Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει στα μέσα μαζικής επικοινωνίας την έκφραση ‘ματωμένο φεγγάρι’ ή ‘ματωμένη Σελήνη’; Συνήθως η έκφραση αυτή συνοδεύεται από την ανακοίνωση μιας έκλειψης Σελήνης. Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα; Είναι όντως ματωμένη η Σελήνη; Όχι, η σελήνη δεν αλλάζει χρώμα. Είναι ένα οπτικό φαινόμενο που συνδέεται με την έκλειψη Σελήνης.
Η Σελήνη, ο φυσικός δορυφόρος της Γης, περιφέρεται γύρω από τη Γη, περίπου μια φορά τον μήνα. Και η Γη μαζί με τη Σελήνη περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο, σε ένα μέσο επίπεδο περιφοράς που ονομάζεται εκλειπτική. Όταν η Σελήνη διέρχεται ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, έχουμε έκλειψη Ηλίου και όταν διασχίζει την σκιά της Γης έχουμε έκλειψη Σελήνης.
Και εδώ γεννάται το ερώτημα: αφού η Σελήνη κάνει μια περιφορά γύρω από τη Γη μια φορά το μήνα και επομένως περνά ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη, γιατί δεν έχουμε έκλειψη Ηλίου κάθε μήνα; Η απάντηση έχει να κάνει με την κίνηση της Σελήνης. Το επίπεδο περιφοράς της Σελήνης ως προς την εκλειπτική έχει κλίση 5,1 μοιρών. Ως αποτέλεσμα, όταν η Σελήνη βρίσκεται στο ενδιάμεσο των δύο σωμάτων, πότε ρίχνει τη σκιά της πάνω από τη Γη και πότε από κάτω, με τη σκιά να μην πέφτει στην επιφάνεια της Γης. Όταν βρίσκεται ‘πίσω’ από τη Γη, άλλοτε είναι πάνω από τη σκιά της Γης και άλλοτε από κάτω (Εικόνα 1). Μόνο όταν βρίσκεται στη σωστή σχετική θέση έχουμε εκλείψεις.
Εικόνα 1: Σχηματική αναπαράσταση έκλειψης Ηλίου/Σελήνης. Τα διαγράμματα δεν είναι σε κλίμακα.
Έτσι, για να έχουμε ολική έκλειψη Ηλίου ή Σελήνης πρέπει τα τρία αντικείμενα να είναι στην ίδια νοητή ευθεία (Εικόνα 1, μεσαία διαγράμματα). Αν η Σελήνη βρίσκεται λίγο πιο πάνω ή λίγο κάτω από το επίπεδο περιφοράς της Γης, τότε έχουμε μερική έκλειψη ή καθόλου έκλειψη.
Να δούμε τώρα πως εξηγείται επιστημονικά ο όρος ‘ματωμένο φεγγάρι’, ο οποίος είναι μια λαϊκή έκφραση που σηματοδοτεί το φαινόμενο της έκλειψης Σελήνης, όπου η Σελήνη διασχίζει τη σκιά της Γης. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι ο Ήλιος ρίχνει το φως του πάνω στη Γη και η Γη ρίχνει τη σκιά της στο διάστημα. Όταν η φάση της Σελήνης είναι Πανσέληνος και τα τρία σώματα, Ήλιος, Γη, Σελήνη βρίσκονται στην ίδια νοητή γραμμή, η Σελήνη βρίσκεται μέσα στη σκιά της Γης, καλύπτεται και σκοτεινιάζει για μερικά δευτερόλεπτα μέχρι μερικά λεπτά, αναλόγως την απόστασή της και τη θέση της από τη Γη. Αλλά συμβαίνει και κάτι άλλο, στο οποίο αποδίδεται η έκφραση ‘ματωμένο φεγγάρι’. Κατά την ολική έκλειψη Σελήνης, το μόνο φως που φτάνει στην επιφάνεια της Σελήνης προέρχεται από τις άκρες της γήινης ατμόσφαιρας. Να θυμίσουμε ότι η Γη έχει σφαιροειδές σχήμα, οπότε φανταστείτε μια σφαίρα με ατμόσφαιρα, το φως του Ήλιου τη φωτίζει από μπροστά και τα μόρια του αέρα της γήινης ατμόσφαιρας διασκορπίζουν παντού το μεγαλύτερο μέρος του μπλε φωτός. Το υπόλοιπο, το κόκκινο μέρος του ορατού φωτός συνεχίζει το ταξίδι του και ταξιδεύει από τα πλαϊνά της σφαίρας αυτής, μέσα στην ατμόσφαιρα, φτάνει στην πίσω μεριά και ανακλάται στην επιφάνεια της Σελήνης, που βρίσκεται από την άλλη μερία, μέσα στη σκιά της Γης. Το αποτέλεσμα είναι να φαίνεται η Σελήνη κόκκινη στον νυχτερινό ουρανό. Παρόμοιο φαινόμενο παρατηρούμε όταν έχουμε ανατολή ή δύση Σελήνης ή Ηλίου και ταυτόχρονα έχουμε μεγάλη ποσότητα σκόνης ή και ρύπανση στην ατμόσφαιρα.
=
Συνεπώς, το κόκκινο φως που βλέπουμε στη Σελήνη κατά τη διάρκεια της ολικής έκλειψης Σελήνης, είναι οπτικό φαινόμενο με πρωταγωνιστές τη Γη, τον Ήλιο και τη Σελήνη.
1. Η γλώσσα σας επηρεάζει την αντίληψή σας για τον χρόνο
Σκεφτείτε τον χρόνο ως μια γραμμή. Προς ποια κατεύθυνση ρέει; Είναι οριζόντια ή κάθετη; Ή μήπως δεν είναι καθόλου γραμμή για εσάς. Οι απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις μπορεί κάλλιστα να εξαρτώνται από τη γλώσσα που μιλάτε.
Για παράδειγμα, οι αγγλόφωνοι περιγράφουν τον χρόνο ως μπροστά ή πίσω τους ή ως οριζόντια γραμμή που κινείται από αριστερά προς τα δεξιά. Οι ομιλητές της Μανδαρινικής γλώσσας οραματίζονται τον χρόνο ως μια κάθετη γραμμή, όπου το κάτω αντιπροσωπεύει το μέλλον, ενώ οι Έλληνες τείνουν να βλέπουν τον χρόνο ως μια τρισδιάστατη οντότητα που είναι «μεγάλη» και όχι «μακρά». Στο Pormpuraww, μια απομακρυσμένη κοινότητα ιθαγενών της Αυστραλίας, ο χρόνος είναι τοποθετημένος σύμφωνα με την ανατολή και τη δύση.
2. Όταν το σύμπαν τελικά πεθάνει, δεν θα υπάρχει ούτε μέλλον ούτε παρόν
Όπως κι εμείς, έτσι και ο τρόπος που περνάει ο χρόνος θα αλλάξει καθώς το Σύμπαν θα γερνάει. Το «βέλος του χρόνου», το οποίο δείχνει από το παρελθόν προς το μέλλον, πιστεύεται ότι έχει τις ρίζες του στη Μεγάλη Έκρηξη. Το βρεφικό Σύμπαν πιστεύεται ότι είχε πολύ χαμηλή εντροπία – ένα μέτρο αταξίας ή τυχαιότητας. Από τότε, η εντροπία αυξάνεται – αυτή η αλλαγή είναι που δίνει στο βέλος του χρόνου την πορεία του. Είναι ο ίδιος λόγος για τον οποίο είναι εύκολο να σπάσεις ένα φρέσκο αυγό, αλλά εξαιρετικά δύσκολο να πάρεις ένα χάος από θραύσματα και κρόκο και να δημιουργήσεις ένα ολόκληρο φρέσκο αυγό.
Κανείς δεν ξέρει τι θα συμβεί στο τέλος του Σύμπαντος, αλλά ένας ισχυρός υποψήφιος είναι ο «θερμικός θάνατος», όπου η εντροπία θα έχει φτάσει στο μέγιστο και το βέλος του χρόνου θα χάσει την κατεύθυνσή του. Σκεφτείτε το σαν όλα τα αυγά του Σύμπαντος να έχουν ήδη συντριβεί, και μετά από αυτό τίποτα ενδιαφέρον δεν θα ξανασυμβεί.
3. Μπορεί να μην είναι δυνατή η συνειδητή εμπειρία χωρίς χρόνο
Μετράμε, άρα είμαστε. Ο χτύπος του χρόνου είναι ο αόρατος, καρδιακός παλμός της ζωής μας και επηρεάζει κάθε στιγμή της συνείδησής μας. Ο χρόνος και ο εαυτός μας βρίσκονται σε διαρκή χειραψία – ακόμη και ένας άνθρωπος παγιδευμένος σε μια εντελώς σκοτεινή σπηλιά θα εξακολουθούσε να διέπεται από τους κιρκάδιους ρυθμούς των εσωτερικών μας ρολογιών.
Η Holly Andersen, η οποία σπουδάζει φιλοσοφία της επιστήμης και μεταφυσική στο Πανεπιστήμιο Simon Fraser στο Burnaby της Βρετανικής Κολομβίας, προειδοποιεί για το τι θα μπορούσε να κάνει η απώλεια της αίσθησης του χρόνου στην αίσθηση του εαυτού μας. Πιστεύει ότι δεν είναι δυνατόν να έχουμε συνειδητή εμπειρία χωρίς το χρόνο και το πέρασμα του χρόνου. Σκεφτείτε πώς η προσωπική σας ταυτότητα χτίζεται με την πάροδο του χρόνου, αρχειοθετημένη ως αναμνήσεις.
«Αυτές οι αναμνήσεις σας συγκροτούν με την πάροδο του χρόνου» λέει η Andersen. «Αν χάσετε ένα μέρος του χρόνου θα είστε πλέον ένα διαφορετικό άτομο».
4. Δεν υπάρχουν ρολόγια με 100% ακρίβεια
Οι μετρολόγοι εργάζονται πολύ σκληρά για να κρατήσουν τον χρόνο, χρησιμοποιώντας ολοένα και καλύτερη τεχνολογία για να μετρήσουν το πέρασμα των λεπτών, των δευτερολέπτων και των ωρών. Ωστόσο, ενώ τα ατομικά τους ρολόγια είναι απίστευτα ακριβή, δεν είναι τέλεια. Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει κανένα ρολόι στη Γη που να είναι απολύτως «σωστό».
Η πραγματική διαδικασία καθορισμού της ώρας που είναι – αυτή τη στιγμή – βασίζεται σε πολλά ρολόγια, που όλα διατηρούν την ώρα σε όλο τον κόσμο. Όλα τα εθνικά εργαστήρια στέλνουν τις μετρήσεις τους στο Διεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθμών στο Παρίσι, το οποίο στη συνέχεια δημιουργεί έναν σταθμισμένο μέσο όρο. Η ώρα, επομένως, είναι ένα ανθρώπινο κατασκεύασμα.
5. Η εμπειρία του χρόνου δημιουργείται ενεργά, από το μυαλό μας
Διάφοροι παράγοντες έχουν καθοριστική σημασία για την κατασκευή της αντίληψης του χρόνου – η μνήμη, η συγκέντρωση, το συναίσθημα και η αίσθηση που έχουμε ότι ο χρόνος βρίσκεται κατά κάποιον τρόπο στο χώρο. Η αντίληψη του χρόνου μας ριζώνει στη νοητική μας πραγματικότητα. Ο χρόνος δεν βρίσκεται μόνο στο επίκεντρο του τρόπου με τον οποίο οργανώνουμε τη ζωή μας, αλλά και του τρόπου με τον οποίο τον βιώνουμε.
Το θετικό είναι ότι αυτό μας δίνει κάποιο μέτρο ελέγχου του τρόπου με τον οποίο τον βιώνουμε. Για παράδειγμα, αν θέλετε να νιώσετε ότι η ζωή σας δεν περνάει γρήγορα από μπροστά σας, το κλειδί είναι η καινοτομία: Η έρευνα δείχνει ότι μια ζωή με επαναλαμβανόμενες και ρουτινιάρικες δραστηριότητες θα νιώσετε, καθώς θα την αναλογίζεστε, ότι ο χρόνος περνάει πιο γρήγορα.
6. Υπάρχουν ήδη πολίτες του 22ου αιώνα ανάμεσά μας αλλά δεν είναι χρονοταξιδιώτες
Ο επόμενος αιώνας μπορεί συχνά να μοιάζει πολύ μακρινός: Μια μακρινή χώρα, όπου ζουν υποθετικά αγέννητες γενιές. Ωστόσο, υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι στη Γη αυτή τη στιγμή που θα είναι εκεί όταν τα πυροτεχνήματα θα εκραγούν την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 2099. Ένα παιδί που γεννήθηκε το 2023 θα είναι στη δεκαετία των 70 του, τότε. Είμαστε πολύ περισσότερο συνδεδεμένοι σε μεγάλα χρονικά διαστήματα απ’ ό,τι ίσως συνειδητοποιούμε. Μέσω των οικογενειακών μας δεσμών, είμαστε όλοι ένα βήμα πριν από τους προηγούμενους και τους μελλοντικούς αιώνες.
7. Μπορούμε όλοι να βιώσουμε μια χρονική μεταβολή
Ο χρόνος δεν κυλάει πάντα με τον ίδιο ρυθμό για όλους. Μήπως ο χρόνος βρίσκεται μόνο στο μυαλό; Ένα αυτοκίνητο γλιστράει για κάτι που μοιάζει με αιωνιότητα, εκτοξεύοντας χαλίκια στον αέρα όπου αιωρούνται ακίνητα. Ο χρόνος επιβραδύνεται σχεδόν μέχρι να σταματήσει και, εκείνη τη στιγμή, αντιδράτε για να προστατευθείτε. Σε τέτοιες καταστάσεις, το άγχος μπορεί να ωθήσει τον εγκέφαλο να επιταχύνει την εσωτερική του επεξεργασία – για να σας βοηθήσει να χειριστείτε μια κατάσταση ζωής ή θανάτου.
Διαταραχές του εγκεφάλου, όπως η επιληψία ή το εγκεφαλικό επεισόδιο, μπορούν επίσης να προκαλέσουν χρονικά τεχνάσματα του μυαλού – επιταχύνοντας τον χρόνο ή σταματώντας τον. Ορισμένοι άνθρωποι, όπως οι αθλητές, μπορούν ακόμη και να εκπαιδεύσουν τον εγκέφαλό τους να δημιουργεί μια χρονική στρέβλωση κατά παραγγελία- ένας σέρφερ που πιάνει ένα κύμα την τέλεια στιγμή, ένας ασταμάτητος ποδοσφαιριστής.
Ο χρόνος, όπως φαίνεται, είναι μια εύθραυστη ψευδαίσθηση. Σε μια στιγμή μπορεί να βρεθούμε σε μια αλλοιωμένη πραγματικότητα.
8. Όταν αλλάζουν τα ρολόγια για τη θερινή ώρα, πρέπει να ευχαριστήσουμε (ή να κατηγορήσουμε) έναν κατασκευαστή
Η αλλαγή των ρολογιών για το καλοκαίρι -για να εκμεταλλευτούμε στο έπακρο τις μεγάλες ώρες της ημέρας στα υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη- δεν αγκαλιάζεται καθολικά από όλους. Αλλά είτε το αγαπάτε είτε το μισείτε, υπάρχει ένας πεισματάρης Βρετανός αγωνιστής που μπορείτε να ευχαριστήσετε. Χωρίς έναν οικοδόμο που ονομάζεται William Willett, το ένα τέταρτο του κόσμου – συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ – ίσως να μην είχε υιοθετήσει ποτέ τη θερινή ώρα.
Αφού ο Willett κατάφερε να πείσει τους πολιτικούς ηγέτες, η Βρετανία έκανε την αλλαγή κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Η κίνηση αυτή έγινε λόγω της έλλειψης άνθρακα – και οι μεγαλύτερες ώρες της ημέρας σήμαιναν λιγότερη ανάγκη για ηλεκτρική ενέργεια από άνθρακα για να διατηρούνται τα φώτα αναμμένα. Η ιδέα ήταν τόσο αποτελεσματική που στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Βρετανία την προχώρησε ένα βήμα παραπέρα και έτρεξε προσωρινά σε διπλή θερινή ώρα, δύο ολόκληρες ώρες μπροστά από την ώρα GMT, για να εξοικονομήσει βιομηχανικό κόστος.
9. Δεν ζεις πραγματικά στο παρόν
Καθώς διαβάζετε αυτές τις λέξεις, είναι εύκολο να υποθέσετε ότι πρόκειται για το «τώρα». Ωστόσο, δεν είναι.
Πάρτε την απλή πράξη να κοιτάξετε ένα άτομο που σας μιλάει απέναντι από ένα τραπέζι. Η επιβεβαίωση της κίνησης των χειλιών του φτάνει στα μάτια μας πριν από τον ήχο της φωνής του (επειδή το φως ταξιδεύει ταχύτερα από τον ήχο), αλλά ο εγκέφαλός μας τα συγχρονίζει για να τα κάνει να ταιριάζουν.
Και αυτό δεν είναι καν το πιο περίεργο πράγμα σχετικά με τον χρόνο. Οι νόμοι της φυσικής υποδηλώνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να ρέει και προς τα πίσω.
10. Οι μέρες μας γίνονται μεγαλύτερες λόγω της βαρύτητας του φεγγαριού
Μπορεί να σας εκπλήσσει το γεγονός ότι η Σελήνη – ο σταθερός τροχιακός σύντροφος του πλανήτη μας στο αστρομπαλέτο που εκτελούμε γύρω από τον Ήλιο – απομακρύνεται όλο και περισσότερο από εμάς. Κάθε χρόνο η απόσταση μεταξύ της Γης και της Σελήνης αυξάνεται κατά 3,8 εκατοστά. Και καθώς το κάνει αυτό, κάνει τις μέρες μας λίγο μεγαλύτερες.
Αυτό οφείλεται στην έλξη της βαρύτητας της Σελήνης στον πλανήτη μας. Η βαρυτική έλξη της Σελήνης δημιουργεί παλίρροιες, οι οποίες είναι ένα «εξόγκωμα» νερού που εκτείνεται σε ελλειπτικό σχήμα τόσο προς όσο και μακριά από τη βαρύτητα της Σελήνης. Όμως η Γη περιστρέφεται στον άξονά της πολύ πιο γρήγορα από ό,τι η Σελήνη περιστρέφεται γύρω της, πράγμα που σημαίνει ότι η τριβή από τις ωκεάνιες λεκάνες παρασύρει το νερό μαζί της. Αυτό προκαλεί το εξόγκωμα να κινείται ελαφρώς μπροστά από τη Σελήνη στην τροχιά της, η οποία με τη σειρά της προσπαθεί να την τραβήξει προς τα πίσω. Αυτό σταδιακά απορροφά την περιστροφική ενέργεια του πλανήτη μας, επιβραδύνοντας την περιστροφή του, ενώ η Σελήνη κερδίζει ενέργεια, με αποτέλεσμα να κινείται σε υψηλότερη τροχιά και να απομακρύνεται από τη Γη.
Η σταδιακή επιβράδυνση της περιστροφής του πλανήτη μας έχει προκαλέσει την αύξηση της διάρκειας μιας μέσης γήινης ημέρας κατά περίπου 1,09 χιλιοστά του δευτερολέπτου ανά αιώνα από τα τέλη της δεκαετίας του 1600. Άλλες εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό λίγο ψηλότερα, στα 1,78 χιλιοστά του δευτερολέπτου ανά αιώνα, βασιζόμενες σε πιο αρχαίες παρατηρήσεις εκλείψεων. Αν και τίποτα από αυτά δεν ακούγεται πολύ, κατά τη διάρκεια της ιστορίας της Γης των 4,5 δισεκατομμυρίων ετών, αθροίζονται.
11. Πολλοί άνθρωποι ζουν εκτός συμβατικού χρόνου –Για αυτούς δεν είναι 2023
Για πολλούς Νεπαλέζους, αυτό το άρθρο δεν δημοσιεύτηκε το 2023. Στο ημερολόγιο Bikram Sambat του Νεπάλ, είναι στην πραγματικότητα το έτος 2080. Τουλάχιστον τέσσερα ημερολόγια χρησιμοποιούνται μεταξύ διαφορετικών εθνοτικών ομάδων εκεί, en;v το Νεπάλ είναι ακόμη και 15 λεπτά εκτός συγχρονισμού με τις συνήθεις ζώνες ώρας.
Αποδεικνύεται ότι πολλοί πολιτισμοί είναι εντάξει με το να βιώνουν πολλά έτη ταυτόχρονα. Στη Μιανμάρ είναι επίσης το 1384, στην Ταϊλάνδη το 2566 και στην Αιθιοπία το 2016, όπου το έτος διαρκεί 13 μήνες. Το ισλαμικό ημερολόγιο, εν τω μεταξύ, σηματοδότησε την άφιξη του έτους 1445 τον Ιούλιο.
H γραμμή μεταξύ ζωής και θανάτου μπορεί να είναι λιγότερο διακριτή
«Όταν πεθαίνουμε, ο εγκέφαλός μας είναι υπερ–ενεργοποιημένος».
Ερευνα του πανεπιστημίου του Μίσιγκαν σε ασθενείς που αφαιρέθηκε η μηχανική υποστήριξη, έδειξε πως η εγκεφαλική δραστηριότητα συνεχίζεται ακόμη και αφότου σταματήσουν οι χτύποι της καρδιάς
Το 2014 η καρδιά μιας 24χρονης γυναίκας που έπασχε από σπάνια καρδιακή ασθένεια σταμάτησε. Οι γιατροί δεν μπορούσαν να βρουν θεραπεία και η γυναίκα οδηγήθηκε στο τμήμα επειγόντων περιστατικών του πανεπιστημιακού νοσοκομείου του Μίσιγκαν. Ηταν σε βαθύ κώμα για τρεις ημέρες και οι γιατροί ήλεγχαν τηνεγκεφαλική της δραστηριότητα, προκειμένου να της χορηγούν φάρμακα που ανακούφιζαν τα συμπτώματά της. Τρεις ημέρες μετά, η οικογένειά της αποφάσισε να αφαιρέσει τη μηχανική υποστήριξη.
Μερικά χρόνια αργότερα, η 24χρονη γυναίκα θα γινόταν γνωστή ως η «ασθενής 1» στη μελέτη που διεξήγαγε και δημοσίευσε πριν από μερικούς μήνες η Τζίμο Μπόρζιτζιν, καθηγήτρια Νευρολογίας στο πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Μια μελέτη η οποία ανέδειξε κάτι που δεν είχε ποτέ έως τότε αποδειχθεί: ο εγκέφαλος κατά τη διαδικασία του θανάτου, ακόμη και αφότου η καρδιά σταματάει, είναι ενεργός. Μάλιστα, φαίνεται πως τα τμήματα του εγκεφάλου της «ασθενούς 1» που ήταν ενεργά σε αυτές τις στιγμές, συνδέονται μεταξύ άλλων με τη συνείδηση και τη μνήμη. Στις τελευταίες της στιγμές, η «ασθενής 1» βίωσε κάτι που έμοιαζε με ζωή.
«Γιατί εκκρίνεται σεροτονίνη σε ζώα που πεθαίνουν;»
Η αρχική έρευνα της κ. Μπόρζιτζιν αφορούσε διαφορετικούς τομείς της νευροεπιστήμης. Οπως αφηγήθηκε στην «Κ», μία από τις πρώτες υποθέσεις που κλήθηκε να εξετάσει, όταν προσλήφθηκε στο πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν το 2003, ήταν αν διαταράσσεται ο κιρκάδιος ρυθμός των αρουραίων που παθαίνουν ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Μεταξύ άλλων είχε παρακολουθήσει και καταγράψει την έκκριση νευροχημικών ουσιών από τον εγκέφαλο των αρουραίων πριν και μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο. Μια από αυτές τις νευροχημικές ουσίες ήταν και η σεροτονίνη, η οποία ηρεμεί το σώμα.
Κατά τη διάρκεια του πειράματος δύο αρουραίοι πέθαναν. Τότε, η κ. Μπόρζιτζιν μαζί με τον γιατρό με τον οποίο συνεργαζόταν, ανακάλυψαν ότι «και στους δύο αρουραίους υπήρχε ένα πολύ υψηλό επίπεδο σεροτονίνηςπου εκκρίθηκε κατά τη διάρκεια του θανάτου, αφότου η καρδιά τους είχε σταματήσει να χτυπάει και ο εγκέφαλός τους έχανε οξυγόνο. Σκεφτόμουν, γιατί εκκρίνεται σεροτονίνη σε ζώα που πεθαίνουν;» Οπως άλλωστε επισήμανε, έως τότε «παραδοσιακά συνδέαμε τη διαδικασία του θανάτου με έναν πολύ ανενεργό εγκέφαλο, που δεν λειτουργεί πλέον».
Τα απροσδόκητα ευρήματά της την οδήγησαν στην αναζήτηση σχετικής επιστημονικής βιβλιογραφίας επί του θέματος. Επειτα από ενδελεχή έρευνα «δεν βρήκα τίποτα, κάτι που ήταν πολύ σοκαριστικό. Ο θάνατος συμβαίνει σε όλους μας, ωστόσο ανακάλυψα ότι δεν υπάρχει καμία έρευνα σχετικά με την αύξηση της σεροτονίνης. Τότε συνειδητοποίησα ότι κανείς δεν γνωρίζει τίποτα για τη διαδικασία του θανάτου».
Βρίσκοντας τους ασθενείς
Αμεσα, αφοσιώθηκε στην εξερεύνηση αυτού του αχαρτογράφητου επιστημονικού πεδίου, τη μελέτη του εγκεφάλου που πεθαίνει. Η έρευνά της στους αρουραίους έδειξε ότι «στο 100% των περιπτώσεων ο εγκέφαλός τους ενεργοποιήθηκε κατά τη διαδικασία του θανάτου». Αναρωτήθηκε αν το ίδιο ισχύει και για τους ανθρώπους, αλλά για χρόνια αυτό παρέμενε ένα αναπάντητο ερώτημα. Κι αυτό επειδή όπως εξήγησε, «οι άνθρωποι τείνουν να βιώνουν την αρχική φάση της καρδιακής ανακοπής στο σπίτι, μακριά από το νοσοκομείο, οπότε δεν μπορείς να ξέρεις πότε θα συμβεί. Αναρωτιόμασταν για χρόνια πότε θα αποκτήσουμε πρόσβαση σε έναν τέτοιο ασθενή». Αλλωστε, «αν μπορείς να προβλέψεις ότι κάποιος θα πάθει αύριο καρδιακή ανακοπή, το πρώτο πράγμα που σκέφτεσαι δεν είναι να του βάλεις ηλεκτροεγκεφαλογράφημα στο κεφάλι, αλλά να τον σώσεις».
Επειτα, η ίδια μαζί με τους συνεργάτες της, συνειδητοποίησαν ότι υπάρχουν ασθενείς στη ΜΕΘ, όπου «οι γιατροί δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για να τους βοηθήσουν. Οταν αφαιρεθεί από αυτούς τους ασθενείς ο αναπνευστικός σωλήνας, παθαίνουν ασφυξία. Εξαιτίας της ασφυξίας, ο εγκέφαλος θα υποστεί υποξία και τελικά θα προκληθεί καρδιακή ανακοπή». Και οι τέσσερις ασθενείς που εξέτασε η κ. Μπόρζιτζιν πέθαναν από καρδιακή ανακοπή η οποία προκλήθηκε από υποξία εντός 30 λεπτών.
Στην περίπτωση της «ασθενούς 1», που βρισκόταν σε ΜΕΘ, συνεργαζόταν με τον κλινικό γιατρό που την παρακολουθούσε. Η «ασθενής 1» ήταν συνδεδεμένη με ηλεκτροεγκεφαλογράφημα προκειμένου οι γιατροί να γνωρίζουν πότε θα πάθει επιληπτική κρίση, ώστε να της χορηγήσουν φάρμακα που θα ανακουφίσουν τα συμπτώματα. Επομένως, σύμφωνα με την κ. Μπόρζιτζιν, «δεν μελετούσαμε αυτούς τους ασθενείς σε ζωντανό χρόνο, αλλά πήραμε ό,τι δεδομένα υπήρχαν ήδη για αυτούς».
Οι τρεις φάσεις
Η «ασθενής 1» είχε νεαρή ηλικία, ενώ οι υπόλοιποι τρεις που εξετάστηκαν από την κ. Μπόρζιτζιν ήταν 67, 77 και 82 ετών. Μάλιστα, η «ασθενής 1», σε αντίθεση με τους υπόλοιπους, δεν είχε κάποια πάθηση του εγκεφάλου, αλλά καρδιοπάθεια. Σύμφωνα με την κ. Μπόρζιτζιν, «κανείς δεν είχε λιγότερο άθικτο εγκέφαλο από την “ασθενή 1”. Κι αυτός είναι μάλλον ο λόγος που είδαμε στιβαρή εγκεφαλική δραστηριότητα σε συγκριτικά με τους υπόλοιπους».
Οταν ο αναπνευστήρας αφαιρέθηκε από την «ασθενή 1», υπήρξε σύμφωνα με την κ. Μπόρζιτζιν μια αύξηση της δραστηριότητας στον ετοιμοθάνατο εγκέφαλό της. Οι περιοχές του εγκεφάλου που θεωρούνται «hot spot» για τη συνείδηση και οι οποίες ήταν ανενεργές όσο βρισκόταν σε μηχανική παρακολούθηση, ξαφνικά τέθηκαν σε λειτουργία. Δύο λεπτά μετά την αφαίρεση της μηχανικής υποστήριξης και τη διακοπή του οξυγόνου, υπήρξε σύμφωνα με την ίδια ένας έντονος συγχρονισμός των εγκεφαλικών κυμάτων της «ασθενούς 1», που σχετίζονται μεταξύ άλλων με την αυξημένη προσοχή και τη μνήμη.
Αυτός ο συγχρονισμός, που αποτέλεσε την πρώτη φάση αυτής της εγκεφαλικής δραστηριότητας, όπως αφηγήθηκε η κ. Μπόρζιτζιν, «άρχισε να μειώνεται γραμμικά για ίσως 18 δευτερόλεπτα και στη συνέχεια σταθεροποιήθηκε». Επειτα όμως, κατά τη δεύτερη φάση, εντάθηκε ξανά για περισσότερο από τέσσερα λεπτά, εξασθένησε ξανά για ένα λεπτό και στη συνέχεια επανήλθε για μια τρίτη και τελευταία φορά. Μάλιστα, στην τρίτη από αυτές τις φάσεις, «η καρδιά της “ασθενούς 1” είχε σταματήσει για 14 δευτερόλεπτα. Κι έπειτα ενεργοποιήθηκε ξανά παρά την απουσία αναπνευστικού σωλήνα και βηματοδότη».
«Πιστεύω ότι άκουγε το περιβάλλον»
Τα τμήματα του εγκεφάλου που ήταν ενεργά, σύμφωνα με την κ. Μπόρζιτζιν, ήταν αυτά που «σχετίζονται με τη συνείδηση και κάθε είδους αντίληψη, όπως η οπτική αντίληψη, η αντίληψη της φωνής, η αντίληψη της κίνησης και της λειτουργίας της ενσυναίσθησης». Kατά τη διάρκεια των τριών επίμαχων φάσεων, αυτά τα τμήματα του εγκεφάλου, καθώς και όσα σχετίζονται με τη μνήμη, επικοινωνούσαν σύμφωνα με την κ. Μπόρζιτζιν, με άλλα μέρη που σχετίζονται με την επεξεργασία της συνειδητής εμπειρίας. Αλλωστε, σύμφωνα με την ίδια, στους ασθενείς 1 και 3, υπήρξε μεγάλη ενεργοποίηση κυμάτων Γάμα, τα οποία σχετίζονται με την ταυτόχρονη επεξεργασία πληροφοριών από διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου.
Η κ. Μπόρζιτζιν θεωρεί ότι αυτό που συνέβαινε για αρκετά λεπτά στον εγκέφαλο της «ασθενούς 1» έμοιαζε με ζωή, ωστόσο «αυτό είναι μια υπόθεση» αφού «η ασθενής 1» δεν επέζησε ώστε να αφηγηθεί τι της συνέβη. Βάσει των δεδομένων όμως, η ίδια θεωρεί ότι «η “ασθενής 1” μπορούσε μεταξύ άλλων να ακούει το περιβάλλον τις τελευταίες στιγμές της ζωής της και να έχει οράματα φωτός». Αντίστοιχα ευρήματα παρατηρήθηκαν και στην 77χρονη «ασθενή 3», ενώ και στους υπόλοιπους δύο ασθενείς που εξετάστηκαν, εντοπίστηκε επικοινωνία μεταξύ της καρδιάς και του εγκεφάλου κατά τη διαδικασία του θανάτου.
Η ίδια θεωρεί ότι υπάρχουν ακόμη πολλά να μάθουμε για το πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος όταν πεθαίνουμε, αφού η μελέτη της αποτελεί απλά «την κορυφή του παγόβουνου. Αυτό που γνωρίζουμε όμως πλέον, είναι ότι όταν πεθαίνουμε, ο εγκέφαλός μας είναι υπερ–ενεργοποιημένος».
Σε ένα σχολείο στο Λονδίνο ανοίγει φέτος η πρώτη τάξη που θα λειτουργεί αποκλειστικά με καθηγητή την τεχνητή νοημοσύνη. Τέτοιου είδους εγχειρήματα έχουν σφοδρούς επικριτές που υποστηρίζουν ότι η διδασκαλία με καθηγητές τεχνητής νοημοσύνης θα οδηγήσει σε ένα «άψυχο και ζοφερό μέλλον». Από την άλλη πλευρά υποστηρίζεται ότι η τεχνητή νοημοσύνη – αφήνοντας κατά μέρος το ότι είναι πάμφθηνη σε σχέση με τους πραγματικούς καθηγητές-, αντιλαμβάνεται άμεσα σε τι αριστεύει ο μαθητής, σε τι χρειάζεται περισσότερη βοήθεια και στη συνέχεια μπορεί αυτόματα να προσαρμόζει τα σχέδια μαθήματός της για να επιτύχει τους στόχους. Σε μια τέτοια τάξη τα κινητά τηλέφωνα των μαθητών δεν θα είναι πρόβλημα – ίσως να είναι και απαραίτητα. Μέχρι να εφαρμοστεί η διδασκαλία από την τεχνητή νοημοσύνη και στα υπόλοιπα σχολεία, οι καθηγητές και οι μαθητές θα αναλώνουν τον χρόνο τους σε αντιπαραθέσεις που θα αφορούν την εφαρμογή των κανονισμών απαγόρευσης των κινητών τηλεφώνων.
Πειραματική διάταξη για τον προσδιορισμό της θέσης του επιταχυνσιόμετρου στα κινητά τηλέφωνα
Εκτός από την Ελλάδα, μια σειρά ευρωπαϊκές χώρες απαγορεύουν από φέτος τη χρήση κινητών τηλεφώνων στα σχολεία. Όμως οι επιστημονικές μελέτες για το θέμα είναι αντικρουόμενες. Στο θέμα αυτό αναφέρεται το άρθρο της Αφροδίτης Τζιαντζή «Η Ευρώπη βάζει «στοπ» στη χρήση κινητών στα σχολεία – Διχάζουν τα μέτρα» στο www.in.gr:
«Ένα κύμα απαγορεύσεων σαρώνει φέτος τα σχολεία της Ευρώπης: Η απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων. Η μία χώρα της Ευρώπης μετά την άλλη βάλθηκαν να απαγορεύσουν, ολοκληρωτικά, τα κινητά στα σχολεία. Η έμφαση είναι στο «ολοκληρωτικά», γιατί απαγορεύσεις ίσχυαν ήδη, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό.
Tαυτόχρονα με την Ελλάδα, το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ιταλία εισάγουν μέτρα καθολικής απαγόρευσης στη χρήση κινητών στο σχολεία.
H Oυγγαρία και η Ολλανδία επεκτείνουν ήδη υπάρχουσες απαγορεύσεις. Στην Τσεχία η συζήτηση για την απαγόρευση των κινητών στα σχολεία φουντώνει, με την κυβέρνηση να μην έχει καταλήξει σε καθολικά μέτρα, αφήνοντας τους διευθυντές των σχολείων να επιλέξουν την πολιτική που θα ακολουθήσουν.
Στην Αγγλία, που ο προηγούμενος πρωθυπουργός Ρίσι Σούνακ είχε συστήσει την απαγόρευση κινητών από πέρυσι το Φεβρουάριο, ακολουθούνται διαφορετικές τακτικές ανάλογα με το σχολείο. Κάποιες φορές τα μέτρα που εφαρμόζονται θυμίζουν αστυνομικό έλεγχο. Καθηγητές σε Γυμνάσιο και Λύκειο στο Σάσεξ περιπολούν τους χώρους του σχολείου με ταμπλέτες-σκάνερ, που ανιχνεύουν τα κινητά. Όποιος πιαστεί με κινητό, οφείλει να το παραδώσει. Διαφορετικά παίρνει τιμωρία ή αποβολή. Ακόμα όμως κι εκεί, οι μαθητές Λυκείου μπορούν να χρησιμοποιούν τα κινητά τους στο σχολικό κτίριο, αλλά όχι στους δημόσιους χώρους.
Ο κανόνας «το κινητό στην τσάντα», που εισάγει στα ελληνικά σχολεία ο υπουργός Παιδείας Κυριάκος Πιερακκάκης, αναβαθμίζει τους περιορισμούς που ήδη ίσχυαν στους εσωτερικούς κανονισμούς κάθε σχολείου, πλαισιωμένους με πειθαρχικές κυρώσεις. Η διαφορά κι εδώ είναι ότι τα κινητά δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ούτε στο διάλειμμα, κάτι που ακόμα και αν τυπικά απαγορευόταν, δεν εφαρμοζόταν στην πράξη.
Γαλλία: Πιλοτική απαγόρευση
Στη Γαλλία, η νέα σχολική χρονιά ξεκίνησε με την πιλοτική εφαρμογή της πλήρους απαγόρευσης των κινητών τηλεφώνων σε 200 σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης – σε περίπου 50.000 μαθητές.
Πρακτικά αποτελεί απλώς πιο αυστηρή εκδοχή του νόμου που ψηφίστηκε το 2018, που όριζε επίσης την απαγόρευση της χρήσης κινητών στην τάξη.
Η διαφορά είναι ότι τα κινητά τώρα θα απαγορευθούν όχι μόνο εντός της σχολικής αίθουσας, αλλά και στα διαλείμματα και στο μεσημεριανό γεύμα.
Το μέτρο σύμφωνα με το υπουργείο παιδείας στοχεύει στο να βοηθήσει τους μαθητές να συγκεντρώνονται καλύτερα κατά τη διάρκεια του μαθήματος, να βελτιώσει τις σχέσεις μεταξύ τους και να περιορίσει τον σχολικό εκφοβισμό.
Αν η πιλοτική εφαρμογή του μέτρου αποδειχθεί επιτυχής, από το 2025 η πλήρης απαγόρευση των κινητών, ή το «ψηφιακό διάλειμμα» όπως το ονομάζει η υπουργός Παιδεία Νικόλ Μπελουμπέτ, θα γενικευθεί σε όλα τα σχολεία.
Ήδη σε κάποια γαλλικά σχολεία εφαρμόζονται πιο αυστηρές πρακτικές. Μία από αυτές είναι να αφήνουν όλοι οι μαθητές τα τηλέφωνά τους σε ειδικό ντουλάπι στην είσοδο του σχολείου, και να τα παίρνουν όταν φεύγουν.
Ιταλία: Επιστροφή στο μολύβι και το χαρτί
Ο υπουργός Παιδείας της Ιταλία Τζουζέπε Βαλντιτάρα εφαρμόζει από φέτος μια «σαρωτική απαγόρευση» της χρήσης κινητών στα εκπαιδευτικά ιδρύματα όλων των βαθμίδων.
Ο Βαλντιτάρα αποκάλεσε τον περιορσμό ως «ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός» για την αποκατάσταση της εξουσίας των εκπαιδευτικών και την καταπολέμηση του bullying.
Επιπλέον, ανακοίνωσε την επιστροφή στις παραδοσιακές μεθόδους παρακολούθησης των εργασιών στο σπίτι. Οι μαθητές θα πρέπει να γράφουν τις εργασίες με το χέρι – ενώ ως τώρα χρησιμοποιούσαν υπολογιστή, για να «συνηθίσουν ξανά στη γραφή, στη σχέση με το στιλό και το χαρτί».
Η αυστηροποίηση των μέτρων για τα κινητά και στα ιταλικά σχολεία είναι εξέλιξη μιας συζήτησης που διαρκεί εδώ και δύο σχεδόν δεκαετίες.
Οι πρώτες απαγορεύσεις εισήχθησαν το 2007. Ο τότε υπουργός Παιδείας Τζουζέπε Φιορόνι απαγόρευσε την χρήση των κινητών στην τάξη ως «στοιχείο που αποσπά την προσοχή» και δείχνει «σοβαρή έλλειψη σεβασμού προς τον εκπαιδευτικό».
Βέλγιο: Το κινητό στην ντουλάπα
«Τα βελγικά σχολεία ξεκινούν την καταστολή των smartphones» είναι ο τίτλος σημερινού άρθρου του Politico. Oι απαγορεύσεις εφαρμόζονται ήδη σε εκατοντάδες σχολεία των Βρυξελλών και από φέτος επεκτείνονται με νόμο της τοπικής κυβέρνησης της γαλλόφωνης Βαλλωνίας.
Η απαγόρευση ισχύει για το δημοτικό και τις τρεις πρώτες τάξεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Στο Βέλγιο ακολουθείται επίσης η μέθοδος της «ντουλάπας», που κλειδώνονται τα κινητά πριν το μάθημα. Αν κάποιος πιαστεί με κινητό, κατάσχεται και του επιστρέφεται μετά τη λήξη του σχολικού ωραρίου.
Oλλανδία: Καθολική απαγόρευση των smartphones
Στην Ολλανδία απαγορεύθηκαν από τον Ιανουάριο του 2024 τα κινητά στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Από φέτος τίθεται σε ισχύ νέα καθολική απαγόρευση των smartphones.
«Υπάρχουν όλο και περισσότερα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι τα κινητά τηλέφωνα στην τάξη είναι επιβλαβή. Οι μαθητές δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν και η σχολική τους απόδοση χειροτερεύει. Πρέπει να προστατεύσουμε τους μαθητές από αυτό», ανέφερε η ολλανδική κυβέρνηση σε ανακοίνωσή της.
Τσεχία: Το μπαλάκι στα σχολεία
Φέτος στην Τσεχία ξέσπασε μια νέα διαμάχη για την απαγόρευση των κινητών στα σχολεία, όταν οι δημοτικοί σύμβουλοι σε μια πόλη της Μοραβίας αποφάσσιαν να την επιβάλλουν μονομερώς σε όλα τα δημοτικά σχολεία. Το υπουργείο Παιδείας είπε ότι η απόφαση είναι ντε φάκτο άκυρη, καθώς ο νόμος αφήνει την πρωτοβουλία στους διευθυυτές των σχολικών μονάδων. Μέχρι τώρα υπάρχουν σχολεία πολλών ταχυτήτων: Από μερικές μέχρι πλήρεις απαγορεύσεις αλλά και σχολεία που δεν ισχύουν ιδιαίτεροι περιορισμοί.
Ουγγαρία: Διαδηλώσεις διαμαρτυρίας
Στην Ουγγαρία, που η κυβέρνηση αποφάσισε επίσης από φέτος να απαγορεύσει πλήρως τα κινητά στα σχολεία, πραγματοποιήθηκαν μαζικές διαδηλώσεις συμπαράστασης σε διευθυντή σχολείου που αρνήθηκε να πειθαρχήσει στην κυβερνητική απόφαση. Σύμφωνα με το Euronews, o διευθυντής, που υπηρετούσε 24 χρόνια σε γνωστό σχολείο της Βουδαπέστης, απολύθηκε επειδή το καλοκαίρι έστειλε γράμμα στους γονείς ότι δεν θα κατάσχει τα κινητά των παιδιών (όπως ορίζει ο νέος νόμος), αλλά θα επιμορφώνει τα παιδιά στην σωστή χρήση της τεχνολογίας. Οι διαδηλώσεις, στις οποίες συμμετείχαν χιλιάδες άτομα όλων των ηλικιών, πήραν χαρακτήρα γενικής διαμαρτυρίας για την κατάσταση της παιδείας, ενώ το σωματείο των δασκάλων έκανε λόγο για πολιτική – τιμωρητική δίωξη.
Η σύσταση της Unesco
Την απαγόρευση της χρήσης κινητού στα σχολεία έχει συστήσει από το 2023 η Unesco. Ο οργανισμός του ΟΗΕ επικαλείται στοιχεία που δείχνουν ότι η υπερβολική ενασχόληση παιδιών και εφήγων με το smartphone από παιδιά και εφήβους συνδέεται με μειωμένες σχολικές επιδόσεις. Επίσης η πολύωρη έκθεση σε οθόνες μπορεί να επιδράσει αρνητικά στην συναισθηματική κατάσταση των παιδιών.
Πρόκειται για την έκθεση που επικαλείται και ο υπουργός Παιδείας Κ. Πιερακκάκης λέγοντας ότι μια ειδοποίηση στο κινητό μπορεί να «αποσυντονίσει» τα παιδιά για 20 λεπτά.
Όμως η Unesco στις συστάσεις της δεν λέει απλώς «απαγορέψτε τα κινητά». Συστήνει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να λάβουν υπόψιν την «κοινωνική διάσταση της εκπαίδευσης» και τον «ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα» της γνώσης. «Όσοι παροτρύνουν την αυξανόμενη εξατομίκευση μπορεί να χάνουν το νόημα του τι είναι η εκπαίδευση», είναι η χαρακτηριστική δήλωση της γενικής διεύθυντριας της Unesco Οντρεϊ Αζουλέ. «Κρατήστε τις ανάγκες του μαθητή πρώτα και στηρίξτε τους εκπαιδευτικούς. Οι διαδικτυακές συνδέσεις δεν υποκαθιστούν την ανθρώπινη αλληλεπίδραση», συμπλήρωσε σε δηλώσεις της σχετικά με τη σύσταση για τα κινητά.
Σε ένα σχολείο που μαθήματα τα μαθήματα κοινωνικής και ανθρωπιστικής παιδείας είτε καταργούνται εντελώς είτε υποβαθμίζονται σε βαθμό εξαφάνισης, είναι υποκρισία να νομίζουμε ότι οι απαγορεύσεις θα φέρουν έναν αέρα ελευθερίας. Αντιθέτως τα ποινολόγια και η μετατροπή των εκπαιδευτικών σε παιδονόμους, με τις εξετάσεις να παραμένουν το απόλυτο κριτήριο επιτυχίας ή αποτυχίας των παιδιών, είναι δύσκολο να εμπνεύσουν τη συλλογικότητα και την κοινωνικοποίηση της γνώσης.
Τι δείχνουν οι έρευνες
Σε ό,τι αφορά τις επιστημονικές έρευνες για τη χρήση κινητών, δεν υπάρχουν καταληκτικά συμπεράσματα.
Mε αφορμή την απαγόρευση των κινητών σε σχολεία της Αυστραλίας, ομάδα πανεπιστημιακών ερευνητών από το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ εξέτασε όλες τις υπάρχουσες μελέτες που μπορούσε να βρει για το θέμα: 1.317 άρθρα και εκθέσεις, καθώς και διατριβές από μεταπτυχιακούς και διδακτορικούς φοιτητές. Από αυτές μόνο 22 μελέτες εξέταζαν πώς ήταν τα σχολεία πριν και πώς ήταν μετά την απαγόρευση των κινητών. Από αυτές τις μελέτες, οι 12 ήταν μεταπτυχιακές έρευνες και διατριβές, και δεν είχαν αξιολογηθεί από άλλους ακαδημαϊκούς.
Οι μελέτες χρονολογούνταν όλες μετά το 2020, άλλο ένα στοιχείο του πόσο «φρέσκες» είναι οι έρευνες σε αυτό τον τομέα. Μεταξύ άλλων αφορούσαν σχολεία στην Κίνα, την Ισπανία, την Τσεχία, την Γκάνα, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, την Ταϊλάνδη, τη Βρετανία, τις ΗΠΑ κ.α.
Σε άλλα σχολεία υπήρχαν μερικές απαγορεύσεις και σε άλλα πλήρεις. Από το σύνολο των μελετών, τέσσερις εντόπισαν μικρές βελτιώσεις στη σχολική απόδοση των μαθητών. Οι δύο όμως από αυτές αφορούσαν μόνο τους πιο αδύναμους μαθητές. Άλλες τρεις έρευνες, σε σχολεία της Νορβηγίας και της Σουηδίας δεν βρήκαν καμία διαφορά στις ακαδημαϊκές επιδόσεις, είτε απαγορεύονταν τα κινητά είτε όχι. Δύο έρευνες έδειξαν βελτίωση στην ψυχική υγεία των παιδιών με την απαγόρευση των κινητών – όμως και οι δύο έρευνες αφορούσαν το πώς έβλεπαν τα παιδιά οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί. Οι ίδιοι οι μαθητές δεν είχαν ερωτηθεί. Άλλες δύο έρευνες δεν διαπίστωσαν διαφορές πριν και μετά, ενώ μία έρευνα έδειξε ότι τα παιδιά ήταν πιο αγχωμένα όταν δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τα κινητά τους.
Ανεπαρκή τα στοιχεία
«Συνολικά, η μελέτη μας δείχνει ότι τα στοιχεία για την απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία είναι αδύναμα και ασαφή», σημειώνουν οι ερευνητές. «Οι πολιτικοί θα πρέπει να αφήσουν αυτή την απόφαση στα σχολεία, τα οποία έχουν άμεση εμπειρία των πλεονεκτημάτων ή των μειονεκτημάτων μιας απαγόρευσης, ανάλογα με την κάθε σχολική κοινότητα», συμπληρώνουν.
«Τα κινητά τηλέφωνα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας. Πρέπει να διδάσκουμε στα παιδιά την κατάλληλη χρήση των τηλεφώνων, αντί να τα απαγορεύουμε απλώς. Αυτό θα βοηθήσει τους μαθητές να μάθουν πώς να χρησιμοποιούν τα τηλέφωνά τους με ασφάλεια και υπευθυνότητα στο σχολείο, στο σπίτι και πέρα από αυτό», καταλήγουν.»
Μια ωραία εικόνα του ζωδιακού φωτός. Φαίνεται να προέρχεται από τον πλανήτη Αφροδίτη που δύει, αλλά στην πραγματικότητα οφείλεται στην σκέδαση του ηλιακού φωτός από την διαπλανητική σκόνη
Οι θέσεις των πλανητών: Ερμής: Σε μέγιστη ανατολική αποχή (18ο, απογευματινός ουρανός) στις 8/3 με μέγεθος -0,4, σε κατώτερη σύνοδο (μπροστά από τον Ήλιο) στις 24/3 Αφροδίτη: Χαμηλά στη δύση κατά το λυκόφως, σε κατώτερη σύνοδο (μπροστά από τον Ήλιο) στις 23/3 Άρης: Στον απογευματινό ουρανό, μεσουρανεί 20:15 στο μέσο του μήνα (Δίδυμοι, φαινόμενο μέγεθος 0,1, φαινόμενη διάμετρος 9′ ‘) Δίας: Στον απογευματινό ουρανό, δύει 01:10 στο μέσο του μήνα (Ταύρος, φαινόμενο μέγεθος -2,2, φαινόμενη διάμετρος 38′ ‘) Κρόνος: Σε σύνοδο με τον Ήλιο στις 12/3, αθέατος
1/3: Η Σελήνη στον αναβιβάζοντα σύνδεσμο και σε απόσταση κα σε απόσταση 6ο από τον Ερμή και 10ο από την Αφροδίτη (πολύ χαμηλά στο λυκόφως, φωτισμός δίσκου 4%) 9/3: Η Σελήνη σε μέγιστη ανατολική λίκνιση (6,2ο) και σε απόσταση 2ο από τον Άρη (πρωινός ουρανός, επιπρόσθηση αστέρα 47 Διδύμων [μεγ. 5,8] 00:20) 12/3: Η Σελήνη σε απόσταση 4ο από τον Βασιλίσκο (α Λέοντα) (πρωινός ουρανός, δύση Σελήνης 13 ημερών 06:03). Ερμής και Αφροδίτη σε απόσταση 5,5ο (πολύ χαμηλά στο λυκόφως, μέγεθος Ερμή 0,6) 14/3: Πανσέληνος. Έκλειψη παρασκιάς (πρωινός ουρανός είσοδος στην παρασκιά 05:57, δύση Σελήνης 06:45, ολική έκλειψη ορατή από Αμερική, Δ. Ευρώπη, Δ. Αφρική) 20/3: Εαρινή Ισημερία 22/3: Το ζωδιακό φως πιθανά ορατό στον δυτικό απογευματινό ουρανό για τις επόμενες 2 εβδομάδες 29/3: Μερική Έκλειψη Ηλίου (μη ορατή από Ελλάδα, ορατή από ΒΔ Αφρική, Β. και ΚΑ Ευρώπη)
Οι πλανήτες θα διαταχθούν περίπου στην ίδια γραμμή λίγο μετά τη δύση του Ήλιου.
Oι θέσεις των πλανητών στον Αττικό ουρανό την Παρασκευή 28-2-2025, και ώρα 18:51(https://stellarium-web.org/)
Οι γραμμές επισημαίνουν τη θέση του πλανήτη Ποσειδώναστις 28-02-2025 και ώρα 18:51. Η παρατήρησή του απαιτεί μικρό τηλεσκόπιο.
Η θέση του πλανήτη Oυρανούστις 28-02-2025 και ώρα 18:51. Η παρατήρησή του απαιτεί μικρό τηλεσκόπιο.
Αν θέλετε να θαυμάσετε ταυτόχρονα όλους τους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος εκτός της Γης, τώρα είναι η ευκαιρία.
Aυτές τις ημέρες, οι επτά πλανήτες ευθυγραμμίζονται στον δυτικό ουρανό για λίγα λεπτά μετά τη δύση, ένα φαινόμενο γνωστό ως σύνοδος, το οποίο δεν θα ξανασυμβεί μέχρι το 2040.
Ο Άρης, η Αφροδίτη και ο Δίας είναι ορατοί με γυμνό μάτι, ενώ ο Κρόνος και ο Ερμής βρίσκονται πιο κοντά στον Ήλιο και σχεδόν χάνονται στη λάμψη του καθώς δύει.
Πιο δύσκολη θα είναι η παρατήρηση του Ουρανού και του Ποσειδώνα, για τους οποίους απαιτούνται κιάλια ή μικρό τηλεσκόπιο.
Η σύνοδος θα κορυφωθεί στις 28 Φεβρουαρίου, οι πλανήτες όμως θα είναι ορατοί για αρκετές ημέρες πριν και μετά αυτή την ημερομηνία.
Η Αφροδίτη, ο Άρης και ο Δίας θα συνεχίσουν να λάμπουν για αρκετές ώρες μετά τη δύση.
Στην πραγματικότητα, οι επτά πλανήτες δεν θα βρίσκονται όλη παρατεταγμένοι στην ίδια γραμμή –απλώς θα μοιάζουν να ευθυγραμμίζονται όπως τους βλέπουμε από τη Γη.
Η ευθυγράμμιση αυτή συμβαίνει μόνο όταν οι πλανήτες βρίσκονται στην ίδια πλευρά του Ήλιου με τη Γη.
Και όσοι περισσότεροι οι πλανήτες που δείχνουν να ευθυγραμμίζονται, τόσο πιο σπάνια συμβαίνει η σύνοδος. Η σύνοδος και των επτά πλανητών είναι η σπανιότερη από όλες.
Γιατί όμως φαίνονται οι πλανήτες να διατάσσονται στην ίδια νοητή γραμμή;
Ο λόγος είναι ότι όλοι οι πλανήτες κινούνται γύρω από τον Ήλιο στο ίδιο επίπεδο, το επίπεδο της εκλειπτικής. Αυτό σημαίνει ότι οι τροχιές τους μοιάζουν με τα αυλάκια σε έναν δίσκο βινυλίου.
Το επίπεδο αυτό διαμορφώθηκε κατά τη γέννηση του Ήλιου, όταν ένα αρχέγονο σύννεφο υδρογόνου άρχισε να συμπυκνώνεται και να περιστρέφεται γύρω από ένα κέντρο
Λόγω της περιστροφής το υλικό αυτό απλώθηκε σε έναν δίσκο κάθετο στον ισημερινό άξονα περιστροφής του σχηματιζόμενου άστρου. Οι πλανήτες σχηματίστηκαν με ό,τι περίσσεψε από το δισκοειδές σύννεφο, γι΄αυτό και συνεχίζουν να κινούνται στο ίδιο επίπεδο, το οποίο είναι ορατό ως γραμμή.
Για να αναγνωρίσετε τους πλανήτες που βλέπετε τις ημέρες των δύο συνόδων, μπορείτε να συμβουλευτείτε εφαρμογές αστρονομίας όπως το Sky Tonight, ένα δωρεάν app που χρησιμοποιεί την πυξίδα του κινητού για να αναγνωρίσει πού κοιτάζει ο χρήστης και να προβάλλει στην οθόνη τις θέσεις των ουράνιων σωμάτων σε πραγματικό χρόνο.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα ευρήματα είναι αποθέσεις υλικών με παρόμοια χαρακτηριστικά με αυτά της άμμου, που σχηματίζουν κυματισμούς ανάλογους με αυτούς που δημιουργούνται στα σημεία που στη Γη η θάλασσα συναντά την ξηρά
Μια υποθετική εικόνα του Άρη πριν από 3,6 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν ένας ωκεανός κάλυπτε σχεδόν τον μισό πλανήτη, σύμφωνα με την δημοσίευση ‘Ancient ocean coastal deposits imaged on Mars‘. Το άστρο δείχνει την θέση ποροσεδάφισης του κινεζικού οχήματος.
Εδαφο-διεισδυτικά δεδομένα ραντάρ που ελήφθησαν από το κινεζικό διαστημικό όχημα Zhurong αποκάλυψαν, κάτω από την επιφάνεια του Άρη, στοιχεία για πιθανή ύπαρξη αμμωδών παραλιών ενός μεγάλου ωκεανού που μπορεί να υπήρχε πριν πολύ καιρό στις βόρειες πεδιάδες του Άρη.
Τα ευρήματα είναι τα τελευταία στοιχεία που υποδεικνύουν την πιθανή ύπαρξη ωκεανού, που ονομάζεται Deuteronilus, 3,5 έως 4 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, μια εποχή που ο Άρης -τώρα ψυχρός και έρημος- διέθετε πιο παχιά ατμόσφαιρα και θερμότερο κλίμα. Ενας ωκεανός ρευστού νερού στην επιφάνεια του Άρη, σύμφωνα με τους επιστήμονες, θα μπορούσε να φιλοξενεί ζωντανούς οργανισμούς, όπως οι αρχέγονες θάλασσες της πρώιμης Γης.
Το διαστημικό ρόβερ, το οποίο λειτούργησε από τον Μάιο του 2021 έως τον Μάιο του 2022, ταξίδεψε περίπου 1,9 χλμ. σε μια περιοχή που παρουσιάζει επιφανειακά χαρακτηριστικά που υποδηλώνουν αρχαία ακτογραμμή. Το εδαφοδιεισδυτικό ραντάρ του, το οποίο μετέδιδε ραδιοκύματα υψηλής συχνότητας στο έδαφος που αντανακλούσαν τα χαρακτηριστικά του υπεδάφους, ανίχνευσε έως και 80 μέτρα (260 πόδια) κάτω από την επιφάνεια.
Οι εικόνες ραντάρ εντόπισαν περίπου 10-35 μέτρα υπόγεια παχιά στρώματα υλικού με ιδιότητες παρόμοιες με της άμμου, όλα με κλίση στην ίδια κατεύθυνση και σε γωνία παρόμοια με αυτή των παραλιών στη Γη ακριβώς κάτω από το νερό, στα σημεία όπου η θάλασσα συναντά τη στεριά. Οι ερευνητές χαρτογράφησαν αυτές τις δομές που εκτείνονται 1,2 χλμ. κατά μήκος της διαδρομής του ρόβερ.
«Η επιφάνεια του Άρη έχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια, αλλά χρησιμοποιώντας ραντάρ διείσδυσης στο έδαφος βρήκαμε άμεσες ενδείξεις παράκτιων αποθέσεων που δεν ήταν ορατές από την επιφάνεια», δήλωσε ο πλανητολόγος Χάι Λιου του Πανεπιστημίου Guangzhou, μέλος της επιστημονικής ομάδας για την κινεζική αποστολή Tianwen-1.
Στη Γη, θα χρειάζονταν εκατομμύρια χρόνια για να σχηματιστούν αποθέσεις σε παραλίες αυτού του μεγέθους, είπαν οι ερευνητές, υποδηλώνοντας ότι στον Αρη υπήρχε ένα μεγάλο και μακρόβιο σώμα νερού με κυματική δράση που διένειμε τα ιζήματα που μεταφέρονταν σε αυτό από ποτάμια που ρέουν από κοντινά υψίπεδα.
«Οι παραλίες θα είχαν δημιουργηθεί από παρόμοιες διαδικασίες με εκείνες στη Γη -κύματα και παλίρροιες», δήλωσε ο Λιου, ένας από τους επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences. «Τέτοιοι ωκεανοί θα είχαν επηρεάσει βαθιά το κλίμα του Άρη, θα είχαν διαμορφώσει το τοπίο του και θα είχαν δημιουργήσει περιβάλλοντα δυνητικά κατάλληλα για την εμφάνιση και την ανάπτυξη της ζωής».
«Οι ακτές είναι εξαιρετικές τοποθεσίες για να αναζητήσετε στοιχεία προηγούμενης ζωής», δήλωσε ο πλανητικός επιστήμονας και συν-συγγραφέας της μελέτης Μάικλ Μάνγκααπό το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ. «Πιστεύεται ότι η παλαιότερη ζωή στη Γη ξεκίνησε σε τοποθεσίες όπως αυτή, κοντά στη διεπαφή αέρα και ρηχών νερών».
Το ρόβερ εξερεύνησε το νότιο τμήμα της Utopia Planitia, μιας μεγάλης πεδιάδας στο βόρειο ημισφαίριο του Άρη.
Οι ερευνητές απέκλεισαν άλλες πιθανές εξηγήσεις για τις δομές που ανίχνευσε ο Zhurong.
«Ενα κύριο μέρος αυτής της εργασίας ήταν ο έλεγχος αυτών των άλλων υποθέσεων.Οι θίνες που δηιουργήθηκαν από άνεμος ελήφθησαν υπόψη, αλλά υπήρχαν μερικά ζητήματα. Πρώτον, οι αμμόλοφοι τείνουν να έρχονται σε ομάδες και αυτές οι ομάδες παράγουν χαρακτηριστικά μοτίβα που δεν υπάρχουν σε αυτά τα εδάφη», δήλωσε ο γεωεπιστήμονας του Penn State και συν-συγγραφέας της μελέτης Μπέντζαμιν Καρδένας.
«Εξετάσαμε επίσης το ενδεχόμενο αρχαίων ποταμών, που υπάρχουν σε ορισμένες κοντινές τοποθεσίες στον Άρη, αλλά απορρίψαμε αυτή την υπόθεση για παρόμοιους λόγους με βάση τα μοτίβα που είδαμε στις αποθέσεις. Και συνήθως δεν υπάρχουν δομές όπως αυτή στις ροές λάβας. Οι παραλίες απλώς ταιριάζουν καλύτερα στις παρατηρήσεις», είπε ο Καρδένας.
Για δεκαετίες, οι επιστήμονες έχουν χρησιμοποιήσει δορυφορικές εικόνες για να εντοπίσουν χαρακτηριστικά της επιφάνειας του Άρη που μοιάζουν με ακτογραμμή. Αλλά οποιαδήποτε τέτοια στοιχεία στην επιφάνεια θα μπορούσαν να έχουν διαγραφεί ή παραμορφωθεί από δισεκατομμύρια χρόνια αιολικής διάβρωσης ή άλλες γεωλογικές διεργασίες.
Αυτό δεν συμβαίνει με τις δομές που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα, οι οποίες ενταφιάστηκαν με την πάροδο του χρόνου κάτω από υλικό που εναποτέθηκε από καταιγίδες σκόνης, χτυπήματα μετεωριτών ή ηφαιστειακό υλικό.
«Αυτά διατηρούνται όμορφα γιατί εξακολουθούν να είναι θαμμένα στο υπέδαφος του Αρη», είπε ο Καρδένας.
Ο δακτύλιος του Αϊνστάιν, που κατέγραψε το διαστημικό τηλεσκόπιο Ευκλείδης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), γύρω από τον γαλαξία NGC 6505 που απέχει 590 εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη
H αποστολή Ευκλείδης που εκτοξεύτηκε τον Ιούλιο του 2023, βρίσκεται τώρα στο σημείο Lagrange 2 – περίπου 1,5 εκατομμύριο χιλιόμετρα από τη Γη (όπου βρίσκεται επίσης και το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb). Το διαμέτρου 1,2 μέτρων τηλεσκόπιο Ευκλείδης θα εξερευνήσει δισεκατομμύρια γαλαξίες για να δημιουργήσει τον μεγαλύτερο τρισδιάστατο χάρτη του ουρανού. Οι εικόνες που συλλαμβάνει είναι περίπου τέσσερις φορές ευκρινέστερες από τα σημερινά επίγεια τηλεσκόπια.
Σύμφωνα με τη γενική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν το φως θα κάμπτεται έντονα γύρω από έναν γαλαξία, έτσι ώστε να εστιάζεται όπως θα το έκανε ένας γιγαντιαίος φακός, που στην περίπτωσή μας ονομάζεται βαρυτικός φακός. Εμείς γνωρίζουμε τους συγκλίνοντες και αποκλίνοντες φακούς της οπτικής. Για παράδειγμα αν μια παράλληλη μονοχρωματική δέσμη συναντήσει τον συγκλίνοντα φακό όπως φαίνεται στο παραπάνω σχήμα, τότε οι διαθλώμενες ακτίνες διέρχονται από ένα σημείο F το οποίο ονομάζεται κύρια εστία του φακού. Η απόσταση f ονομάζεται εστιακή απόσταση.
Ως βαρυτικός φακός θεωρείται κάθε κατανομή ύλης (όπως ένα άστρο, ένας γαλαξίας ή σμήνος γαλαξιών) που βρίσκεται ανάμεσα σε μία μακρινή πηγή φωτός (ηλεκτρομαγνητικό κύμα) και έναν παρατηρητή, η οποία καμπυλώνει την διαδρομή του φωτός από την πηγή μέχρι τον παρατηρητή. Το φαινόμενο χαρακτηρίζεται ως βαρυτική εστίαση και αποτελεί μία από τις προβλέψεις της Γενικής Θεωρίας της σχετικότητας. Το φαινόμενο αυτό αποτέλεσε την πρώτη πειραματική επαλήθευση της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας από τον Arthur Eddington. Αντίθετα με έναν συνηθισμένο φακό, ένας βαρυτικός φακός εκτρέπει (πολύ) περισσότερο το φως που περνά πιο κοντά από το κέντρο του και (πολύ) λιγότερο το φως που περνά πιο μακριά από αυτό. Κατά συνέπεια δεν έχει μοναδικό σημείο ως εστία, αλλά μία γραμμή (εστιακή γραμμή). Ο όρος «φακός» για τη βαρυτική κάμψη των φωτεινών ακτίνων χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον O.J. Lodge, ο οποίος σχολίασε ότι «δεν είναι σωστό να λέμε ότι το ηλιακό βαρυτικό πεδίο δρα ως φακός, διότι δεν έχει εστιακή απόσταση».
Το φαινόμενο του βαρυτικού φακού είναι εντονότερο για πιο ογκώδη αντικείμενα και εξαιτίας του μερικές φορές μπορούμε να δούμε το φως από μακρινούς γαλαξίες που είναι κρυμμένοι πίσω από αυτά. Όταν η ευθυγράμμιση είναι τέλεια, το φως από τον γαλαξία της μακρινής πηγής κάμπτεται για να σχηματίσει έναν εντυπωσιακό δακτύλιο γύρω από το αστρονομικό αντικείμενο που βρίσκεται μπροστά.
Στην περίπτωση του δακτυλίου Αϊνστάιν που φωτογράφισε το τηλεσκόπιο Ευκλείδης, η μάζα του κοντινού γαλαξία NGC 6505 κάμπτει και μεγεθύνει το φως από έναν πιο μακρινό γαλαξία, σχηματίζοντας έναν δακτύλιο φωτός. Ο γαλαξίας NGC 6505 απέχει περίπου 590 εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη, ενώι ο μακρινός (χωρίς όνομα) γαλαξίας στο υπόβαθρο απέχει 4,42 δισ. έτη φωτός.
Η μελέτη τέτοιων δακτυλίων μπορεί να ρίξει φως στη διαστολή του σύμπαντος καθώς και στη φύση της σκοτεινής ύλης.
Πριν από μερικές ημέρες αναρτήθηκε στο κανάλι 3blue1brown, του Grant Sanderson, βίντεο με τον μαθηματικό Terence Tao – ίσως τον μεγαλύτερο μαθηματικό στον κόσμο σήμερα -,
όπου περιγράφει μέρος της ιστορίας των μετρήσεων κοσμικών αποστάσεων:
Το βίντεο βασίζεται σε μια παλαιότερη διάλεξη του Terence Tao ΠΗΓΗ
Δείγματα πετρωμάτων και σκόνης από τον αστεροειδή Bennu, ο οποίος βρίσκεται κοντά στη Γη, περιέχουν οργανική ύλη, μεταξύ άλλων αμινοξέα καθώς και όλες τις βάσεις νουκλεοτιδίων που αποτελούν το DNA και το RNA μας, και άλατα που σχηματίστηκαν νωρίς στην ιστορία του. Τα ευρήματα αυτά προσφέρουν νέες πληροφορίες για τη χημεία του πρώιμου ηλιακού συστήματος.
Το δείγμα που ανακτήθηκε από τον αστεροειδή Bennu με το διαστημικό OSIRIS-REx της NASA δείχνει ότι όλα τα βασικά δομικά στοιχεία της ζωής ήταν διαδεδομένα στο πρώιμο ηλιακό σύστημα
Το 2018 η αποστολή OSIRIS-Rex έφτασε στον κοντινό στη Γη αστεροειδή Bennu για να συλλέξει δείγματα. Ο αστεροειδής αυτός έχει από καιρό κεντρίσει το ενδιαφέρον των ερευνητών λόγω της τροχιάς του κοντά στη Γη και της πλούσιας σε άνθρακα σύνθεσής του. Αναλύοντας τα δείγματα αυτά, τα οποία είναι τα πρώτα δείγματα από την επιφάνεια αστεροειδούς που έλαβε η NASA στο Διάστημα και τα μοναδικά που συλλέχθηκαν από πλανητικό σώμα εδώ και σχεδόν 50 χρόνια μετά τις αποστολές Apollo, οι ερευνητές βρήκαν χιλιάδες οργανικές μοριακές ενώσεις. Οι ενώσεις αυτές περιλάμβαναν 14 από τα 20 πρωτεϊνικά αμινοξέα που υπάρχουν στις μορφές ζωής της Γης, 19 μη πρωτεϊνικά αμινοξέα που είναι σπάνια ή απουσιάζουν από τη βιολογία και όλες τις πέντε βιολογικές νουκλεοβάσεις (αδενίνη, κυτοσίνη, γουανίνη, θυμίνη και ουρακίλη). Αυτό σημαίνει ότι τα βασικά μόρια της ζωής υπήρχαν στο ηλιακό μας σύστημα πρακτικά από την δημιουργία του.
Επίσης, βρέθηκε ότι ο αστεροειδής είναι πλούσιος σε ενώσεις που περιέχουν άζωτο και αμμωνία, οι οποίες σχηματίστηκαν πριν από δισεκατομμύρια χρόνια σε ψυχρές, μακρινές περιοχές του ηλιακού μας συστήματος. Οι ερευνητές σημειώνουν στη μελέτη τους, που δημοσιεύεται στο «Nature Astronomy», ότι ο Bennu έχει πολύ πλουσιότερη πολυπλοκότητα σε οργανική ύλη από τη γήινη βιολογία και προτείνουν ότι το σώμα από το οποίο προήλθε ο αστεροειδής μπορεί να βρισκόταν στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα.
Στη δεύτερη δημοσίευση στο Nature οι ερευνητές ανέλυσαν τα δείγματα και βρήκαν μια ποικιλία αλατούχων ορυκτών, συμπεριλαμβανομένων φωσφορικών αλάτων που περιέχουν νάτριο και ανθρακικών αλάτων πλούσιων σε νάτριο, θειικών αλάτων, χλωριούχων αλάτων και φθοριούχων αλάτων. Αυτά τα άλατα μπορεί να σχηματίστηκαν κατά την εξάτμιση του αλμυρού υγρού που υπήρχε νωρίς στην ιστορία του σώματος από το οποίο προήλθε ο Bennu, υποδεικνύοντας ότι κάποτε υπήρχε νερό. Η πιθανή παρουσία νερού μαζί με τις νουκλεοβάσεις εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία που δημιουργεί τα δομικά στοιχεία για τη ζωή (προβιοτική σύνθεση οργανικών μορίων), κάτι που θα απαιτήσει περαιτέρω έρευνες.
Οι επιστήμονες θα μελετούν αυτό το μικρό δείγμα από τον Bennu για πολλά χρόνια ακόμα, αποκτώντας όλο και περισσότερες γνώσεις για την ιστορία του ηλιακού συστήματος – ίσως ακόμη και της ίδιας της ζωής. Όμως οι οριστικές απαντήσεις θα προκύψουν μόνο με νέες αποστολές σε άλλα ουράνια σώματα. Σύμφωνα με τους αστροβιολόγους: «Κάθε εύρημα γεννά περισσότερες ερωτήσεις και αυτή είναι η ομορφιά της επιστήμης. Η ατέρμονη αναζήτηση για απαντήσεις».
=
