Φυσική & Φιλοσοφία (126 άρθρα)

Το εσωτερικό του Άρη

| 0 ΣΧΟΛΙΑ

Σχετικά λίγα ήταν γνωστά για την εσωτερική δομή του Άρη πριν προσεδαφιστεί στον πλανήτη η αποστολή InSight της NASA.

Το πρώτο σεισμόμετρο που εστάλη στον κόκκινο πλανήτη αποκαλύπτει τώρα την ανατομία του και τις διαφορές με τη Γη. Τα ευρήματα παρουσιάζονται σε τρεις επιμέρους μελέτες που δημοσιεύονται μαζί στο ίδιο τεύχος του Science.

Παρακολουθώντας πώς τα σεισμικά κύματα ταξιδεύουν στο εσωτερικό του πλανήτη και ανακλώνται σε επιμέρους στρώματα, το InSight δίνει λεπτομέρειες για το πάχος και τη σύνθεση του φλοιού, του μανδύα και του πυρήνα του Άρη.

Οι δεκάδες σεισμοί που κατέγραψε το σεισμόμετρο δεν οφείλονται στην ενεργοποίηση ρηγμάτων, όπως συμβαίνει στη Γη, αλλά στη συρρίκνωση του πλανήτη καθώς συνεχίζει να ψύχεται από τον σχηματισμό του μέχρι σήμερα.

Σύννεφα διακρίνονται να παιρνούν πάνω από το σεισμόμετρο του InSight (NASA/JPL-Caltech)

«Η σημασία αυτών των ευρημάτων είναι ότι μας προσφέρουν για πρώτη φορά μετρήσεις των διαστάσεων των θεμελιωδών συστατικών του Άρη» δήλωσε ο Μπρους Μπάνερντ, κύριος ερευνητής της αποστολής στο Εργαστήριο Αεριώθησης (JPL) της NASA στην Καλιφόρνια.

«Μέχρι σήμερα είχαμε μόνο συγκρίσεις με τη Γη, θεωρητικούς υπολογισμούς και έμμεσα συμπεράσματα από άλλες παρατηρήσεις όπως οι αναλογίες ισοτόπων σε μετεωρίτες αρειανής προέλευσης».

Όπως συνέβη με όλους τους πλανήτες, ο Άρης σχηματίστηκε από σύννεφα σκόνης και μικρών βράχων που συμπιέστηκαν από τη βαρύτητα και θερμάνθηκαν μέχρι που έλιωσαν. Στην πορεία δεκάδων εκατομμυρίων ετών, τα συστατικά του πλανήτη χωρίστηκαν σε στρώματα ανάλογα με την πυκνότητά τους.

Το βαθύτερο στρώμα του Άρη, ο πυρήνας, αποδεικνύεται μεγαλύτερος από το αναμενόμενο με διάμετρο 3.660 χιλιομέτρων. Οι μελέτες επιβεβαιώνουν ότι ο πυρήνας είναι ρευστός, ωστόσο παραμένει ακόμα ασαφές αν είναι ολόκληρος λιωμένος, ή αν μοιάζει με τον πυρήνα της Γης, ο οποίος αποτελείται από ένα ρευστό στρώμα που περιβάλλει ένα στερεό κέντρο.

To InSight προσεδαφίστηκε στον Άρη τον Νοέμβριο του 2018 (NASA/JPL-Caltech/Lockheed Martin)

Και στους δύο πλανήτες, ο πυρήνας αποτελείται κυρίως από σίδηρο και νικέλιο, αν και ο πυρήνας του Άρη είναι λιγότερο πυκνός, καθώς περιέχει απροσδόκητα μεγάλες ποσότητες ελαφρύτερων στοιχείων όπως ο άνθρακας, το θείο, το οξυγόνο και το υδρογόνο.

Ο δε αρειανός φλοιός, το εξωτερικό στρώμα του πλανήτη, είναι εντελώς διαφορετικός από τον γήινο, αφού είναι ενιαίος και δεν χωρίζεται σε τεκτονικές πλάκες όπως ο φλοιός της Γης.

«Αυτό σημαίνει επίσης ότι ο φλοιός του Άρη είναι πολύ παλιός» επισήμανε η σεισμολόγος Μπριγκίτε Νάπμεγιερ-Έντρουν του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, επικεφαλής της μελέτης για τον αρειανό φλοιό.

Το εξωτερικό αυτό στρώμα είναι πιο λεπτό από ό,τι αναμενόταν και το πάχος του κυμαίνεται από 20 έως 72 χιλιόμετρα.

Ο αρειανός μανδύας, τέλος, ανάμεσα στον φλοιό και τον πυρήνα, εκτείνεται σε βάθος 1.560 χιλιομέτρων από την επιφάνεια και διαφέρει σε σύσταση από τον μανδύα της Γης, ένδειξη ότι οι δύο πλανήτες σχηματίστηκαν από ελαφρώς διαφορετικά συστατικά.

Όπως επισήμανε ο δρ Μπάνερντ, τα ευρήματα θα επιτρέψουν στους πλανητολόγους να βελτιώσουν τα μοντέλα του σχηματισμού πλανητών.

Όπως εξήγησε, «οι γνώσεις που κερδίσαμε δεν αφορούν μόνο τον Άρη αλλά και τον σχηματισμό και την ιστορία της Γης και οποιουδήποτε άλλου βραχώδη πλανήτη, είτε στο Ηλιακό Σύστημα είτε πιο πέρα».

 

Πηγή

Κατηγορίες:
Φυσική & Φιλοσοφία

Το Καθιερωμένο Πρότυπο

| 0 ΣΧΟΛΙΑ

Στο βίντεο που ακολουθεί, ο φυσικός David Tong από το Πανεπιστήμιο του Cambridge μας παρουσιάζει το Καθιερωμένο Πρότυπο της Φυσικής των Στοιχειωδών Σωματιδίων – την πιο επιτυχημένη επιστημονική θεωρία όλων των εποχών.

Το Καθιερωμένο Πρότυπο που περιγράφει τα θεμελιώδη συστατικά του σύμπαντος και τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις επιβεβαιώνεται από εκατοντάδες χιλιάδες πειράματα, αντιπροσωπεύοντας έτσι έναν από τους θριάμβους της σύγχρονης φυσικής. Προς το τέλος του βίντεο ο Tong επισημαίνει αυτό που λείπει από την θεωρία και το τι πρέπει να γίνει ώστε να φτάσουμε στην θεωρία των πάντων.

Πηγή

Κατηγορίες:
Φυσική & Φιλοσοφία

Το θεώρημα της Emmy Noether για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης

| 0 ΣΧΟΛΙΑ

Πριν από εκατό χρόνια, στις 23 Ιουλίου 1918, η Emmy Noether δημοσίευσε μια από τις σημαντικότερες εργασίες στα μαθηματικά και την φυσική. Ήταν 36 ετών και εργαζόταν στο πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν ως άμισθη «βοηθός» ενός συναδέλφου της, επειδή τα πανεπιστήμια εκείνη την εποχή δεν επέτρεπαν στις γυναίκες να εργαστούν ως καθηγήτριες (στην σημερινή εποχή, μάλλον στο πλαίσιο της ισότητας των δυο φύλων, ο θεσμός του άμισθου βοηθού έχει γενικευθεί – ισχύει πλέον και για γυναίκες και για άνδρες).

Η εργασία της Emmy Noether είχε τίτλο «Invariante Variationsprobleme», και συνέδεε δύο θεμελιώδεις έννοιες στη φυσική: τις συμμετρίες με τους νόμους διατήρησης. Η διορατικότητά της ήταν τόσο βαθιά που οι φυσικοί ακόμη διερευνούν τις συνέπειες της θεωρίας της.
Αλλά τι λέει πραγματικά το θεώρημα της Noether; Η απάντηση μπορεί να είναι και διαισθητική όσο και περίπλοκη. Το Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής Perimeter στον Καναδά επιχειρεί να απαντήσει το ερώτημα με έννοιες που κατανοούν ακόμα και τα νήπια, φτάνοντας σταδιακά σε έννοιες που κατανοούν οι κάτοχοι διδακτορικού τίτλου στη Φυσική ή στα Μαθηματικά.

Για πολύ μικρά παιδιά: Ποια είναι λοιπόν η μεγάλη ιδέα της Noether;

Ο Chris Ferrie δίνει μια (προ)εισαγωγή στο θεώρημα του Noether. Ο Ferrie είναι κβαντικός φυσικός που γράφει επιστημονικά βιβλία φυσικής για μωρά(!!), όπως Κβαντική Φυσική για μωρά, Γενική Σχετικότητα για μωρά, Οπτική Φυσική για μωρά και πολλά άλλα (προφανώς διαθέτει τεράστια αποθέματα χιούμορ).
Στο βίντεο που ακολουθεί  ο Ferrie (νομίζει πως) εξηγεί το θεώρημα της Noether στους μικρούς γιούς του Max και Wes:

Για μαθητές Λυκείου: Σύνδεση με την επιστήμη

Ο κοσμολόγος Neil Turok στο βίντεο που ακολουθεί παρουσιάζει τις έννοιες του θεωρήματος της Noether και εξηγεί γιατί η ίδια η Noether εμπνέει ακόμα και σήμερα:

ολόκληρη η ομιλία του Neil Turok ΕΔΩ

Για προπτυχιακούς φοιτητές Ι: Τι ακριβώς είναι η συμμετρία

Το θεώρημα της Noether έχει επιπτώσεις σε πολλούς τομείς της επιστήμης, συμπεριλαμβανομένης της αστροφυσικής και της σωματιδιακής φυσικής. Η μαθηματικός και κοσμολόγος Ruth Gregory στο επόμενο βίντεο εξετάζει τις συμμετρίες με περισσότερες λεπτομέρειες:

Για προπτυχιακούς φοιτητές ΙΙ: Ποια είναι η σχέση με την διατήρηση μεγεθών;

Εντάξει, υπάρχουν όλα τα είδη συμμετρίας στην επιστήμη. Τι σημαίνει το ότι οι συμμετρίες συνδέονται άρρηκτα με τους νόμους της διατήρησης; Το εξηγεί η Gregory στη συνέχεια:

Για μεταπτυχιακούς φοιτητές: Μια ένδειξη για νέα επιστήμη

Το θεώρημα της Noether βοηθά επίσης τους ερευνητές να βρουν αυτό που δεν μπορούν να δουν. Αυτές οι «κρυφές συμμετρίες» μπορεί να μην είχαν βρεθεί χωρίς το θεώρημα της Noether. Η Gregory πάλι, εξηγεί πως οι ιδέες της Noether υπήρξαν θεμελιώδεις όσον αφορά την ανάπτυξη της σύγχρονης θεωρίας των στοιχειωδών σωματιδίων:

ολόκληρη η ομιλία της Ruth Gregory ΕΔΩ

Για κατόχους PhD: Σύνδεση με τις εξισώσεις πεδίου

Κατανοείτε καλά τις έννοιες που διέπουν το θεώρημα της Noether; Προχωρήστε βαθύτερα με τον καθηγητή του πανεπιστημίου της Minnesota, Peter Olver:

ολόκληρη η ομιλία ΕΔΩ

Πηγή

Αν θέλετε να κατανοήσετε το θεώρημα της Noether παρακολουθείστε τις διαλέξεις του Πέτρου Ιωάννου από το Πανεπιστήμιο Αθηνών: ΕΔΩ και διαβάστε τις αντίστοιχες σημειώσεις: Συμμετρίες – Θεώρημα Noether

 

Κατηγορίες:
Φυσική & Φιλοσοφία

Βαρυτικά κύματα και σκοτεινή ύλη

| 0 ΣΧΟΛΙΑ

Η συνεργασία NANOGrav πρόσφατα κατέγραψε τα πρώτα σημάδια βαρυτικών κυμάτων πολύ χαμηλής συχνότητας (nanohertz). Οι ερευνητές ανέλυσαν τα δεδομένα και, ειδικότερα, εξέτασαν το ενδεχόμενο αν αυτό μπορεί να δείξει μία νέα φυσική πέρα ​​από το καθιερωμένο μοντέλο.

nanograv
Απεικόνιση της Γης που είναι ενσωματωμένη στον χωροχρόνο και η οποία παραμορφώνεται από τα κύματα βαρύτητας του υπόβαθρου, καθώς και οι επιπτώσεις τους στα ραδιοσήματα που προέρχονται από τα παρατηρούμενα πάλσαρ

Ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό SciPost Physics ( “Ψίθυροι από τη σκοτεινή πλευρά: Αντιμετώπιση της νέας φυσικής με τα δεδομένα NANOGrav” ), αναφέρει ότι το σήμα βαρυτικών κυμάτων πολύ χαμηλής συχνότητας  που ανιχνεύτηκε,  είναι συνεπές τόσο με τη μετάβαση φάσης στο πρώιμο σύμπαν όσο και με την παρουσία ενός πεδίου από εξαιρετικά ελαφριά σωματίδια τύπου αξιονίων (ALP). Τα τελευταία θεωρούνται ότι είναι πολλά υποσχόμενα υποψήφια σωματίδια για την σκοτεινή ύλη.

Τα βαρυτικά κύματα ανοίγουν ένα παράθυρο στο πρώιμο σύμπαν. Ενώ το πανταχού παρόν κοσμικό υπόβαθρο μικροκυμάτων δεν δίνει ενδείξεις για τα πρώτα 280.000 χρόνια του σύμπαντος, παρέχουν κάποιες ματιές για το τι συνέβη κατά τη διάρκεια του Big Bang. «Είναι ακριβώς αυτό το πολύ πρώιμο σύμπαν που είναι τόσο συναρπαστικό για τους φυσικούς σωματιδίων», εξηγεί ο Pedro Schwaller, καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Mainz (JGU). «Τότε ήταν  η στιγμή που υπήρχαν τα στοιχειώδη σωματίδια όπως τα κουάρκ και τα γλουόνια, και στη συνέχεια συνδυάζονται μαζί για να σχηματίσουν τα δομικά στοιχεία των ατομικών πυρήνων.»

Το ιδιαίτερο γεγονός με τα βαρυτικά κύματα που η NANOGrav Collaboration εντόπισε για πρώτη φορά είναι ότι έχουν πολύ χαμηλή συχνότητα 10 ^ -8 Hertz, που ισοδυναμεί με περίπου μία ταλάντωση ετησίως. Αυτό οφείλεται στο αντίστοιχο μεγάλο μήκος κύματος, που για να τα ανιχνεύσουμε ο κάθε ανιχνευτής θα πρέπει επίσης να είναι εξίσου μεγάλος. Επειδή ένας τέτοιος ανιχνευτής δεν είναι δυνατόν να γίνει εδώ στη Γη, οι αστρονόμοι στο NANOGrav χρησιμοποιούν απομακρυσμένους πάλσαρ και τα φωτεινά τους σήματα ως τεράστιους ανιχνευτές.

Ο Wolfram Ratzinger περιγράφει το κίνητρο πίσω από τη δουλειά τους: «Παρόλο που μέχρι στιγμής τα δεδομένα μας παρέχουν μόνο μια πρώτη υπόδειξη για την ύπαρξη βαρυτικών κυμάτων χαμηλής συχνότητας, είναι πολύ συναρπαστικό για εμάς να συνεργαστούμε μαζί τους. Αυτό συμβαίνει επειδή τέτοια κύματα θα μπορούσαν να παραχθούν από διάφορες διαδικασίες που συνέβησαν στο πρώιμο σύμπαν. Μπορούμε τώρα να χρησιμοποιήσουμε τα δεδομένα και θα πρέπει ήδη να αποφασίσουμε, ποια από αυτά θα ληφθούν υπόψη και ποια δεν ταιριάζουν καθόλου. “

Ως αποτέλεσμα, οι επιστήμονες με έδρα το Μάιντς αποφάσισαν να ρίξουν μια προσεκτική ματιά σε δύο σενάρια που θα μπορούσαν να έχουν προκαλέσει τα παρατηρούμενα κύματα βαρύτητας χαμηλής συχνότητας: Μεταβάσεις φάσης στο πρώιμο σύμπαν και ένα πεδίο σκοτεινής ύλης από εξαιρετικά ελαφριά σωματίδια τύπου αξιονίων (ALPs). Μεταβάσεις φάσης, όπως αυτές συμβαίνουν λόγω της πτώσης της θερμοκρασίας στην αρχέγονη σούπα μετά το Big Bang και έχουν ως αποτέλεσμα τεράστιες αναταράξεις – ωστόσο, όπως η σκοτεινή ύλη δεν καλύπτονται από το Καθιερωμένο Μοντέλο.

Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, οι Pedro Schwaller και Wolfram Ratzinger ερμηνεύουν τα αποτελέσματα της ανάλυσής τους με σχετική προσοχή: «Ίσως λίγο πιο πιθανό είναι το σενάριο μετάβασης της πρώιμης φάσης του σύμπαντος». Από την άλλη πλευρά, οι δύο φυσικοί πιστεύουν ότι το γεγονός ότι είναι σε θέση να επεξεργαστούν ορισμένες δυνατότητες με βάση μόνο περιορισμένα δεδομένα, αποδεικνύει το δυναμικό της προσέγγισής τους. “Η δουλειά μας είναι μια πρώτη, αλλά σημαντική εξέλιξη – μας δίνει μεγάλη εμπιστοσύνη ότι με πιο ακριβή δεδομένα μπορούμε να βγάλουμε αξιόπιστα συμπεράσματα σχετικά με το μήνυμα που τα βαρυτικά κύματα μας στέλνουν από το πρώιμο σύμπαν.”
«Επιπλέον,» καταλήγει ο Pedro Schwaller, «μπορούμε ήδη να αρχίσουμε να εντοπίζουμε ορισμένα χαρακτηριστικά των σεναρίων αυτών και να θέσουμε περιορισμούς, στην περίπτωσή μας την ισχύ της μετάβασης φάσης και τη μάζα των αξιονίων.»

Πηγή: Johannes Gutenberg University Mainz

Κατηγορίες:
Φυσική & Φιλοσοφία

Η διάσταση φράκταλ ενός κυκλώματος αντιστάσεων

| 0 ΣΧΟΛΙΑ

H διάσταση φράκταλ των τριγώνων Sierpinski

Σύμφωνα με την ευκλείδεια γεωμετρία λέμε ότι μια ευθεία είναι μονοδιάστατη, ένα επίπεδο είναι δύο διαστάσεων, ενώ ένας κύβος είναι τρισδιάστατος. Επίσης είναι γνωστό πως σύμφωνα με την θεωρία της σχετικότητας ζούμε σε έναν χώρο τεσσάρων διαστάσεων, όπου η τέταρτη διάσταση είναι ο χρόνος. Μέχρι εδώ όλα φαίνονται πολύ λογικά.

Όμως, υπάρχουν και οι φυσικοί που ασχολούνται με την θεωρία των χορδών. Αυτοί θεωρούν ότι ζούμε σε ένα σύμπαν 10 ή 11 διαστάσεων, ενώ πιο παλιά θεωρούσαν έως 26 διαστάσεις! Η πλειοψηφία του κόσμου όταν ακούει αυτούς τους ισχυρισμούς αντιμετωπίζει τους φυσικούς ως τρελούς. Κι αν οι φυσικοί είναι τρελοί, τότε οι μαθηματικοί θα είναι θεόμουρλοι γιατί θεωρούν αντικείμενα που έχουν κλασματικές διαστάσεις.

Μπορεί οι φυσικοί να χρησιμοποιούν μεγάλο αριθμό διαστάσεων για να περιγράψουν τον κόσμο που ζούμε, τουλάχιστον όμως ο αριθμός αυτός είναι ακέραιος. Οι μαθηματικοί, μετά την εργασία Mandelbrot [How long is the coast of britain? Statistical self-similarity and fractional dimension, όπου εισάγεται η έννοια της κλασματικής διάστασης των fractals], μιλάνε για υπαρκτά συστήματα των οποίων ο αριθμός των διαστάσεών τους δεν είναι ακέραιος αριθμός! Και τα συστήματα αυτά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην επιστήμη.

Μια γνωστή δομή φράκταλ είναι το τρίγωνο ή κόσκινο Sierpinski:

Τρίγωνο Σιερπίνσκι - Βικιπαίδεια

Πως υπολογίζουμε την διάσταση ενός τέτοιου αντικειμένου; Αν διπλασιάσουμε ένα μονοδιάστατο αντικείμενο (d=1), π.χ. ένα ευθύγραμμο τμήμα, τότε προκύπτουν 2 (2d=22) αντίγραφα. Αν διπλασιάσουμε ένα δισδιάστατο αντικείμενο (d=2), π.χ. ένα τετράγωνο τότε θα προκύψουν 4 (2d=22) αντίγραφα του αρχικού και αν διπλασιάσουμε ένα τρισδιάστατο αντικείμενο (d=3) π.χ. έναν κύβο, τότε προκύπτουν 8 (2d=23) αντίγραφα. Εφαρμόζοντας την ίδια συλλογιστική στο κόσκινο Sierpinski, αφού ο διπλασιασμός της πλευράς του προκαλεί την δημιουργία 3 αντιγράφων του εαυτού του, τότε η διάσταση d αυτών των αντικειμένων θα είναι 2d = 3, οπότε d= log23≈1,585. Aυτή είναι η διάσταση φράκταλ ή διάσταση Hausdorff του κόσκινου Sierpinski.

Διαστάσεις και αντιστάσεις

Tι σχέση μπορεί να έχουν οι αντιστάσεις, τα βολτόμετρα και τα αμπερόμετρα με την διάσταση των φράκταλ; Κι όμως όπως θα δούμε στη συνέχεια μπορούμε να εκτιμήσουμε την διάσταση φράκταλ του κόσκινου Sierpinski χρησιμοποιώντας αντιστάσεις!

H αντίσταση R ενός μεταλλικού αγωγού υπολογίζεται από την εξίσωση R=ρL/Α, όπου ρ η ειδική αντίσταση του αγωγού, L το μήκος του και Α το εμβαδόν διατομής του. Έστω ότι το εμβαδόν διατομής του είναι πολύ μικρό σε σχέση με το μήκος του, A =d2, όπου d<< L. Τότε ο αγωγός στην ουσία είναι (σχεδόν) μονοδιάστατος, και η αντίστασή του θα είναι ανάλογη με το μήκος του, R~L. Αν μεγαλώσουμε την μια διάσταση της διατομής του, θεωρώντας ότι A=Ld , τότε σχηματίζουμε ένα (σχεδόν) δισδιάστατο μεταλλικό φύλλο. Στην περίπτωση αυτή βλέπουμε ότι η αντίσταση του αγωγού είναι ανεξάρτητη του μήκους του R~L0. Τέλος, αν θεωρήσουμε ένα κυβικό σχήμα αγωγού έτσι ώστε A=L2, τότε η αντίσταση είναι R∝L-1. Συνδυάζοντας τα τρία αυτά αποτελέσματα παίρνουμε ότι η αντίσταση είναι:

R \sim L^{2-d}   \,\,\,\,\, (1)

όπου d(=1, 2, 3) είναι αναλόγως η ευκλείδεια διάσταση του συστήματος.

Χρησιμοποιώντας αντιστάσεις μπορούμε να κατασκευάσουμε διαδοχικά το τρίγωνα Sierpinski:

Το τρίγωνο ή κόσκινο Sierpinski με αντιστάσεις 1kΩ η καθεμία

Πριν χρησιμοποιήσουμε το πολύμετρό μας για να μετρήσουμε την συνολική αντίσταση, ας κάνουμε μερικούς υπολογισμούς. Θεωρώντας ότι οι πλευρές των τριγώνων έχουν την ίδια αντίσταση (π.χ. R0=1kΩ), εύκολα (ή δύσκολα) μπορούμε να υπολογίσουμε το ηλεκτρικό ρεύμα που τις διαρρέει εφαρμόζοντας τους κανόνες του Κίρχοφ (ή επιχειρήματα συμμετρίας):

Έτσι, για το πρώτο τρίγωνο (n=1) προκύπτει Rολ,1=2R0/3, ενώ για το δεύτερο (n=2), Rολ,2=10R0/3=(5/3)∙2R0/3. Συνεχίζοντας για n=3, 4, … κ.ο.κ. προκύπτει ότι:

R_{o\lambda,n}=\frac{2R_{0}}{3} \left(\frac{5}{3} \right)^{n-1} \,\,\,\,\, (2)

Είναι σαφές ότι για το μήκος των πλευρών του περιβάλλοντος τριγώνου σε κάθε n-δομή Sierpinski είναι L=2n-1. Χρησιμοποιoύμε αυτή την σχέση για να αντικαταστήσουμε το n με το μήκος L στην εξίσωση (2):

R(L)= \frac{2R_{0}}{3} L^{\log_{2}(5/3)}  \,\,\,\,\, (3)

H εξίσωση αυτή έχοντας στο μυαλό μας την εξίσωση (1),γράφεται στην μορφή R~Llog25-d= Llog25-log23 οπότε, η διάσταση φράκταλ του συστήματος των αντιστάσεων είναι d=log23≈1,585, όση ακριβώς είναι η διάσταση φράκταλ του κόσκινου Sierpinski.

Μέτρηση της διάστασης φράκταλ με βολτόμετρα και αμπερόμετρα

Ο .E. Creffield στην δημοσίευση με τίτλο ‘Fractals on a benchtop: Observing fractal dimension in a resistor network’ κατασκεύασε με αντιστάσεις του 1kΩ τα τρίγωνα Sierpinski για n=1, 2, 3, 4, 5 και μέτρησε την συνολική τους αντίσταση. Από τα δεδομένα αυτά βρήκε για τον εκθέτη της σχέσης R~Lx: x=0.743±0.002, πολύ κοντά στην θεωρητική τιμή x= log2(5/3)=0.737.

διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες ΕΔΩ:

Fractals on a benchtop Observing fractal dimension in a resistor network

Κατηγορίες:
Φυσική & Φιλοσοφία

Αφροδίτη, ο πιο λαμπρός πλανήτης που φαίνεται στον νυχτερινό ουρανό!

| 0 ΣΧΟΛΙΑ
 
Αν κοιτάξετε απόψε ή και τις επόμενες μέρες του καλοκαιριού δυτικά, μετά το ηλιοβασίλεμα, θα δείτε τον πλανήτη Αφροδίτη (γνωστό ως Aποσπερίτη), τόσο λαμπερό και φωτεινό που ξεπερνά όλα τα άστρα και τους πλανήτες που παρατηρούμε στον νυχτερινό ουρανό (εξαιρείται η Σελήνη). Κι αυτό συμβαίνει ανεξάρτητα από το αν η Αφροδίτη βρίσκεται στην πλησιέστερη ή την πιο απομακρυσμένη απόστασή της από την Γη. Χτες μάλιστα μπορούσε κανείς να συγκρίνει την φωτεινότητα της Αφροδίτης με την αντίστοιχη του πλανήτη Άρη, δεδομένου ότι οι δυο πλανήτες εμφανίστηκαν στον ουρανό πολύ κοντά ο ένας στον άλλον.
 
Η Αφροδίτη και ο Άρης κάτω από το βλέμμα της Σελήνης.

Η Αφροδίτη ήταν περίπου 200 φορές λαμπρότερη από τον Άρη (περίπου έξι φορές μεγαλύτερο φαινόμενο μέγεθος – όση η διαφορά λαμπρότητας μεταξύ του πολικού αστέρα και του πλανήτη Ποσειδώνα). Αν και η εντυπωσιακή λαμπρότητα είναι ίσως το πιο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό της, η Αφροδίτη είναι ένας ακραίος, ξεχωριστός πλανήτης αν λάβουμε υπόψιν την ατμόσφαιρά της και τις συνθήκες που επικρατούν σ’ αυτήν:

Η ατμόσφαιρα της Αφροδίτης φτάνει μέχρι 90 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνειά της και τα πυκνά νέφη της αποτελούνται κυρίως από θειικό οξύ!

Ας δούμε λοιπόν γιατί η Αφροδίτη είναι ο πιο λαμπρός πλανήτης που βλέπουμε στον νυχτερινό ουρανό: Πρώτον, διότι η Αφροδίτη έχει σχετικά μεγάλο μέγεθος για βραχώδης πλανήτης (περίπου το ίδιο μέγεθος με τη Γη), καθώς επίσης βρίσκεται σχετικά κοντά στον Ήλιο. Έτσι η συνολική ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας που προσπίπτει στην επιφάνειά της, είναι περισσότερη σε σχέση με τους υπόλοιπους πλανήτες, με μόνη εξαίρεση τον Δία.

Δεύτερον, η Αφροδίτη είναι μακράν ο πιο ανακλαστικός πλανήτης στο ηλιακό σύστημα. Για παράδειγμα, ενώ ο Ερμής και η Σελήνη ανακλούν μόνο περίπου το 12% του συνολικού προσπίπτοντος φωτός, η Αφροδίτη ανακλά αντίστοιχα το 80%. Κι αυτή η μεγάλη ανακλαστικότητα την κάνει να φαίνεται εγγενώς φωτεινότερη από οποιονδήποτε άλλο πλανήτη στο ηλιακό μας σύστημα. Μόνο μερικοί δορυφόροι, όπως ο Εγκέλαδος του Κρόνου, εμφανίζουν μεγαλύτερη albedo (λευκαύγεια) από την Αφροδίτη [Το μέτρο της ανακλαστικότητας της επιφάνειας κάθε αντικειμένου στο ηλιακό μας σύστημα είναι γνωστό ως albedo ή λευκαύγεια. H albedo της Γης είναι περίπου 30%].

Τρίτον, η Αφροδίτη βρίσκεται πολύ κοντά στην Γη. Στο πλησιέστερο σημείο, η Αφροδίτη φτάνει σε απόσταση 40 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη, πιο κοντά από οποιονδήποτε άλλο πλανήτη. Ακόμα και στο πιο απομακρυσμένο σημείο της, η Αφροδίτη απέχει μόλις 260 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη – πολύ πιο κοντά από ό,τι ο Δίας φτάνει ποτέ στη Γη. Η επόμενη πλησιέστερη προσέγγιση του Δία στη Γη θα συμβεί το 2022 πλησιάζοντας στα 590 εκατομμύρια χιλιόμετρα. Οι φάσεις της Αφροδίτης δεν επηρεάζουν τον αγώνα λαμπρότητας με τους άλλους πλανήτες. Κι αυτό γιατί όταν η Αφροδίτη βρίσκεται στην ‘ημισεληνοειδή’ φάση της, βρίσκεται πλησιέστερα στην Γη προβάλλοντας την μέγιστη λαμπρότητά της. Ενώ όταν βρίσκεται στην μεγαλύτερη απόσταση από την Γη μπαίνει στην πλήρη φάση της. Ακόμα κι όταν οι πλανήτες Δίας και Άρης φαίνονται με την μέγιστη λαμπρότητά τους, δεν μπορούν να ανταγωνιστούν με την Αφροδίτη με την ελάχιστη λαμπρότητά της!

Η Αφροδίτη και ο Άρης όπως θα φαίνονται χαμηλά στον δυτικό ουρανό, στις 15-7-2021, ώρα 21:35μ.μ.

Πηγή

Κατηγορίες:
Φυσική & Φιλοσοφία

Γιατί αυξήθηκε η διάρκεια της ημέρας κατά 30 λεπτά από την εποχή των δεινοσαύρων;

| 0 ΣΧΟΛΙΑ


Η Γη περιστρεφόταν ταχύτερα πριν από 70 εκατομμύρια χρόνια (στο τέλος της εποχής των δεινοσαύρων) σε σχέση με σήμερα. Η διάρκεια μιας ημέρας ήταν κατά μισή ώρα μικρότερη (23,5 ώρες αντί 24 ώρες) και το έτος περιλάμβανε 372 αντί για 365 ημέρες.

Αυτό ήταν γνωστό, αλλά επιβεβαιώνεται και από το συμπέρασμα μιας νέας επιστημονικής έρευνας, που βασίστηκε στη μελέτη των απολιθωμάτων ενός αρχαίου μαλάκιου (κάτι σαν αχιβάδα) της ύστερης κρητιδικής περιόδου. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον γεωχημικό Νιλς ντε Βίντερ του Ελευθέρου Πανεπιστημίου των Βρυξελλών, δημοσιεύουν τα αποτελέσματά τους στην εργασία τους με τίτλο: «Subdaily‐Scale Chemical Variability in a Torreites Sanchezi Rudist Shell: Implications for Rudist Paleobiology and the Cretaceous Day‐Night Cycle».

Το αρχαίο μαλάκιο βρέθηκε στα σημερινά βουνά του Ομάν (μια περιοχή που τότε ήταν τροπικά ρηχά νερά), αναπτυσσόταν γρήγορα και κάθε ημέρα προσέθετε στο σώμα του δακτυλίους ανάπτυξης, όπως συμβαίνει με τους κορμούς των δέντρων, κάτι που επιτρέπει τη δενδροχρονολόγηση. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν λέιζερ για να μετρήσουν με ακρίβεια τους δακτυλίους αυτούς και να κάνουν νέες εκτιμήσεις για τη διάρκεια της ημέρας πριν από 70 εκατ. χρόνια. Επιπλέον, η ανάλυση δείχνει ότι οι θερμοκρασίες των ωκεανών εκείνης της εποχής ήταν πολύ υψηλότερες από τις σημερινές, φθάνοντας ακόμη και τους 40 βαθμούς Κελσίου το καλοκαίρι και ξεπερνώντας τους 30 βαθμούς τον χειμώνα. Τα εν λόγω μαλάκια εξαφανίστηκαν μαζί με τους δεινόσαυρους της ξηράς μετά την πτώση μεγάλου αστεροειδούς στην περιοχή του Μεξικού, πριν από 66 εκατ. έτη.

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ένα λέιζερ για να δημιουργήσουν μικροσκοπικές τρύπες στο μαλάκιο και στη συνέχεια να ερευνήσουν για ίχνη στοιχείων. Αυτά, με τη σειρά τους, παρείχαν πληροφορίες για τη θερμοκρασία και τη χημική σύνθεση του νερού. «Έχουμε τέσσερα έως πέντε στοιχεία την ημέρα, κάτι που σπάνια εξασφαλίζεις στη γεωλογική ιστορία», εξηγεί ο επικεφαλής της έρευνας Νιλς ντε Βίντερ, ο γεωχημικός του Πανεπιστημίου των Βρυξελλών που έκανε την ανακοίνωση. «Βασικά, μπορούμε να δούμε μία ημέρα πριν από 70 εκατ. χρόνια». Επειδή το αρχαίο απολίθωμα εμφάνιζε μεγάλες εποχικές διαφοροποιήσεις ή αλλαγές στο μαλάκιο, οι ερευνητές κατάφεραν να αναγνωρίσουν τις εποχές και να μετρήσουν τα χρόνια.

Ενώ λοιπόν η διάρκεια του έτους δεν έχει αλλάξει κατά την εξέλιξη της Γης, ο αριθμός των ημερών του έτους συνεχώς μικραίνει, καθώς οι ημέρες μεγαλώνουν, κάτι που οφείλεται στην επιβράδυνση της περιστροφής του πλανήτη μας. Έτσι, η διάρκεια της ημέρας αυξάνεται και από 23,5 ώρες που ήταν προς το τέλος της εποχής των δεινοσαύρων, έγινε 24 ώρες.

Γιατί όμως η ιδιο-περιστροφή (σπιν) της Γης, έστω και αργά, επιβραδύνεται; Διότι, λέει, η Σελήνη απομακρύνεται με ρυθμό 3,82 εκατοστών ετησίως.
Και γιατί απομακρύνεται η Σελήνη; Γιατί η απομάκρυνση της Σελήνης επηρεάζει την ιδιο-περιστροφή της Γης;

Τα ερωτήματα αυτά μπορούν να εξηγηθούν με τις αρχές διατήρησης στροφορμής και ενέργειας του συστήματος Γης-Σελήνης.

Η στροφορμή Γης-Σελήνης ως προς το κέντρο μάζας του συστήματος (που για ευκολία θα θεωρήσουμε ότι ταυτίζεται με το κέντρο μάζας της Γης) θα είναι:

\vec{L}=\vec{L}_{\Gamma} + \vec{L}_{\Sigma} + M_{\Sigma}\, \vec{r} \times \vec{v}         (1)

όπου LΓ και LΣ οι ιδιο-στροφορμές Γης και Σελήνης, ενώ ο τελευταίος όρος εκφράζει την τροχιακή στροφορμή της Σελήνης, ΜΣ είναι η μάζα της Σελήνης, υ η ταχύτητα της Σελήνης στην τροχιά γύρω από τη Γη, και r η απόσταση Γης-Σελήνης. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την παραπάνω εξίσωση αν κάνουμε μερικές εύλογες υποθέσεις: Πρώτα να υποθέσουμε ότι η τροχιά της Σελήνης γύρω από τη Γη είναι κυκλική ακτίνας r. Δεύτερον να υποθέσουμε ότι ο άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η Γη είναι κάθετος στο επίπεδο της τροχιάς της Σελήνης, οπότε η τροχιακή στροφορμή της Σελήνης θα είναι ομόρρροπη με την ιδιο-στροφορμή της Γης. Επιπλέον, στην παραπάνω εξίσωση μπορούμε να αγνοήσουμε την στροφορμή λόγω  ιδιοπεριστροφής της Σελήνης διότι είναι πολύ μικρή σε σχέση με τους άλλους όρους

Αν θεωρήσουμε τη Γη ομογενή σφαίρα, τότε η στροφορμή εξαιτίας της περιστροφής γύρω από τον άξονά της θα είναι:
LΓ=ΙΓ ωΓ=2/5 ΜΓRΓ2π/ΤΓ=7·1033 J·s, για RΓ=6400km,  ΜΓ=6·1024kg και ΤΓ=24h.
Κάνοντας παρόμοιο υπολογισμό για την ιδιο-περιστροφή της Σελήνης παίρνουμε LΣ=ΙΣ ωΣ=2/5 ΜΣRΣ2π/ΤΣ=2,3·1029 J·s, για RΣ=1700km,  ΜΣ=7,3·1022kg και ΤΣ=27,3d.
H τροχιακή στροφορμή της Σελήνης ισούται με Lτρ,ΣΣ ωΣ r2=2,9·1034 J·s, όπου r=385.000 km και ωΣ=2π/ΤΣ, με ΤΣ=27,3d. Παρατηρούμε ότι η στροφορμή της Σελήνης εξαιτίας της ιδιο-περιστροφής της είναι πέντε τάξεις μεγέθους μικρότερη σε σχέση με τους άλλους δυο όρους στην εξίσωση (1). Οι στροφορμές που υπολογίστηκαν παραπάνω βρίσκονται σε πολύ καλή συμφωνία μ’ αυτές που δίνει το πρόγραμμα Wolfram Alpha.

Αν αγνοήσουμε την ανομοιογένεια του βαρυτικού πεδίου του ήλιου σε όλη την έκταση του συστήματος Γης-Σελήνης και θεωρήσουμε ότι η εξωτερική βαρυτική δύναμη από τον ήλιο διέρχεται από το κέντρο μάζας του συστήματος, τότε η ροπή της είναι μηδέν. Έτσι, σύμφωνα με την αρχή διατήρησης της στροφορμής, η στροφορμή του συστήματος Γης-Σελήνης διατηρείται σταθερή και σύμφωνα με τις παραπάνω υποθέσεις η εξίσωση (1) γράφεται:

LΓης + Lτροχ,Σελήνης = ΙΓ ωΓ + ΜΣ ωΣ r2  = σταθερή         (2)

Όμως, για μεγάλες χρονικές περιόδους οι όροι της τελευταίας εξίσωσης μεταβάλλονται. Ένας από τους κυριότερους λόγους είναι η ύπαρξη της παλιρροϊκής τριβής. Η απώλεια ενέργειας από τις παλίρροιες έχει ως αποτέλεσμα την σταδιακή επιβράδυνση της περιστροφής της Γης. Καθώς η Γη περιστρέφεται, επιχειρεί να μεταφέρει μαζί της και τις παλιρροϊκές «παραμορφώσεις» της, ενώ η έλξη της Σελήνης τις ωθεί πίσω στην ευθυγράμμιση. Ασκείται ένα ζεύγος δυνάμεων που επιβραδύνει την περιστροφή της Γης. Επειδή όμως η στροφορμή του συστήματος διατηρείται σταθερή, περιμένουμε αντίστοιχη αύξηση της τροχιακής στροφορμής της Σελήνης, άρα αύξηση της απόστασης Γης-Σελήνης.

Ας δούμε τα πράγματα διαφορετικά … παρακολουθώντας την Σελήνη. Εξαιτίας των παλιρροϊκών εξογκωμάτων προκύπτει μια μικρή επιτρόχια δύναμη, η οποία την επιταχύνει, απομακρύνοντάς την από τη Γη, αυξάνοντας την τροχιακή στροφορμή της και την ενέργειά της. Έτσι, η Σελήνη αυξάνει την τροχιακή της στροφορμή σε βάρος της ιδιο-στροφορμής της Γης – μειώνεται η γωνιακή ταχύτητα της Γης, άρα αυξάνεται η περίοδος περιστροφής της, δηλαδή η διάρκεια της ημέρας [1].

Το αποτέλεσμα είναι η Σελήνη να απομακρύνεται με ρυθμό 3,82 cm/έτος, ενώ η διάρκεια της ημέρας να μεγαλώνει ελάχιστα – αυξήθηκε κατά 30 λεπτά στα τελευταία … 70 εκατομμύρια χρόνια.

[1] Εφόσον η κίνηση της Σελήνης γύρω από τη Γη προσεγγίζεται ως ομαλή κυκλική, η βαρυτική έλξη μεταξύ Γης-Σελήνης παίζει τον ρόλο της κεντρομόλου δύναμης: G \frac{M_{\Gamma} M_{\Sigma}}{r^{2}}= M_{\Sigma}\omega_{\Sigma}^{2}r ή \omega_{\Sigma}=\sqrt{\frac{GM_{\Gamma}}{r^{3}}}. Αντικαθιστώντας στην εξίσωση (2) παίρνουμε μετά από πράξεις: \omega_{\Gamma}=c_{1}-c_{2}\sqrt{r}, όπου c1 και c2 θετικές σταθερές.  Παρατηρούμε λοιπόν ότι καθώς η απόσταση r μεταξύ Γης-Σελήνης αυξάνεται η γωνιακή ταχύτητα περιστροφής της Γης μειώνεται (και η περίοδος αυξάνεται), ενώ το ίδιο συμβαίνει και με την γωνιακή ταχύτητα περιφοράς της Σελήνης.

Πηγή

Κατηγορίες:
Φυσική & Φιλοσοφία

Το Hubble και οι αλλαγές των εποχών στον Κρόνο

| 0 ΣΧΟΛΙΑ

Το φθινόπωρο έρχεται στον Κρόνο...

Οι τέσσερις εποχές στη Γη, χειμώνας, άνοιξη, καλοκαίρι και φθινόπωρο, σχετίζονται με έναν θεμελιώδη νόμο της φυσικής: την αρχή διατήρησης της στροφορμής. Συνέπεια της διατήρησης της ιδιοστροφορμής είναι η σταθερότητα του άξονα περιστροφής της Γης, και της διατήρησης της τροχιακής στροφορμής, η επίπεδη τροχιά της. Παρά λοιπόν το γεγονός ότι η Γη περιφέρεται αδιάκοπα γύρω από τον Ήλιο, ο άξονας περιστροφής της Γης έχει κλίση 23,4° με την κάθετη στο επίπεδο της τροχιάς της. Και γι αυτό δημιουργούνται οι 4 εποχές στην Γη, όπως εξηγεί το βίντεο που ακολουθεί:

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στον πλανήτη Κρόνο (η αντίστοιχη κλίση του άξονα ιδιοπεριστροφής του είναι 27°), με την διαφορά ότι οι η κάθε εποχή του διαρκεί πάνω από 7 χρόνια. Τα δεδομένα του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble δείχνουν ότι από το 2018 έως το 2020 ο ισημερινός του Κρόνου έγινε 5 έως 10% τοις εκατό φωτεινότερος και οι άνεμοι μεταβλήθηκαν. Το 2018, οι άνεμοι που μετρήθηκαν κοντά στον ισημερινό είχαν ταχύτητα περίπου 1.600 χιλιόμετρα την ώρα, ισχυρότεροι από αυτούς που μετρήθηκαν από το διαστημικό σκάφος Cassini της NASA κατά την περίοδο 2004-2009, όταν η ταχύτητά τους ήταν περίπου 1.300 χιλιόμετρα την ώρα. Το 2019 και το 2020 μειώθηκαν στις ταχύτητες που είχε μετρήσει το Cassini.

Φωτογραφίες του Κρόνου από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubbleπου που λήφθηκαν διαδοχικά το 2018, 2019, και 2020 καθώς το βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη μεταβαίνει από το καλοκαίρι προς το φθινόπωρο. Credits: NASA/ESA/STScI/A. Simon/R. Roth

Ο Κρόνος είναι ο έκτος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος σε απόσταση περίπου 1,4 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Ήλιο. Χρειάζονται περίπου 29 γήινα χρόνια για να ολοκληρώσει μια πλήρη περιφορά γύρω απόν Ήλιο, και γι αυτό η κάθε εποχή στον Κρόνο διαρκεί κάτι περισσότερο από επτά γήινα χρόνια.

Πηγή

Κατηγορίες:
Φυσική & Φιλοσοφία

Οι πιο ακραίες θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί στη Γη

| 0 ΣΧΟΛΙΑ


Οι έρημοι Λουτ στο Ιράν και Σονόρα στο Μεξικό (στα σύνορα με τις ΗΠΑ) κατέχουν τα νέα ρεκόρ υψηλής θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης, με επιφανειακές θερμοκρασίες 80,8 βαθμών Κελσίου, που καταγράφηκαν τα καλοκαίρια του 2018 και 2019, αντίστοιχα. Από την άλλη πλευρά, η χαμηλότερη θερμοκρασία καταγράφηκε το 2016 μέσω δορυφόρου στην Ανταρκτική (-110,9 βαθμοί).

Τα θερμοκρασιακά ρεκόρ, τα οποία βασίζονται σε μία νέα αξιολόγηση δορυφορικών δεδομένων υψηλής ανάλυσης, παρουσιάζουν επιστήμονες, με επικεφαλής τη δρα Yunxia Zhao του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, σε σχετική δημοσίευσή τους στο περιοδικό της Αμερικανικής Μετεωρολογικής Εταιρείας, σύμφωνα με το «Science».

Η μεγαλύτερη μεταβολή θερμοκρασίας μέσα σε μία ημέρα ήταν 81,8 βαθμοί Κελσίου -από τους -23,7 στους 58,1- και καταγράφηκε στις 20 Ιουλίου 2006 στην περιοχή Καϊντάμ της Κίνας, στο θιβετανικό οροπέδιο. Το ρεκόρ υψηλότερης θερμοκρασίας του αέρα πάνω από μία περιοχή κατέχει η Κοιλάδα του Θανάτου στην Καλιφόρνια, με 56,7 βαθμούς στις 10 Ιουλίου 1913.

Περισσότεροι από 11.000 επανδρωμένοι και αυτόματοι μετεωρολογικοί σταθμοί σε όλον τον κόσμο καταγράφουν τις θερμοκρασίες υπό σκιά σε ύψος περίπου ενάμισι μέτρο από το έδαφος. Όμως, τεράστιες εκτάσεις του πλανήτη μας δεν έχουν τέτοια όργανα μέτρησης και οι θερμοκρασίες στην επιφάνειά τους μπορούν να υπολογιστούν μόνο με τη βοήθεια οργάνων από δορυφόρους. Οι θερμοκρασίες επιφανείας τείνουν να είναι υψηλότερες από εκείνες του αέρα πάνω από την ίδια περιοχή, ιδίως όταν υπάρχει ηλιοφάνεια (για τον ίδιο λόγο π.χ. που η άμμος σε μία παραλία καίει περισσότερο από ό,τι ο αέρας από πάνω της). Παραμένει ασαφές, σύμφωνα με τους ερευνητές, κατά πόσο η κλιματική αλλαγή αυξάνει τις θερμοκρασίες στην επιφάνεια της Γης.

Πηγή

Κατηγορίες:
Φυσική & Φιλοσοφία

Συνέντευξη του θεωρητικού φυσικού και συγγραφέα Jim Al-Khalili στους «ΘΑΛΗΣ & Φίλοι»

| 0 ΣΧΟΛΙΑ


Η ομάδα ΘΑΛΗΣ + ΦΙΛΟΙ συνεχίζει τη δραστηριότητά της με μία σειρά βιντεοσκοπημένων συνεντεύξεων με κορυφαίες προσωπικότητες από τον χώρο της επιστήμης, της λογοτεχνίας και της τέχνης. Η πρωτοβουλία της ομάδας, που τιτλοφορείται «Συναντήσεις πάνω στη Γέφυρα»– αναφορά στη γεφύρωση του χάσματος ανάμεσα στα μαθηματικά και σε διάφορες μορφές πολιτιστικής δραστηριότητας-, συνεχίζεται με τη συνέντευξη που παραχώρησε ο Βρετανοϊρακινός θεωρητικός Jim Al – Khalili στον φυσικό Θοδωρή Πιερράτο.

Ο Τζιμ Αλ-Καλίλι είναι Βρετανός καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Σάρεϊ, συγγραφέας, και ραδιοτηλεοπτικός παρουσιαστής. Γεννήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 1962 στη Βαγδάτη (Ιράκ). Ακολούθησε τον Ιρακινό πατέρα του και την Αγγλίδα μητέρα του όταν εγκαταστάθηκαν στην Αγγλία, το 1979. Στη νέα του πατρίδα σπούδασε φυσική στο Πανεπιστήμιο του Σάρεϊ. Έλαβε το διδακτορικό του στη θεωρητική φυσική (πυρηνική φυσική, στοιχειώδη σωμάτια) το 1989 και αφού εργάστηκε στο Πανεπιστημιακό Κολέγιο του Λονδίνου, επέστρεψε το 1992 στο Σάρεϊ ως Καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής (όπου, έως σήμερα, διδάσκει κβαντική μηχανική). Επιπλέον, διευθύνει το Τμήμα Επικοινωνίας και Διάδοσης Επιστημονικών Θεμάτων προς το Ευρύ Κοινό (Public Engagement in Science) στο ίδιο Πανεπιστήμιο. Τα ερευνητικά ενδιαφέροντά του εστιάζουν στη μελέτη των ιδιοτήτων ατομικών πυρήνων που περιέχουν άλω από νετρόνια, καθώς και στην Κβαντική Βιολογία. Τα τελευταία χρόνια, παρουσιάζει την εβδομαδιαία εκπομπή The life Scientific στο BBC Radio 4, όπου –με αφορμή κάποιο επιστημονικό θέμα που τον εντυπωσίασε– προσκαλεί κορυφαίους επιστήμονες και ερευνητές να μιλήσουν στο ευρύ κοινό για τη ζωή και το έργο τους.

Μέσα από τις συνεντεύξεις του, τόσο οι νομπελίστες όσο και τα νέα, ελπιδοφόρα μυαλά της επιστήμης εξομολογούνται τι τους ενέπνευσε, τι τους παρακινεί και τι οφέλη θα φέρει στον κόσμο η δραστηριότητά τους. Από το 2004 έως σήμερα, παρουσιάζει ανελλιπώς τηλεοπτικές εκπομπές (σε σειρές) και επιστημονικά ντοκιμαντέρ (πάντοτε για το ευρύ κοινό) στο κανάλι BBC 4, καθώς και στο BBC 2, όπως το υποψήφιο για βραβείο BAFTA Chemistry: A Volatile History (BBC4, 2010), το Shock and Awe: The Story of Electricity (BBC4, 2011), το βραβευμένο Britain’s Nuclear Secrets: Inside Sellafield (2015). Τα θέματά του εκτείνονται σε όλο το φάσμα των θετικών επιστημών και της Τεχνολογίας (από τη Μεγάλη Έκρηξη, την Ιστορία της Επιστήμης, τα Χημικά Στοιχεία, τη Σκοτεινή Ύλη, το Σύμπαν και το ταξίδι στο Διάστημα, μέχρι τα μυστικά της Πυρηνικής Ενέργειας, τον Ηλεκτρισμό, το Φως, το Χάος, τα παράδοξα της Κβαντικής Μηχανικής, τις ανακαλύψεις και τους πρωτοπόρους της Επιστήμης).

Τα βιβλία του «Σκουληκότρυπες, μαύρες τρύπες και χρονομηχανές» (1999), «Quantικά Παράδοξα» (2005), «Οι Δαίμονες της Φυσικής» (2012), και «Ζωή στην κόψη: η μυστηριώδης Κβαντική Βιολογία» (2016) [με συν-συγγραφέα τον Johnjoe McFadden· το συγκεκριμένο βιβλίο κατατάχθηκε στη βραχεία λίστα για το βραβείο Winton 2015 της Βασιλικής Εταιρείας], μεταφράστηκαν σε περισσότερες από 26 γλώσσες και κυκλοφορούν στην Ελληνική γλώσσα από τον εκδοτικό οίκο ΤΡΑΥΛΟΣ. Από τις ίδιες εκδόσεις κυκλοφορεί και το πρόσφατο βιβλίο του, «ΕΞΩΓΗΙΝΟΙ | Η επιστήμη ρωτά: υπάρχει κάποιος εκεί έξω;» Ο Τζιμ Αλ-Καλίλι είναι εκπρόσωπος του Βρετανικού Ινστιτούτου Φυσικής στα σχολεία και από το 1998 κάνει διαλέξεις πραγματοποιώντας έτσι αυτό που του αρέσει: να διδάσκει την επιστήμη και τα επιτεύγματά της στους έφηβους και στο ευρύ κοινό.

Συναντήσεις πάνω στη Γέφυρα – ΘΑΛΗΣ + ΦΙΛΟΙ – Επιστημονική επιμέλεια: Τεύκρος Μιχαηλίδης – Δημοσιογραφική επιμέλεια: Γιώργος Καρουζάκης

Πηγή

Κατηγορίες:
Φυσική & Φιλοσοφία
web design by