαστές και κατά ποσό αυτοί οι ισχυρισμοί υποστηρίζονται από επιστημονικές αποδείξεις. Καλωσορίσατε λοιπόν στη παιδική χαρά του επιστημονικού αλφαβητισμού και ελπίζω να περάσετε καλά.
Πρώτα ας δούμε συνοπτικά πώς αναπτύξαμε την τεχνολογία των εμβολίων:
429: Προ-Κοινής-Χρονολογίας: Κάποιες από τις πρώτες αναφορές σχετικά με το θέμα τις ανοσίας έγιναν από τον Έλληνα ιστορικό Θουκυδίδη, ο οποίος παρατήρησε ότι όσοι επιβίωναν από την ευλογιά στην Αθήνα δεν νοσούσαν ξανά με την ίδια ασθένεια (όχι και κάτι το φοβερό, αλλά ο άνθρωπος είχε παρατηρητικότητα).
900: Μετά-Κοινής-Χρονολογίας: Οι Κινέζοι χρησιμοποιούν μια πρώιμη μορφή ανοσίας, η οποία ξεκίνησε κατά τον 10ο αιώνα και εφαρμόστηκε ιδιαίτερα ανάμεσα στον 14ο και 17ο αιώνα. Ο στόχος τους ήταν να προλάβουν την ανάπτυξη ευλογιάς εκθέτοντας υγιείς ανθρώπους σε ιστό μολυσμένο από την ασθένεια. Αυτό το πετύχαιναν είτε βάζοντας τον μολυσμένο ιστό κάτω από το δέρμα είτε βάζοντας τον εκάστοτε ασθενή να εισπνεύσει κονιορτοποιημένο μολυσμένο ιστό (μετάφραση: σνίφαραν μολυσμένο ιστό).
1796: Ο Βρετανός γιατρός [Edward Jenner] έδωσε σε ένα οχτάχρονο αγόρι ένεση η οποία περιείχε κομμάτια από ιό της δαμαλίτιδας πιστεύοντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα το προστάτευε από το να κολλήσει την ασθένεια και στη συνέχεια από το να την μεταδώσει σε άλλους. Το πείραμά του πέτυχε καθώς το αγόρι είχε πλέον ανοσία στον ιό και έτσι εμφανίστηκε το πρώτο εμβόλιο (στη σύγχρονή του μορφή). [πηγή]
1880: Ο διακεκριμένος χημικός [Louis Pasteur] προχώρησε περισσότερο την τεχνική του Jenner παράγοντας στο εργαστήριο εξασθενημένες μορφές ιών και βακτηρίων τις οποίες χρησιμοποιούσε για να δώσει ανοσία στους ασθενείς (σε αντίθεση με τους πλήρως ζωντανούς που χρησιμοποιούσε ο Jenner και οι προγενέστεροι του). [πηγή ] [πηγή 2]
Με λίγα λόγια, η εν λόγω τεχνολογία στηρίζεται σε εκατοντάδες χρόνια πειραματισμών, λαθών και βελτιώσεων από πολλούς γνωστούς και δυστυχώς περισσότερους άγνωστους ερευνητές, τους οποίους πρέπει να ευγνωμονούμε καθώς αποτελούν το λόγο που έχουμε τα εργαλεία για να βελτιώσουμε την ποιότητα της υγείας και της ζωής μας εν γένει. Τώρα ας περάσουμε στο πιο τεχνικό κομμάτι, δηλαδή πώς ακριβώς λειτουργούν τα εμβόλια.
Κάθε μέρα, είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι, ερχόμαστε σε επαφή με δισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, κάποιοι από τους οποίους μπορούν δυνητικά να μας αρρωστήσουν. Όσοι το ακούσατε αυτό και πανικοβληθήκατε αμέσως, χαλαρώστε. Όπως μας λέει και ο George Carlin δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Οι παράγοντες που συμβάλλουν στο να αρρωστήσουμε είναι αχανείς οπότε απλά κρατάμε στο νου μας ότι κάποιοι από αυτούς τους παράγοντες είναι η ηλικία, το κάπνισμα, η έλλειψη ύπνου και ούτω καθεξής. Το ανθρώπινο σώμα, όσο εύθραυστο και αν νομίζουμε ότι είναι, στη πραγματικότητα αποτελεί ένα εξαιρετικό φρούριο. Έχει πολλά επίπεδα προστασίας για να εξασφαλίζει ότι δεν θα είναι εύκολο να προσβληθεί ο οργανισμός από κάποιον δυνητικά επικίνδυνο παθογόνο μικροοργανισμό. Ωστόσο κάποιοι μικροοργανισμοί καταφέρνουν και περνάνε από τα τείχη. Τι γίνεται μετά;
Μέσω του μηχανισμού που περιγράφεται στο βίντεο έχουμε κινητοποίηση ενός αριθμού κυττάρων τα οποία προσπαθούν να καταπολεμήσουν τους εισβολείς καθώς και να εξοπλίσουν τον οργανισμό με την ικανότητα να θυμάται και να μπορεί να αντιμετωπίσει τον ίδιο μικρο-οργανισμό σε πιθανή μελλοντική επαφή. Ο πυρετός, το αίσθημα κούρασης και ούτω καθεξής είναι τα γνωστά σε όλους μας συμπτώματα της ασθένειας και είναι σαφείς ενδείξεις ότι το ανοσοποιητικό μας σύστημα δουλεύει. Όλο αυτό που περιέγραψα μόλις ονομάζεται «ενεργητική ανοσία», γιατί στην ουσία ο οργανισμός μας αναλαμβάνει να παράγει τα αντισώματα που θα χρειαστεί.
Ο άλλος τύπος ανοσίας ονομάζεται «παθητική ανοσία». Εδώ χορηγούμε έτοιμα αντισώματα οπότε παρακάμπτουμε όλη τη διαδικασία της ενεργητικής ανοσίας και δίνουμε άμεσα στον οργανισμό τα αντισώματα προκειμένου να καταπολεμήσει τον εισβολέα. Τα έτοιμα αντισώματα μπορεί να είναι είτε συνθετικά είτε μπορεί να προέρχονται από κάποιον άλλο οργανισμό, στην οποία περίπτωση τα απομονώνουμε, τα καθαρίζουμε και τα χορηγούμε στον εκάστοτε ασθενή. Μιας που είμαστε στο θέμα, ο λόγος για τον οποίο οι γιατροί επιμένουν στον θηλασμό μέχρι τους έξι μήνες κατ’ ελάχιστο είναι γιατί μέσω του μητρικού γάλακτος η μητέρα παρέχει παθητική ανοσία στο μωρό [πηγή]. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που γνωρίζουμε οι περισσότεροι όσων αφορά την παθητική ανοσία είναι ο αντιτετανικός ορός που παίρνουμε σε ενέσιμη μορφή όταν τρυπηθούμε με ένα σκουριασμένο καρφί. Αυτός ο ορός περιέχει αντισώματα κατά του τετάνου (βακτήριο) τα οποία δίνουμε έτοιμα στον άνθρωπο που προσβλήθηκε για να ενεργοποιηθούν αμέσως τα κύτταρα τα οποία θα καταστρέψουν το βακτήριο (φαγοκύτταρα). [πηγή] Όπως καταλάβατε, η παθητική ανοσία είναι πολύ πιο γρήγορη διαδικασία από την ενεργητική. [πηγή 1] [πηγή 2]
Τα εμβόλια είναι ο τρόπος που χρησιμοποιούμε για να δώσουμε στον οργανισμό μας αυτήν τη μνήμη που προαναφέραμε χωρίς να χρειαστεί να τον εκθέσουμε στον ίδιο τον μικροοργανισμό.
Πως γίνεται αυτό; Υπάρχουν αρκετοί τύποι εμβολίων.
1. Υπάρχουν τα εμβόλια που φέρουν ζωντανό τον ιό ή το βακτήριο αλλά εξασθενημένο. Επειδή εδώ έχουμε ό,τι πιο κοντινό γίνεται στην ίδια την ασθένεια, αυτός ο τύπος είναι πολύ καλή «εξάσκηση» για το ανοσοποιητικό σύστημα και συνήθως δημιουργεί μόνιμη ανοσία με μία η δύο δόσεις. Ωστόσο πάντα υπάρχουν μειονεκτήματα. Σε αυτούς τους τύπους εμβολίων για παράδειγμα έχουμε τη πιθανότητα (όπως γίνεται και σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς) ο μικροοργανισμός να μεταλλαχθεί και να προκύψει ιογενής μορφή η οποία θα οδηγήσει σε ασθένεια. Επίσης δε μπορούν να λάβουν όλοι αυτόν τον τύπο εμβολίου, καθώς ορισμένα άτομα έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα (ασθενείς με HIV, άτομα που κάνουν χημειοθεραπεία και ούτω καθεξής). Ένα άλλο μειονέκτημα είναι ότι αυτός ο τύπος εμβολίου πρέπει να δέχεται ψύξη για να έχει την ίδια ισχύ. Αν λοιπόν μιλάμε για περίπτωση όπου τα εμβόλια πρέπει να σταλούν σε άλλες χώρες (όπως για παράδειγμα σε αναπτυσσόμενες χώρες), τα εμβόλια εξασθενημένων μικροοργανισμών δεν είναι η καλύτερη λύση.
2. Ένας άλλος τύπος είναι τα εμβόλια που περιέχουν μικροοργανισμούς οι οποίοι έχουν απενεργοποιηθεί μέσω θερμότητας ή χρήσης επιβλαβούς ακτινοβολίας. Στην περίπτωση των νεκρών μικροοργανισμών, αυτοί δεν μπορούν να προξενήσουν βλάβη, αλλά λειτουργούν όπως θα λειτουργούσε και ο ζωντανός μικροοργανισμός ενεργοποιώντας τους μηχανισμούς άμυνάς μας. Τα εμβόλια αυτά συνήθως δεν χρειάζονται ψύξη συνεπώς μπορούν να αποθηκεύονται και να μεταφέρονται με ευκολία, γεγονός που τα καθιστά καλή επιλογή για αποστολή εμβολίων σε αναπτυσσόμενες χώρες. Ωστόσο τα περισσότερα εμβόλια αυτής της κατηγορίας ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα με πιο ήπιο τρόπο συγκριτικά με τα εμβόλια εξασθενημένων μικροοργανισμών και συνεπώς χρειάζονται πολλαπλές δόσεις (ή ενισχυτικές δόσεις) για να διατηρηθεί η ανοσία ενός ανθρώπου.
3. Όπως αναφέραμε παραπάνω, αυτό που προκαλεί την αντίδραση του ανοσολογικού μας συστήματος είναι τα αντιγόνα, δηλαδή κομμάτια ζωντανών οργανισμών ή χημικές ουσίες οι οποίες θεωρούνται «ξένες» από τον οργανισμό μας. Σε αυτή τη λογική βασίζονται τα εμβόλια τα οποία φέρουν ένα κομμάτι του εκάστοτε ιού ή βακτηρίου. Εδώ λοιπόν δεν έχουμε ολόκληρο τον μικροοργανισμό (ζωντανό ή εξασθενημένο) αλλά κομμάτια του, περιορίζοντας ακόμα περισσότερο τις πιθανότητες για ανεπιθύμητες αντιδράσεις (όπως συμβαίνει με τα εμβόλια ζωντανών, εξασθενημένων μικροοργανισμών). Αυτά τα κομμάτια ενεργοποιούν τις άμυνες μας και παράγουν την προαναφερθείσα «μνήμη» χωρίς να χρειάζεται να έρθουμε σε επαφή με τον ίδιο τον μικροοργανισμό.
4. Όταν η αιτία μιας ασθένειας είναι οι [τοξίνες] που εκκρίνει ο εκάστοτε παθογόνος μικροοργανισμός, η καλύτερη λύση είναι τα εμβόλια αδρανοποιημένων τοξινών. Όταν ο οργανισμός μας έρθει σε επαφή με την αδρανοποιημένη τοξίνη, μαθαίνει πώς να την αντιμετωπίζει και στη «φυσική» της μορφή. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της κατηγορίας είναι τα εμβόλια κατά του τετάνου και της διφθερίτιδας.
5. Ένα «κόλπο» που χρησιμοποιούν ορισμένα βακτήρια για να παρακάμπτουν την άμυνα του οργανισμού μας (ιδιαίτερα των μικρών παιδιών, των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ακόμα νέο και δεν έχει έρθει σε επαφή με πολλούς κινδύνους) είναι να «κρύβουν» τα αντιγόνα τους μέσω ενός «πέπλου» που αποτελείται από ειδικές χημικές ενώσεις. Εδώ μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα εμβόλια σύζευξης. Σε αυτά, ο εκάστοτε ειδικός συνδέει τα αντιγόνα του συγκεκριμένου μικροοργανισμού με κομμάτια του «πέπλου» που προαναφέραμε. Έτσι όταν δώσουμε αυτό το μείγμα, ο οργανισμός συσχετίζει τη μια ουσία με την άλλη και την επόμενη φορά που θα έρθει σε επαφή με αυτό το πέπλο θα το αναγνωρίσει ως απειλή και θα κινήσει τους αμυντικούς μηχανισμούς εναντίων του.
Πιο σύγχρονη τεχνική, αλλά πειραματική μέχρι στιγμής, είναι τα εμβόλια DNA. Εδώ συνθέτονται η απομονώνονται τα γονίδια τα οποία παράγουν τα αντιγόνα του μικροοργανισμού και τα οποία ενεργοποιούν τις άμυνες μας. Στη συνέχεια τα γονίδια αυτά εισάγονται στα κύτταρα μας και παράγουν τα αντιγόνα του εκάστοτε μικροοργανισμού στον οποίο θέλουμε να αποκτήσουμε ανοσία. Τα αντιγόνα στη συνέχεια απελευθερώνονται ώστε να ενεργοποιηθεί η άμυνα του οργανισμού μας. Με αυτήν την τεχνική έχει παρατηρηθεί ισχυρότερη αντίδραση και ανοσία, ενώ λόγω του ότι δεν ερχόμαστε σε επαφή με τον ίδιο τον μικροοργανισμό αλλά με μερικά γονίδια του, δεν υπάρχει ο κίνδυνος να νοσήσουμε. Ένα ακόμα πλεονέκτημα είναι ότι ο σχεδιασμός και η παραγωγή των εν λόγω εμβολίων δεν έχει μεγάλη δυσκολία ή κόστος. [πηγή]
Τώρα λοιπόν έχετε μια εικόνα από το τι είναι τα εμβόλια και πώς λειτουργούν οι ασπίδες σας (ένα μεγάλο εύγε σε αυτούς που κατάλαβαν την αναφορά στο Star Trek!).
Πάμε να δούμε και τον αντίλογο.
Το κίνημα κατά τον εμβολίων σαν «επίσημη ομάδα» είναι σύγχρονο, αλλά ο πόλεμος κατά της επιστημονικής προόδου ή για να είμαι πιο ακριβής ο πόλεμος ενάντια σε αυτό που δε μπορούσαν να καταλάβουν πολλοί άνθρωποι, υπήρχε ανέκαθεν. Για να σας δώσω ένα παράδειγμα, στην εποχή του ο Edward Jenner, ο οποίος όπως διαβάσατε πιο πριν είναι ο γιατρός που έφτιαξε πρακτικά το πρώτο εμβόλιο για τον ιό της δαμαλίτιδας, είχε το πρόβλημα ότι κάποιοι σύγχρονοί του πίστευαν πως το εμβόλιο θα τους μετέτρεπε σταδιακά σε αγελάδες. [πηγή]
Το πρόβλημα στη σημερινή εποχή έλαβε διαστάσεις με τον πρώην ιατρικό ερευνητή και χειρούργο Andrew Wakefield, ο οποίος το 1998 εξέδωσε μαζί με 12 συνεργάτες του μια [έρευνα] στο διακεκριμένο ιατρικό περιοδικό “The Lancet”, στην οποία ισχυριζόταν ότι το τριπλό εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR) μπορεί να οδηγεί σε διαταραχή συμπεριφοράς σε παιδιά. Παρά τον εξαιρετικά μικρό αριθμό «δειγμάτων» (12 ασθενείς) και την αυθαίρετη φύση των συμπερασμάτων, η έρευνα έλαβε πολύ μεγάλη προσοχή από τα μέσα ενημέρωσης και ο ρυθμός εμβολιασμού με το MMR έπεσε, καθώς οι γονείς πίστευαν ότι ο εμβολιασμός των παιδιών τους θα οδηγούσε σε αυτισμό. Αλλά ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά το πρόβλημα με την εν λόγω έρευνα. Μέσα στη δεκαετία που ακολούθησε τη δημοσίευση της έρευνας του Wakefield έγιναν ουκ ολίγες έρευνες και αναλύσεις ερευνών καμία από τις οποίες δεν έδειξε συσχετισμό μεταξύ του MMR και του αυτισμού. [πηγή 1] [πηγή 2] [πηγή 3] [πηγή 4]
Αν θέλετε να δείτε και μια πιο ενδελεχή ανάλυση των προβλημάτων με την ίδια την εργασία του Wakefield προτείνω [αυτήν] την ανάλυση. Η Lancet λοιπόν μετά από όλα αυτά απέσυρε την εργασία [πηγή]. Ωστόσο η ζημιά είχε ήδη γίνει. Ορδές φοβισμένων γονέων συγκεντρώνονταν σε σελίδες αμφιβόλου επιστημονικής εγκυρότητας (στη καλύτερη περίπτωση) οι οποίες πατούσαν στην αβεβαιότητά τους και είτε τους έδιναν μη έγκυρες πληροφορίες ή (ακόμα χειρότερα) τους πουλούσαν «θεραπείες» για τη ζημιά που έκαναν τα «κακά» εμβόλια στα παιδιά τους.
[πηγή 1] [πηγή 2]
Άσχετα με τον τεράστιο όγκο αποδείξεων που έχουν προσκομιστεί λοιπόν δεν υπάρχει σημάδι υποχώρησης από την πλευρά των υπέρμαχων του κινήματος κατά των εμβολίων. Σε συζητήσεις με άτομα που είναι κατά των εμβολίων υπάρχουν μερικά επιχειρήματα που είναι πλέον παράδοση να χρησιμοποιηθούν. Πάμε να δούμε μερικά:
«Η αύξηση των περιπτώσεων αυτισμού συνδέεται με τον συστηματικό εμβολιασμό.»
Αυτού του είδους η «λογική» είναι γνωστή και ως “cum hoc ergo propter hoc” που στα λατινικά σημαίνει «μαζί με αυτό, άρα εξαιτίας του». Πρακτικά αυτή η κατηγορία λογικής πλάνης ή «πλάνη της ψευδούς αιτίας» αποβλέπει στο να πείσει ότι δυο συμβάντα που λαμβάνουν χώρα ταυτόχρονα έχουν επίσης και σχέση αίτιου και αποτελέσματος. [πηγή]
Αλλά παραβλέποντας τη δομή του επιχειρήματος, ο παραπάνω ισχυρισμός απλά δεν ισχύει. Η αύξηση των περιπτώσεων αυτισμού δεν είναι καν αύξηση. Είναι βελτίωση των μεθόδων που έχουμε για τη διάγνωση και την αποθήκευση των δεδομένων από ασθενείς με αυτισμό. Αυτό σημαίνει ότι παλαιότερα μπορεί κάλλιστα να είχαμε τα ίδια επίπεδα αυτισμού, αλλά δεν είχαμε τα εργαλεία για να κάνουμε κατάλληλη διάγνωση σε όλες τις περιπτώσεις με αποτέλεσμα τα ποσοστά να φαίνονταν μικρότερα. [πηγή 1] [πηγή 2]
Οι κωμικοί Penn Gillete και Teller, στην ομώνυμη τηλεοπτική τους εκπομπή “Penn and Teller: Bullshit”, όπου απομυθοποιούν διάφορα θέματα, έθεσαν το θέμα του αυτισμού με τον δικό τους….ιδιαίτερο τρόπο….
«Το αν θα εμβολιάσω το παιδί μου είναι δική μου δουλειά! Δεν επηρεάζω κανένα!».
Ακόμα και αν παραβλέψουμε την εγκληματική σοβαρότητα του να πάρεις μια τέτοια απόφαση για ένα παιδί χωρίς να έχεις το απαραίτητο υπόβαθρο, η επιλογή αυτή επηρεάζει πολλούς ανθρώπους. Τι εννοώ; Ο εμβολιασμός γίνεται, μεταξύ άλλων, για να γλιτώσουμε προβλήματα του παρελθόντος όπως ασθένειες οι οποίες μεταδίδονταν μεταξύ των ανθρώπων και οι οποίες ήταν (για την εποχή τους) θανατική ποινή όπως η μηνιγγίτιδα [πηγή].
Το θετικό είναι ότι σε πληθυσμούς ανθρώπων όπου το μεγαλύτερο ποσοστό έχει ανοσία είναι σχετικά δύσκολο να υπάρξουν σοβαρές εξάρσεις ασθενειών, μια έννοια που ονομάζεται «ανοσία της αγέλης» [herd immunity]. Σε αυτό το βίντεο εξηγείται καλύτερα η έννοια καθώς και το πως μπορεί να ελαττωθεί η ανοσία της αγέλης και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτό στο γενικό πληθυσμό.
Κατά καιρούς βλέπουμε παραδείγματα ασθενειών που έχουν επιστρέψει από την αφάνεια ακριβώς λόγω της επιλογής πολλών γονέων να αφήσουν τα παιδιά τους απροστάτευτα καθιστώντας τα ταυτόχρονα και πιθανούς κινδύνους για άλλα παιδιά. [πηγή]
«Οι περισσότεροι άνθρωποι που νοσούν σε εξάρσεις ασθενειών είναι εμβολιασμένοι».
Αυτό δεν ισχύει αν κοιτάξουμε το ποσοστό των ανθρώπων που έχουν εμβολιαστεί και αυτών που δεν έχουν εμβολιαστεί. Τι εννοώ; Παρότι ο απόλυτος αριθμός των περιπτώσεων που νόσησαν σε κάποιες εξάρσεις μπορεί να περιλαμβάνει πολλούς ανθρώπους οι οποίοι έχουν λάβει κάποια ή όλα τα εμβόλια τους, αυτό είναι αποτέλεσμα του ότι οι περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο έχουν λάβει τα εμβόλια τους! Επομένως πρέπει να κοιτάμε και τα ποσοστά όχι μόνο τους απόλυτους αριθμούς, διότι οι άνθρωποι που έχουν εμβολιαστεί δεν είναι ισάριθμοι μ’ αυτούς που δεν έχουν εμβολιαστεί. Για να το καταλάβετε καλύτερα, σκεφτείτε το ακόλουθο παράδειγμα:
Έχουμε ένα σχολείο με 1000 παιδιά και 44 από αυτά νοσούν με παρωτίτιδα, σε μια έξαρση της νόσου. Τα 29 από τα 44 παιδιά που νόσησαν ήταν εμβολιασμένα ενώ τα 15 δεν ήταν. Έστω ότι το 95% των ατόμων στο σχολείο είναι εμβολιασμένα (950 παιδιά) και το 5% δεν είναι (50 παιδιά). Τότε, παρότι σε απόλυτους αριθμούς τα περισσότερα από τα παιδιά που νόσησαν ήταν εμβολιασμένα, το ποσοστό των ασθενών είναι μεγαλύτερο ανάμεσα στα παιδιά που δεν εμβολιάστηκαν, διότι υπήρχαν πολύ λιγότερα παιδιά που δεν είχαν εμβολιαστεί στο σχολείο. Για την ακρίβεια, σε αυτό το παράδειγμα, τα παιδιά που δεν εμβολιάστηκαν είχαν 10 φορές περισσότερες πιθανότητες να νοσήσουν σε σχέση με τα παιδιά που εμβολιάστηκαν, (θυμηθείτε ότι από τις δυο ομάδες, μόνο 35 παιδιά από τα 50 που δεν εμβολιάστηκαν γλίτωσαν τη νόσο ενώ από τα 950 που εμβολιάστηκαν, τη γλίτωσαν 921). Συνεπώς γίνεται σαφές ότι πρέπει να κάνουνε έρευνα στους αριθμούς σε αυτές τις εξάρσεις πριν πιστέψουμε ότι οι περισσότεροι ασθενείς είναι εμβολιασμένοι.
Μέχρι τώρα πιστεύω ότι έχουμε αρκετά εργαλεία για να κρίνουμε ολοκληρωμένα το κίνημα κατά των εμβολίων και την εγκυρότητα (ή την έλλειψη εγκυρότητας) που έχουν τα στοιχεία που παραθέτει. Το ζήτημα σε κάθε περίπτωση είναι να βρούμε την αιτία για ένα φαινόμενο και το εν λόγω κίνημα είναι ένα φαινόμενο που καλούμαστε να εξετάσουμε. Οι λόγοι για τους οποίους κάποιος επιλέγει να μην εμβολιάσει το παιδί του μπορεί να ποικίλουν. Έλλειψη κατανόησης για το πώς λειτουργούν, τι είναι και γιατί χρειάζονται τα εμβόλια, απέχθεια για τις μεγάλες φαρμακευτικές εταιρίες και προφανώς ένας από τους λόγους μπορεί αν είναι και η ανάγκη για στήριξη. Ας μη ξεχνάμε ότι τα άτομα αυτά είναι συναισθηματικά φορτισμένα από διάφορους παράγοντες της καθημερινότητάς τους, ένας από τους οποίους μπορεί να είναι και η υγεία του παιδιού τους. Έτσι όταν βρίσκουν και άλλους ανθρώπους που συμμερίζονται τις ανησυχίες τους (όσο αβάσιμες και αν είναι), βρίσκουν μια κοινότητα μέσα στην οποία οι a priori (αρχικές) υποθέσεις τους αντιμετωπίζονται ως δεδομένες και ενισχύονται, με αποτέλεσμα να πείθονται ακόμα περισσότερο ότι έχουν δίκιο και, ακόμα χειρότερα, ότι πρέπει να μεταδώσουν αυτά τα «δεδομένα» σε άλλους.
Το πρόβλημα ωστόσο, όπως αναφέραμε και πιο πάνω, είναι ότι αυτή η επιλογή έχει επιπτώσεις σε άλλους ανθρώπους και τα παιδιά τους. Μερικές φορές πέφτουμε στο σφάλμα να αδιαφορούμε για την άγνοια ορισμένων ανθρώπων πιστεύοντας ότι είναι ακίνδυνη ή ότι δεν μπορεί να μας επηρεάσει. Ωστόσο, στην εν λόγω περίπτωση η άγνοια είναι επικίνδυνη, όπως και στη περίπτωση της κλιματικής αλλαγής ή των «εναλλακτικών θεραπειών». Ο επιστημονικός αλφαβητισμός στην εποχή της πληροφορίας είναι ένα μείζον ζήτημα και αυτό γιατί πλέον ο συσσωρευμένος όγκος δεδομένων είναι αχανής. Είναι πολύ εύκολο, αν δεν έχουμε αναπτύξει τα κατάλληλα «φίλτρα» ή εργαλεία [πηγή] για να ξεσκαρτάρουμε πληροφορίες, να πέσουμε θύματα σοβαρής παραπληροφόρησης η οποία μπορεί να είναι εν δυνάμει επικίνδυνη. Ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο είναι η «Εργαλειοθήκη Ανίχνευσης Ανοησιών», την οποία μας επεξηγεί στο ακόλουθο βίντεο ο Michael Shermer, διευθυντής του Skeptic Magazine.
Μη μένετε λοιπόν μόνο στο τι γράφει κάποιος άγνωστος σε ένα blog. Προσπαθήστε να ελέγξετε τις πηγές που δίνονται και αν δεν υπάρχουν κρατήστε επιφυλάξεις για την εγκυρότητα αυτού που διαβάζετε.
Το δίληµµα είναι τόσο παλιό όσο και ο κόσµος. Ας υποθέσουμε πως η Μαρία νιώθει πως τσιλημπούρδισε αρκετά. Αποφάσισε πως έφτασε η ώρα, πως πρέπει επιτέλους να νοικοκυρευτεί.
Είναι στην ευχάριστη θέση να έχει επιλογές: Βρίσκεται μεταξύ του Γιώργου και του Κώστα. Της αρέσουν και οι δύο – με διαφορετικό τρόπο ο καθένας. Πρέπει όμως να αποφασίσει ποιος θα είναι ο τυχερός (;), με ποιον θα προσπαθήσει να ευτυχήσει, με ποιον θα επιχειρήσει να περάσει όσο πιο ανώδυνα γίνεται τη ζωή.
Σε μια παλιότερη εποχή, θα ζητούσε τη γνώμη του Θεού. Και έπειτα θα έκανε αυτό που νόμιζε. Στην τωρινή εποχή, μάλλον θα αποφάσιζε μόνη της, έπειτα από αέναες φιλικές τηλεφωνικές συμβουλές, όπως κάνει κάθε άνθρωπος που πιστεύει στον εαυτό του. Σε μια (ίσως όχι πολύ μακρινή) εποχή, θα ρωτούσε αυτόν που την ξέρει καλύτερα απ’ όλους: την Google. «Ποιον να παντρευτώ; Τον Γιώργο ή τον Κώστα; Μου αρέσουν και οι δύο. Εσύ που ξέρεις τα πάντα, τι προτείνεις;» θα έλεγε ή θα πληκτρολογούσε.
Η Google θα απαντούσε με βαθιά φωνή: «Σε ξέρω από την ημέρα που γεννήθηκες. Εχω διαβάσει όλα τα e-mail σου, έχω ηχογραφήσει όλα τα τηλεφωνήματά σου. Ξέρω ποιες ταινίες σού αρέσουν, ξέρω το DNA σου, τις βιομετρικές εξετάσεις σου, πώς χτυπάει η καρδιά σου. Ξέρω πότε έκανες τα ραντεβού σου και με τους δύο και αν θέλεις μπορώ να σου δείξω σε ποια σημεία του ραντεβού σού ανέβηκε η πίεση, οι χτύποι της καρδιάς σου έγιναν πιο έντονοι. Γι’ αυτό θα ενεργοποιήσω τον αλγόριθμο που θα αποφασίσει. Και κατ’ αυτόν, ο Γιώργος έχει περισσότερες πιθανότητες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, έχεις 87% πιθανότητες να είσαι πιο ευτυχισμένη μαζί του. Και επειδή σε ξέρω τόσο καλά, είμαι σίγουρος πως δεν σου αρέσει η απάντησή μου. Ξέρω ότι ο Κώστας είναι πολύ πιο όμορφος, ότι στον αξιακό σου κώδικα η εξωτερική εμφάνιση παίζει μεγάλο ρόλο στην επιλογή. Σε ξέρω καλύτερα όμως. Γνωρίζω πως οι βιοχημικοί σου αλγόριθμοι, που εξελίχθηκαν ερήμην σου αιώνες τώρα, δίνουν στην εξωτερική ομορφιά ένα 35% στην επιλογή, ενώ οι τωρινές μου αναλύσεις δίνουν μόλις 14% στην εξωτερική εμφάνιση. Οπότε η απόφασή μου είναι ο Γιώργος, ακόμη και αν δεν σου αρέσει».
Η ιστορία είναι φανταστική ασφαλώς, είναι γραμμένη από τον ισραηλινό ιστορικό Γιουβάλ Νώε Χαράρι, στους «Financial Times», σε μια υπερβολική απόπειρά του να εξηγήσει το πέρασμα της ανθρωπότητας στη νέα εποχή: την εποχή της θρησκείας των αλγόριθμων.
Πριν αρχίσουν οι χαρακτηρισμοί για την τεχνοφοβία, να ξεκαθαρίσουμε πως η τεχνολογία έχει κάνει σαφώς τη ζωή μας πιο εύκολη. Και γι’ αυτό της εκχωρούμε χωρίς ιδιαίτερη σκέψη και χωρίς ενόχληση κάθε υπάρχον δεδομένο στις ηλεκτρονικές μας συσκευές. Το δικό μου κινητό ξέρει πού πήγα διακοπές, πόσο αθλούμαι, τι ψάχνω στο Internet, από την αδράνειά του γνωρίζει πόση ώρα κοιμάμαι, τι μαγαζιά προτιμώ και για ποια πράγματα μιλάω την περισσότερη ώρα. Πιθανότατα δεν θεωρεί πως είμαι ιδιαίτερα ενδιαφέρων τύπος, αλλά δεν πειράζει, τα αισθήματα είναι αμοιβαία.
Ο Χαράρι εξηγεί πως για χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι εμπιστεύονταν ως απόλυτη αρχή τον Θεό ή τους θεούς. Επειτα, στη μοντέρνα εποχή, ο ουμανισμός πέρασε τις θεϊκές εξουσίες στους ανθρώπους, στη γνώση, στην επιστήμη. Καταλήξαμε πως οι επιθυμίες και τα συναισθήματά μας μάς ορίζουν, αποφασίσαμε πως η ελεύθερη βούλησή μας είναι η μεγαλύτερη αρχή. Και τώρα, σταδιακά, αλλά στην πραγματικότητα πολύ γρήγορα, μια νέα θεϊκή ύπαρξη έχει παραμερίσει όλες τις ιδεολογίες: Οι προφήτες της Silicon Valley που άθελά τους επηρεάζουν από τον ψεκασμένο σχολιαστή στο Facebook μέχρι το πόσο θα διαβαστεί αυτό το κείμενο online, εγκαθιδρύουν έναν νέο τρόπο ζωής, μια νέα αφήγηση που νομιμοποιεί την αυθεντία των αλγόριθμων, των δεδομένων, των data, την εποχή του Dataism.
Μοιάζει υπερβολικό, αλλά αφού τα κατάφερε ο κομμουνισμός, ο καπιταλισμός, ο χριστιανισμός και κάθε άλλο δόγμα, γιατί να μην το καταφέρουν οι αριθμοί; Γιατί να μη μας ορίζουν οι αλγόριθμοι; Γιατί να μην αποφασίζεται απ’ αυτούς τι θα φορέσουμε, τι θα αγοράσουμε, πώς θα οδηγήσουμε, πού θα πάμε διακοπές, ποιον θα φλερτάρουμε; Εκτός και αν έχει ήδη συμβεί. Ας ρωτήσουμε την Google, κάτι θα ξέρει.
